ثبتنام دربافت وام یارانه ای ۳۰ میلیون تومانی برای همه یارانه بگیران و فرهنگیان و بازنشستگان؛ بدون ضامن و تحویل فوری

طرح جدید اعطای تسهیلات خرد به خانوارهای یارانه‌بگیر وارد مرحله اطلاع‌رسانی شد و بر اساس اعلام‌های منتشرشده، امکان دریافت وام ۳۰ میلیون تومانی خرید کالا برای بخش گسترده‌ای از خانوارها فراهم شده است.

این تسهیلات که به‌طور خاص دهک‌های درآمدی اول تا نهم را هدف قرار می‌دهد، با هدشف تقویت قدرت خرید خانوار و تسهیل تأمین کالاهای ضروری طراحی شده و یکی از تازه‌ترین برنامه‌های حمایتی در حوزه رفاه اجتماعی محسوب می‌شود.

طبق اطلاعات ارائه‌شده، این وام به‌صورت اعتبار خرید کالا پرداخت می‌شود و شرایط بازپرداخت آن متفاوت است. متقاضیانی که بازپرداخت را در مدت یک‌ماهه انجام دهند، هیچ سودی پرداخت نخواهند کرد و در واقع وام با نرخ بهره صفر درصد در اختیار آنان قرار می‌گیرد. همچنین در صورت انتخاب بازپرداخت شش‌ماهه، نرخ سود تنها ۵ درصد تعیین شده که در مقایسه با تسهیلات رایج بانکی رقم بسیار پایینی به شمار می‌رود.

براساس توضیحات ارائه‌شده از سوی کارشناسان، جامعه هدف این طرح را خانوارهای دریافت‌کننده یارانه نقدی تشکیل می‌دهند. به بیان دیگر، تقریباً اکثر خانوارهایی که در دهک‌های اول تا نهم طبقه‌بندی شده‌اند، در صورت برخورداری از شرایط لازم امکان استفاده از این تسهیلات را خواهند داشت. دهک دهم که در دسته پردرآمد قرار می‌گیرد، مشمول دریافت این اعتبار نخواهد بود.

کارشناسان رفاه اجتماعی می‌گویند تمرکز طرح بر یارانه‌بگیران نشان می‌دهد سیاست‌گذار قصد دارد حمایت‌های معیشتی را به‌صورت هدفمند به گروه‌های متوسط و کم‌درآمد اختصاص دهد؛ گروه‌هایی که بیشترین فشار را از افزایش هزینه‌های زندگی متحمل می‌شوند.

برخلاف تسهیلات نقدی معمول، این وام در قالب «اعتبار خرید» تعریف شده است. یعنی منابع به‌صورت مستقیم در اختیار متقاضی قرار نمی‌گیرد بلکه به‌عنوان اعتبار برای خرید کالاهای مشخص قابل استفاده خواهد بود. این شیوه پرداخت دو هدف را دنبال می‌کند:

نخست جلوگیری از مصرف منابع در حوزه‌های غیرضروری و دوم هدایت تسهیلات به بازار مصرف واقعی کالاها.

پیش‌بینی می‌شود خرید لوازم خانگی، کالاهای اساسی، تجهیزات ضروری زندگی و برخی خدمات مورد نیاز خانوارها در فهرست اقلام قابل خرید قرار بگیرد. تجربه طرح‌های مشابه نشان داده است که اعتبار خرید نسبت به پرداخت وام نقدی، اثرگذاری بیشتری در بهبود معیشت خانوارها دارد.

مهم‌ترین ویژگی این تسهیلات، ساختار بازپرداخت آن است. اگر وام‌گیرنده طی یک ماه اصل مبلغ را بازگرداند، هیچ سودی پرداخت نمی‌کند و وام عملاً بدون بهره خواهد بود. در حالت شش‌ماهه نیز نرخ سود ۵ درصدی اعمال می‌شود که نسبت به نرخ‌های رایج تسهیلات خرد بانکی بسیار پایین‌تر است.

به‌گفته تحلیلگران اقتصادی، چنین نرخ سودی نشان می‌دهد این تسهیلات بیشتر جنبه حمایتی دارد تا تجاری؛ زیرا هزینه تأمین منابع برای بانک‌ها معمولاً بالاتر از این مقدار است و بخشی از بار مالی آن احتمالاً از طریق سیاست‌های حمایتی جبران می‌شود.

اجرای این برنامه علاوه بر حمایت معیشتی، اهداف اقتصادی نیز دارد. افزایش قدرت خرید خانوارها می‌تواند موجب تحریک تقاضا در بازار شود. در شرایط رکودی، کاهش تقاضای مؤثر یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد است و اعطای اعتبار مصرفی به خانوارها می‌تواند به گردش مالی واحدهای تولیدی و فروشگاهی کمک کند.

اقتصاددانان معتقدند اگر این اعتبار به خرید تولیدات داخلی هدایت شود، اثر آن بر اشتغال و تولید بیشتر خواهد بود. در واقع چنین طرح‌هایی نوعی سیاست تحریک تقاضا محسوب می‌شود که به‌طور همزمان رفاه خانوار و رونق بازار را دنبال می‌کند.

از مهم‌ترین مزایای این طرح می‌توان به دسترسی آسان خانوارهای کم‌درآمد به اعتبار، کاهش نیاز به وام‌های غیررسمی و جلوگیری از مراجعه به بازارهای غیرقانونی قرض اشاره کرد. همچنین نرخ سود پایین می‌تواند مانع افزایش بدهی خانوارها شود.

با این حال برخی کارشناسان بر ضرورت نظارت دقیق تأکید دارند. به اعتقاد آنان، در صورت نبود زیرساخت اعتبارسنجی و کنترل مصرف، احتمال ایجاد بدهی معوق یا استفاده غیرهدفمند از منابع وجود دارد. همچنین تعیین شبکه فروش مناسب برای استفاده از اعتبار از دیگر عوامل موفقیت طرح خواهد بود.

جمع‌بندی

وام ۳۰ میلیون تومانی خرید کالا برای یارانه‌بگیران را می‌توان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های حمایتی اخیر دانست که با تمرکز بر دهک‌های متوسط و پایین طراحی شده است. سود صفر درصدی در بازپرداخت کوتاه‌مدت و سود بسیار پایین در بازپرداخت شش‌ماهه، این تسهیلات را به گزینه‌ای جذاب برای خانوارها تبدیل کرده است.

اگر اجرای این طرح با زیرساخت‌های شفاف و نظارت کافی همراه باشد، می‌تواند علاوه بر کاهش فشار اقتصادی بر خانوارها، به رونق بازار مصرف و حمایت از تولید نیز کمک کند. اکنون باید دید در مرحله اجرا چه تعداد از یارانه‌بگیران موفق به استفاده از این اعتبار خواهند شد و آیا این برنامه می‌تواند به‌طور پایدار در نظام حمایتی کشور جای بگیرد یا خیر.