واریز یارانه نان به حساب هر نفر | خبر مهم درباره پرداخت یارانه نان

 براساس گزارش جامع و اختصاصی پایگاه خبری سرگرمی روز، دولت در حال حاضر بر تثبیت و اجرای کامل فاز اول، یعنی مدیریت توزیع آرد یارانه‌ای از طریق کارتخوان‌های هوشمند در نانوایی‌ها، تمرکز دارد و اجرای فاز دوم را به بررسی‌های کارشناسی بیشتر و فراهم شدن زیرساخت‌های لازم منوط کرده است.

موضوع تغییر شیوه پرداخت یارانه نان از تخصیص آرد ارزان‌قیمت به نانوایان به پرداخت مستقیم آن به مصرف‌کنندگان، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های اقتصادی دولت در راستای هدفمندسازی یارانه‌ها بوده است. با این حال، آخرین اطلاعات و اظهارات مقامات مسئول نشان می‌دهد که این طرح همچنان در مرحله بررسی قرار دارد و زمان دقیقی برای اجرای آن مشخص نشده است.

وضعیت فعلی: تمرکز بر فاز اول طرح

در حال حاضر، طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان در فاز اول خود به سر می‌برد. در این مرحله که از سال ۱۴۰۱ آغاز شد، تمامی نانوایی‌های یارانه‌پز در سراسر کشور به دستگاه‌های کارتخوان هوشمند مجهز شده‌اند. هدف اصلی این فاز، جلوگیری از فروش خارج از شبکه آرد یارانه‌ای و شفاف‌سازی میزان پخت و فروش نان در هر واحد نانوایی است.

بر اساس این طرح، شهروندان نان را با همان قیمت سابق خریداری می‌کنند، اما تراکنش خرید آن‌ها در سیستم ثبت می‌شود. دولت بر اساس همین اطلاعات ثبت‌شده، مابه‌التفاوت قیمت تمام‌شده نان و قیمت فروش آن را به حساب نانوا واریز می‌کند. به گفته مقامات وزارت امور اقتصادی و دارایی، این فecycle باعث شده تا جلوی انحراف چند هزار میلیارد تومانی منابع حاصل از آرد یارانه‌ای گرفته شود.

فاز دوم (پرداخت مستقیم به مردم): در هاله‌ای از ابهام

فاز دوم این طرح که به «پرداخت یارانه به انتهای زنجیره» معروف است، شامل حذف کامل قیمت‌گذاری دستوری نان و واریز مابه‌التفاوت آن به حساب شهروندان می‌شود. در این سناریو، قیمت نان آزاد شده و هر فرد سهمیه یا اعتبار مشخصی برای خرید نان دریافت می‌کند.

با این وجود، اجرای این مرحله با چالش‌های جدی روبرو است:

پیچیدگی‌های فنی و زیرساختی: نیازمند یکپارچه‌سازی سیستم‌های بانکی و اطلاعاتی برای تخصیص اعتبار به ده‌ها میلیون ایرانی است.

نگرانی‌های اجتماعی: آزاد‌سازی قیمت نان، به عنوان قوت غالب مردم، می‌تواند منجر به نگرانی و نارضایتی در بخشی از جامعه شود.

انتخاب مدل پرداخت: هنوز مدل دقیق پرداخت مشخص نیست. گزینه‌هایی مانند واریز نقدی به حساب سرپرستان خانوار یا تخصیص اعتبار خرید نان در قالب طرح کالابرگ الکترونیکی مطرح است که هرکدام نیازمند بررسی‌های دقیق کارشناسی است.

مقامات اقتصادی دولت، از جمله وزیر امور اقتصادی و دارایی، بارها تأکید کرده‌اند که دولت هیچ برنامه‌ای برای افزایش قیمت نان برای مصرف‌کننده ندارد و هرگونه تغییر در شیوه پرداخت یارانه، پس از اطمینان از آمادگی کامل زیرساخت‌ها و اطلاع‌رسانی شفاف به مردم صورت خواهد گرفت. آن‌ها موفقیت فاز اول در جلوگیری از قاچاق آرد را یک دستاورد مهم دانسته و اعلام کرده‌اند که عجله‌ای برای ورود به فاز دوم وجود ندارد.

در حال حاضر، پروژه واریز یارانه نان به حساب افراد متوقف یا منتفی نشده، بلکه در مرحله بررسی کارشناسی قرار دارد. دولت فعلاً بر بهینه‌سازی و رفع ایرادات فاز اول تمرکز کرده است. پیش‌بینی می‌شود که هرگونه حرکت به سمت فاز دوم، به صورت تدریجی، احتمالاً با اجرای آزمایشی در چند استان محدود و پس از سنجش دقیق آثار اقتصادی و اجتماعی آن خواهد بود. بنابراین، تا اطلاع ثانوی، شیوه فعلی عرضه نان و پرداخت یارانه به نانوایان پابرجا خواهد بود.

موضوع یارانه نان جدای از تمام یارانه‌هایی است که تاکنون وجود داشته است و پرداخت مستقیم آن تبعات جدی دارد.

منطق کلی پرداخت یارانه این است که دولت به‌منظور حمایت از عموم یا بخشی از مردم در حوزه‌هایی که نیاز به حمایت وجود دارد وارد می‌شود و بخشی از هزینه‌ها را به‌عهده می‌گیرد.

در ایران به‌دلیل شرایط تحریمی که همواره اقتصاد کشور را آزار داده است، یارانه به‌عنوان سپری برای مردم در برابر تبعات تحریم عمل کرده است، به‌عبارت دیگر یارانه، هزینه برخی حوزه‌ها مانند کالاهای اساسی را پوشش می‌داد تا مردم هزینه کمتری پرداخت کنند.

تسنیم نوشت، عمده شوک‌های قیمتی که شاهد آنها بوده‌ایم نیز ناشی از جهش‌های نرخ ارز بوده است، به همین دلیل هرگاه اختلاف نرخ ارز و نرخ یارانه‌ای افزایش پیدا می‌کند، موضع‌گیری علیه یارانه‌های مستقیم نیز آغاز می‌شود.

نمونه‌های عقب‌نشینی دولت از پرداخت یارانه‌ها را در سوخت و کالاهای اساسی شاهد بوده‌ایم. بعد از تجربه سال 1388 هدفمندسازی یارانه‌ها، تقریباً در تمام مواردی که دولت سراغ اصلاح یارانه‌های مستقیم رفت نتیجه‌ای جز نارضایتی شدید حاصل نشد.

نمونه آخر این اقدامات نیز در دی ماه 1404 رقم خورد که دولت چهاردهم تجربه دولت قبلی در افزایش نرخ ارز کالاهای اساسی را تکرار کرد، نتیجه این اقدام نیز تشدید فضای نارضایتی، افزایش دوبرابری قیمت کالاهای اساسی و همچنین افزایش تورم عمومی بود.

هرچند دولت‌ها تلاش کرده‌اند که با پرداخت مستقیم یارانه تغییر سیاست یارانه‌ای را جبران کنند اما همواره این مسائل هزینه‌های بسیار بالاتری در نسبت با یارانه نقدی پرداخت‌شده داشته‌اند.

ازآن‌جایی که یارانه‌ها در حوزه‌های خاصی که معمولاً تأثیرگذاری بالایی در اقتصاد خانوار دارند پرداخت می‌شود، هرگونه تغییر در این سیاست‌ها حساسیت بالایی به‌دنبال دارد، یکی از مواردی که به‌دلیل همان حساسیت بالا یارانه آن حفظ شده است، یارانه نان است.

با وجود ازسرگذراندن دو جنگ تحمیلی و چالش‌های اقتصادی خانوارها به‌خصوص خانوارهایی که نان قوت غالب آنها را تشکیل می‌دهد، همچنان زمزمه‌هایی از حذف یارانه نان مطرح می‌شود.