آخرین وضعیت اتصال اینترنت بین الملل در ایران

گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد کاربران و فعالان اقتصادی پس از هفته‌ها اختلال گسترده در دسترسی به اینترنت جهانی اکنون بیش از هر زمان دیگری در انتظار تصمیم نهایی مقام‌های ارشد کشور درباره زمان بازگشت اینترنت هستند. پنجشنبه ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ در حالی به‌عنوان یک روز مهم در تحولات اخیر مطرح شد که همزمان خبر تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» در نهاد ریاست‌جمهوری منتشر شد؛ ستادی که مأموریت آن بررسی و فراهم‌سازی شرایط رفع محدودیت‌های اینترنتی اعلام شده است.

به گزارش سرگرمی روز؛ محدودیت گسترده اینترنت بین‌الملل در ایران از روزهای پایانی بهمن و اوایل اسفند ۱۴۰۴ و هم‌زمان با تنش‌های امنیتی و حملات نظامی به کشور آغاز شد. مقام‌های رسمی اعلام کردند این اقدام بر اساس مصوبه شورای عالی امنیت ملی و با هدف مدیریت شرایط جنگی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی کشور انجام شده است.

در هفته‌های ابتدایی، بسیاری از سکوهای بین‌المللی، شبکه‌های اجتماعی و حتی برخی خدمات پایه اینترنتی با اختلال شدید روبه‌رو شدند. این وضعیت به‌تدریج فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین، استارتاپ‌ها، توسعه‌دهندگان نرم‌افزار، دانشجویان و پژوهشگران را تحت تأثیر قرار داد و به گفته فعالان این حوزه، نوعی «اختلال ارتباطی گسترده» در فضای دیجیتال کشور ایجاد کرد.

با گذشت بیش از ۷۵ روز از آغاز این محدودیت‌ها، برخی کارشناسان آن را طولانی‌ترین دوره اختلال شدید اینترنت در تاریخ ایران توصیف می‌کنند.

در تازه‌ترین تحول، مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور ایران «محمدرضا عارف» معاون اول خود را به ریاست «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» منصوب کرده است. این ستاد قرار است نخستین جلسه رسمی خود را در روزهای آینده برگزار کند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های داخلی، مأموریت اصلی این ساختار جدید «اتصال دوباره، روزآمدسازی و بهینه‌سازی فضای مجازی کشور» عنوان شده است. برخی منابع خبری گزارش داده‌اند که این ستاد موظف شده زمینه لازم برای رفع انسداد اینترنت را فراهم کند تا حداکثر تا میانه خردادماه – در بازه‌ای حدود ۲۱ روز – امکان اتصال مجدد گسترده فراهم شود.

این زمان‌بندی، یکی از مشخص‌ترین جدول‌های زمانی مطرح‌شده از سوی منابع نزدیک به دولت درباره احتمال بازگشت اینترنت بین‌الملل محسوب می‌شود.

رئیس‌جمهور ایران نیز در اظهارات و پیام‌های اخیر خود بر ضرورت پایان دادن به وضعیت نابرابر دسترسی به اینترنت تأکید کرده و خواستار رویکردی عادلانه در دسترسی شهروندان به اینترنت شده است.

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، نیز در روزهای اخیر اعلام کرده تیم‌های فنی و کارشناسی وزارتخانه برای رفع اختلال‌ها و احیای ارتباطات بین‌المللی در حال تلاش هستند.

او گفته است محدودیت‌های فعلی با ملاحظات امنیتی اتخاذ شده و هدفی برای دائمی شدن آن‌ها وجود ندارد و به گفته وی، با فراهم شدن شرایط مناسب، روند بازگشت دسترسی‌ها آغاز خواهد شد.

رئیس‌جمهور نیز در اظهارات اخیر خود بر ضرورت پایان دادن به وضعیت تبعیض‌آمیز در دسترسی به اینترنت تأکید کرده و خواستار رویکردی عادلانه برای همه شهروندان شده است.

در طول دوره محدودیت، طرحی موسوم به «اینترنت پرو» – که امکان دسترسی محدود و پرهزینه به اینترنت بین‌الملل را برای برخی کاربران فراهم می‌کرد – با انتقادهای گسترده‌ای روبه‌رو شد. منتقدان این مدل را نمونه‌ای از دسترسی تبعیض‌آمیز دانستند.

وزیر ارتباطات و دادستان کل کشور از «تخلفات گسترده» در روند توزیع این سرویس خبر داده‌اند. ناظران می‌گویند تشکیل ستاد ویژه با محوریت معاون اول رئیس‌جمهور، تلاشی برای ایجاد سازوکاری شفاف‌تر و جلوگیری از تکرار چنین چالش‌هایی است.

در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از دسترسی مجدد به برخی سکوها و سرویس‌های فنی منتشر شده است. منابع میدانی از رفع محدودیت تدریجی برخی خدمات از جمله فروشگاه‌های اپلیکیشن و مخازن کدنویسی خبر داده‌اند، هرچند دسترسی همچنان ناپایدار توصیف می‌شود.

سخنگوی دولت و شماری از نمایندگان مجلس نیز اعلام کرده‌اند با کاهش نگرانی‌های امنیتی، روند بازگشت اینترنت به شرایط عادی سرعت خواهد گرفت.

بر اساس اطلاعات رسمی منتشرشده، محتمل‌ترین زمان برای بازگشت گسترده اینترنت بین‌الملل، میانه خرداد ۱۴۰۵ عنوان شده است؛ جدول زمانی‌ای که به عملکرد ستاد ویژه، هماهنگی نهادهای تصمیم‌گیر و وضعیت امنیتی کشور گره خورده است.