سبزی‌های خانگی زودبازده؛ از جوانه ماش تا ریزسبزی تربچه

پایگاه خبری سرگرمی روز: بعضی بذرها در شرایط مناسب، تنها طی چند روز جوانه می زنند و برخی سبزی های ریز را می توان حدود یک هفته بعد برداشت کرد. از جوانه ی ماش و عدس گرفته تا ریزسبزی تربچه و شاهی، این کاشتنی های سریع برای آشپزخانه، بالکن و حتی فعالیت آموزشی با کودکان مناسب اند. البته یک نکته ی مهم وجود دارد: جوانه زدن در ۷ روز با رسیدن همه ی گیاهان به اندازه ی برداشت یکسان نیست.

 

۱. جوانه ی ماش؛ خوراکی تازه در چند روز

 

جوانه ی ماش یکی از سریع ترین گزینه ها برای پرورش در خانه است. در شرایط مناسب، ماش طی چند روز جوانه می زند و جوانه های آن معمولاً حدود ۳ تا ۷ روز بعد، بسته به دما و اندازه ی دلخواه، قابل استفاده می شوند.

وسایل لازم:

• ماش مخصوص خوراکی و مناسب جوانه زنی

• یک شیشه ی تمیز یا ظرف جوانه زنی

• آب آشامیدنی سالم

• توری یا درپوش دارای امکان تهویه

روش کاشت و پرورش:

۱. ماش ها را بررسی کنید و دانه های شکسته یا آسیب دیده را کنار بگذارید.

۲. دانه ها را با آب تمیز بشویید و حدود ۸ تا ۱۲ ساعت بخیسانید.

۳. آب خیساندن را کاملاً دور بریزید و دانه ها را داخل ظرف تمیز قرار دهید.

۴. روزانه چند بار با آب آشامیدنی سالم آبکشی کنید و اجازه دهید آب اضافی کاملاً خارج شود.

۵. ظرف را دور از نور مستقیم خورشید و در محیطی با دمای مناسب قرار دهید.

جوانه ها را فقط زمانی مصرف کنید که سالم و تازه باشند. جوانه های خام ممکن است حامل باکتری های بیماری زا باشند؛ برای کاهش خطر، به ویژه برای کودکان خردسال، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، مصرف جوانه ی کاملاً پخته ایمن تر است.

۲. شاهی؛ سبزی ریز و خوش عطر برای سفره

 

شاهی یکی از گزینه های مناسب برای کسانی است که می خواهند خیلی زود نتیجه ی کاشت خود را ببینند. بذر شاهی در شرایط مناسب ممکن است طی چند روز جوانه بزند و برگ های کوچک آن حدود ۷ تا ۱۰ روز بعد قابل برداشت باشند؛ البته این زمان به دما، نور و نوع بذر بستگی دارد.

 

روش کاشت:

۱. یک سینی کم عمق را با خاک سبک و تمیز مخصوص کاشت پر کنید.

۲. خاک را کمی مرطوب کنید، اما اجازه ندهید آب در کف ظرف جمع شود.

۳. بذرهای شاهی را به صورت نسبتاً یکنواخت روی سطح خاک بپاشید.

۴. روی بذرها لایه ی بسیار نازکی از خاک بریزید یا مطابق دستور بسته ی بذر عمل کنید.

۵. با آب پاش، خاک را مرطوب نگه دارید و سینی را در محیط روشن قرار دهید.

وقتی برگ های کوچک ظاهر شدند، نور کافی فراهم کنید تا ساقه ها بیش از اندازه بلند و ضعیف نشوند. اگر شاهی را به شکل ریزسبزی پرورش می دهید، با قیچی تمیز بخش بالایی گیاه را برداشت کنید.

پیشنهاد سرو: شاهی تازه را پس از شست وشوی کامل در سالاد، ساندویچ یا کنار پنیر و نان استفاده کنید.

۳. ریزسبزی تربچه؛ جوانه هایی با رنگ و طعم جذاب

 

اگر به دنبال سبزی ای با طعم کمی تند و فلفلی هستید، ریزسبزی تربچه انتخاب جالبی است. این گیاه معمولاً سریع جوانه می زند و در شرایط مناسب، برگ های اولیه اش حدود ۷ تا ۱۰ روز بعد برای برداشت ریزسبزی آماده می شوند.

 

روش کاشت مرحله به مرحله:

۱. سینی دارای سوراخ زهکشی را با خاک سبک پر کنید.

۲. سطح خاک را صاف و مرطوب کنید.

۳. بذرهای تربچه را به طور یکنواخت روی خاک بپاشید؛ دانه ها نباید به شکل توده های فشرده روی هم جمع شوند.

۴. طبق دستور بسته ی بذر، آن ها را با لایه ای بسیار نازک از خاک بپوشانید یا روی سطح قرار دهید.

۵. خاک را مرطوب نگه دارید و پس از سبز شدن، سینی را در محل روشن و دارای تهویه ی مناسب قرار دهید.

وقتی ساقه ها رشد کردند و برگ های اولیه شکل گرفتند، ریزسبزی ها را با قیچی تمیز از نزدیک سطح خاک ببرید.

نکته: ریزسبزی تربچه با تربچه ی کامل فرق دارد؛ در این روش برگ و ساقه ی جوان برداشت می شود، نه ریشه ی خوراکی.

۴. جوانه ی عدس؛ انتخابی ساده برای شروع

 

عدس هم می تواند طی چند روز جوانه بزند. بسته به نوع دانه و شرایط نگهداری، جوانه های کوتاه آن ممکن است در حدود ۳ تا ۷ روز ظاهر شوند.

 

روش پرورش:

۱. عدس سالم و مناسب جوانه زنی را انتخاب کنید.

۲. آن را بشویید و حدود ۸ تا ۱۲ ساعت در آب بخیسانید.

۳. آب را دور بریزید و عدس ها را در ظرف تمیز و دارای تهویه قرار دهید.

۴. روزانه چند بار با آب سالم آبکشی کنید و مطمئن شوید آب اضافی خارج می شود.

۵. وقتی جوانه ها به اندازه ی دلخواه رسیدند، آن ها را بررسی و برای مصرف آماده کنید.

عدس جوانه زده را می توان در سوپ یا غذاهای پخته استفاده کرد. برای کاهش خطر آلودگی میکروبی، آن را به خوبی بپزید؛ صرف شستن یا تازه به نظر رسیدن جوانه، ایمنی آن را تضمین نمی کند.

۵. علف گندم؛ سبزی جوان برای آب گیری یا تزیین

 

گندم در شرایط مناسب خیلی زود جوانه می زند و ساقه های سبز آن معمولاً طی حدود ۷ تا ۱۰ روز رشد قابل توجهی پیدا می کنند. زمان برداشت به نوع بذر، دما، نور و ارتفاع موردنظر بستگی دارد؛ بنابراین ممکن است کمی بیشتر از یک هفته طول بکشد.

 

روش کاشت:

۱. دانه های گندم سالم و مخصوص جوانه زنی را انتخاب کنید.

۲. آن ها را بشویید و برای چند ساعت در آب بخیسانید.

۳. یک سینی کم عمق را با خاک تمیز و سبک پر کنید و خاک را مرطوب سازید.

۴. دانه ها را نسبتاً متراکم روی خاک پخش کنید و با لایه ای نازک از خاک بپوشانید.

۵. خاک را مرطوب نگه دارید و پس از سبز شدن، سینی را در محل روشن قرار دهید.

وقتی ساقه ها به ارتفاع مناسب رسیدند، می توانید آن ها را با قیچی تمیز بچینید. اگر قصد مصرف خوراکی دارید، بذر و بستر باید بهداشتی باشند و گیاهان کپک زده یا بدبو را مصرف نکنید.

۶. ریزسبزی نخودفرنگی؛ برگ های لطیف برای سالاد

 

جوانه ها و برگ های جوان نخودفرنگی ظاهر زیبایی دارند و طعمی ملایم و سبز به غذا می دهند. برای برداشت ریزسبزی نخودفرنگی معمولاً باید حدود ۱۰ تا ۱۴ روز یا بیشتر صبر کنید؛ پس این گزینه همیشه در هفت روز آماده نمی شود، اما برای کاشت سریع خانگی مناسب است.

 

مراحل کاشت:

۱. از بذر نخودفرنگی مخصوص کاشت خوراکی و مطمئن استفاده کنید.

۲. بذرها را چند ساعت در آب بخیسانید؛ دستور روی بسته ی بذر را در اولویت قرار دهید.

۳. آن ها را در سینی دارای سوراخ زهکشی و خاک سبک بکارید.

۴. خاک را مرطوب نگه دارید و از آبیاری بیش از اندازه خودداری کنید.

۵. پس از رشد ساقه ها و شکل گرفتن برگ های جوان، بخش بالایی گیاه را با قیچی تمیز برداشت کنید.

ریزسبزی نخودفرنگی را می توانید به سالاد، ساندویچ و غذاهای گرم اضافه کنید. برای مصرف خام، شست وشوی کامل لازم است؛ شست وشو به تنهایی تمام خطرهای میکروبی را از بین نمی برد.

۷. پیازچه ی تازه از ته پیاز؛ رشد دوباره در خانه

 

اگر در آشپزخانه پیازچه دارید، لازم نیست قسمت سفید و ریشه دار آن را بلافاصله دور بیندازید. در بسیاری از موارد، بخش باقی مانده می تواند دوباره برگ سبز تولید کند. ممکن است طی حدود یک هفته رشد تازه ای ببینید، هرچند سرعت رشد به سلامت ریشه و شرایط محیط بستگی دارد.

 

روش پرورش در آب:

۱. بخش سفید پیازچه را همراه با ریشه نگه دارید.

۲. آن را در یک لیوان تمیز قرار دهید و فقط ریشه و قسمت پایینی را با مقدار کمی آب بپوشانید.

۳. لیوان را در محل روشن و دور از گرمای شدید بگذارید.

۴. آب را مرتب عوض کنید تا کدر یا بدبو نشود.

۵. وقتی برگ های تازه رشد کردند، می توانید آن ها را با قیچی تمیز بچینید.

برای ادامه ی رشد، بهتر است پیازچه را پس از شروع رشد ریشه در گلدانی با خاک سبک و زهکشی مناسب بکارید. برگ های سبز تازه را به تدریج برداشت کنید و اجازه دهید بخش اصلی گیاه زنده بماند.

جدول مقایسه؛ کدام کاشتنی زودتر آماده می شود؟

کاشتنی	زمان تقریبی جوانه زنی	زمان تقریبی برداشت
ماش	۱ تا ۳ روز	حدود ۳ تا ۷ روز برای جوانه
شاهی	چند روز	حدود ۷ تا ۱۰ روز برای ریزسبزی
تربچه	چند روز	حدود ۷ تا ۱۰ روز برای ریزسبزی
عدس	۱ تا ۳ روز	حدود ۳ تا ۷ روز برای جوانه
گندم	چند روز	حدود ۷ تا ۱۰ روز یا بیشتر
نخودفرنگی	چند روز	معمولاً ۱۰ تا ۱۴ روز یا بیشتر
پیازچه	رشد دوباره طی چند روز	برگ تازه ممکن است حدود یک هفته بعد قابل برداشت باشد

این زمان ها تقریبی اند و به دما، کیفیت بذر، نور، رطوبت و روش پرورش بستگی دارند. جوانه زنی به معنی آماده بودن گیاه برای برداشت نیست.

۵ نکته برای اینکه کاشتنی ها سریع تر رشد کنند

 

۱. بذر مناسب انتخاب کنید. برای جوانه های خوراکی از بذر مخصوص جوانه زنی با منبع معتبر استفاده کنید. بذرهای معمولی باغبانی ممکن است برای مصرف به شکل جوانه مناسب نباشند.

 

۲. رطوبت را متعادل نگه دارید. خاک باید مرطوب باشد، نه غرقاب. آب اضافی و تهویه ی نامناسب احتمال پوسیدگی و کپک را افزایش می دهد.

۳. نور کافی فراهم کنید. جوانه ها در آغاز ممکن است بدون نور هم سبز شوند، اما برای رشد برگ های سالم به نور مناسب نیاز دارند. نور غیرمستقیم و روشن برای بسیاری از ریزسبزی ها انتخاب خوبی است.

۴. از ظرف تمیز استفاده کنید. ظرف ها را پیش از کاشت بشویید و برای جلوگیری از ماندن آب، از سینی دارای زهکشی استفاده کنید.

۵. هر روز گیاهان را بررسی کنید. بوی نامطبوع، لیزی یا کپک نشانه ی هشدار است. محصول مشکوک را مصرف نکنید و ظرف را تمیز کنید.

نکته ی مهم درباره ی ایمنی جوانه های خوراکی

جوانه هایی مانند ماش و عدس در شرایط گرم و مرطوب رشد می کنند؛ همین شرایط می تواند رشد بعضی باکتری های بیماری زا را نیز آسان کند. شستن بذرها و جوانه ها خطر را کاملاً از بین نمی برد. برای افراد آسیب پذیر، مصرف جوانه ی کاملاً پخته از مصرف خام ایمن تر است. ریزسبزی های رشدکرده در خاک نیز باید با آب سالم شسته شوند و در محیط تمیز پرورش یابند.

جمع بندی؛ از یک ظرف کوچک شروع کنید!

برای شروع، شاهی و ریزسبزی تربچه گزینه های جذابی هستند و جوانه ی ماش و عدس هم در مدت کوتاهی رشد می کنند. اگر فضای کمی دارید، یک سینی کوچک کنار پنجره یا یک ظرف مناسب جوانه زنی می تواند کافی باشد.

به یاد داشته باشید که برای برداشت واقعی در هفت روز، باید محصول مناسب را انتخاب کنید؛ بعضی گیاهان فقط در این مدت جوانه می زنند و برای رشد کامل تر به زمان بیشتری نیاز دارند. با انتخاب بذر مناسب، رطوبت متعادل و رعایت بهداشت، می توانید در خانه تجربه ی دلپذیر پرورش خوراکی های تازه را داشته باشید.