اخبار اینترنت بین الملل | بازگرداندن اینترنت بین‌الملل قطعی شد

محدودیت‌های اینترنتی که از هفته‌های ابتدایی تنش‌های امنیتی و جنگی آغاز شد، طی دو ماه گذشته بخش بزرگی از اقتصاد دیجیتال ایران را تحت تاثیر قرار داده و به گفته فعالان این حوزه، فعالیت بسیاری از استارتاپ‌ها، فروشگاه‌های آنلاین و شرکت‌های فناوری را مختل کرده است.

در تازه‌ترین تحول، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، با صدور حکمی محمدرضا عارف را به ریاست «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» منصوب کرد؛ اقدامی که از نگاه ناظران، مهم‌ترین نشانه دولت برای بازنگری در سیاست‌های محدودکننده اینترنت محسوب می‌شود.

بر اساس متن این حکم، عارف مأمور شده است «نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی» را تدوین کرده و ساختارهای تصمیم‌گیری و نظارتی این حوزه را بازآرایی کند. منابع مطلع می‌گویند یکی از اهداف کلیدی این ستاد، طراحی سازوکار بازگشت تدریجی اینترنت بین‌المللی و کاهش محدودیت‌های فعلی است.

بحث «اینترنت پرو» یا همان دسترسی ویژه به اینترنت بین‌الملل در هفته‌های اخیر به یکی از موضوعات جنجالی فضای عمومی ایران تبدیل شده است. منتقدان، این طرح را شکلی از «اینترنت طبقاتی» توصیف کرده‌اند؛ طرحی که به گفته برخی فعالان اقتصادی، نه‌تنها مشکل کسب‌وکارها را حل نکرده بلکه زمینه سوءاستفاده و بازار غیررسمی فروش دسترسی را نیز فراهم کرده است.

وزیر ارتباطات پیش‌تر از تخلفات گسترده در روند توزیع اینترنت پرو خبر داده بود و مقام‌های قضایی نیز اعلام کرده‌اند بررسی پرونده‌های مرتبط در دستور کار قرار دارد.

در همین حال، گزارش‌هایی در رسانه‌های داخلی از احتمال بازگشت تدریجی اینترنت بین‌الملل تا میانه خردادماه ۱۴۰۵ منتشر شده است. روزنامه شرق به نقل از منابع آگاه گزارش داده فرآیند رفع انسداد به‌صورت مرحله‌ای انجام خواهد شد تا زیرساخت‌های ارتباطی فرصت بازگشت تدریجی به وضعیت عادی را داشته باشند.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز هفته گذشته اعلام کرد با کاهش تهدیدات امنیتی و «دور شدن سایه جنگ»، شرایط اینترنت به‌تدریج عادی خواهد شد.

به گفته منابع دولتی، نخستین جلسه ستاد ویژه فضای مجازی قرار است هفته آینده به ریاست عارف برگزار شود و محور اصلی آن، تدوین ساختار اجرایی برای اتصال مجدد کاربران به اینترنت بین‌الملل خواهد بود.

همزمان با این تحولات، ارزیابی‌ها از خسارت‌های اقتصادی ناشی از محدودیت اینترنت همچنان ادامه دارد. انجمن بلاکچین ایران برآورد کرده است که اختلالات اینترنتی روزانه صدها هزار میلیارد تومان به اقتصاد دیجیتال و دارایی‌های مرتبط خسارت وارد کرده است؛ آماری که از سوی برخی اقتصاددانان مستقل نیز تایید شده، هرچند مقام‌های رسمی هنوز رقم نهایی خسارت‌ها را اعلام نکرده‌اند.

موسی غنی‌نژاد، اقتصاددان، در یادداشتی اعلام کرد خسارت روزانه واردشده به هسته اقتصاد دیجیتال حدود ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد می‌شود و تداوم محدودیت‌ها می‌تواند معیشت میلیون‌ها نفر وابسته به اقتصاد آنلاین را تهدید کند.

فعالان بازار می‌گویند محدودیت‌های طولانی‌مدت باعث تعطیلی یا تعدیل نیرو در بخشی از کسب‌وکارهای اینترنتی شده و بسیاری از شرکت‌های کوچک برای حفظ فعالیت خود با بحران نقدینگی روبه‌رو هستند.

در کنار این فشارها، برخی نشانه‌ها از کاهش تدریجی محدودیت‌ها نیز دیده می‌شود. کاربران ایرانی طی روزهای گذشته از بازگشت دسترسی به چند سرویس فنی و زیرساختی مرتبط با برنامه‌نویسی و خدمات ابری خبر داده‌اند؛ از جمله SourceForge، Vercel و Next.js که برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار و شرکت‌های فناوری کاربرد گسترده دارند.

همچنین گزارش‌هایی درباره دسترسی مجدد به برخی سرویس‌های صدور گواهی امنیتی SSL/TLS منتشر شده است؛ موضوعی که برای فعالیت فروشگاه‌های اینترنتی و وب‌سایت‌های تجاری اهمیت حیاتی دارد.

با این حال، دسترسی‌ها همچنان ناپایدار توصیف می‌شود و بسیاری از پلتفرم‌ها و سرویس‌های اصلی جهانی هنوز با محدودیت مواجه‌اند.

تحلیلگران معتقدند تغییر لحن مقام‌های دولتی در هفته‌های اخیر نشان می‌دهد نگاه حاکمیتی نسبت به نقش اینترنت در اقتصاد و زندگی روزمره در حال تغییر است و ادامه محدودیت‌های گسترده، هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی سنگینی برای کشور به همراه خواهد داشت.