روش های خانگی و موثر برای درمان فوری سرفه شبانه
سرفههای شبانه از جمله مشکلات آزاردهندهای هستند که بسیاری از افراد حداقل یکبار آن را تجربه کردهاند.
مولف
: آیلار رحمانی
این نوع سرفه معمولاً هنگام خواب یا در ساعات پایانی شب تشدید میشود و میتواند باعث بیدار شدنهای مکرر، بیخوابی و خستگی روز بعد شود. در نتیجه، تمرکز فرد در طول روز کاهش مییابد و کیفیت زندگی تحت تأثیر قرار میگیرد. به همین دلیل شناخت راهکارهای فوری برای کاهش سرفه شبانه اهمیت زیادی دارد. هرچند در برخی موارد مصرف داروی ضدسرفه با نظر پزشک ضروری است، اما پیش از مراجعه به پزشک میتوان از روشهای خانگی و مراقبتی برای کاهش موقت علائم کمک گرفت.
این روشها درمان قطعی محسوب نمیشوند، اما تا زمان تشخیص علت اصلی سرفه، میتوانند شدت آن را کاهش دهند و خواب راحتتری ایجاد کنند.
۱. غرغره آب نمک گرم
یکی از سادهترین روشها برای کاهش تحریک گلو، غرغره کردن آب نمک است. محلول نمکی با کاهش التهاب و پاکسازی میکروبها از سطح حلق، گلو را آرام میکند. برای این کار کافی است یک قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کرده و چند بار قبل از خواب غرغره کنید.
۲. بالا نگه داشتن سر هنگام خواب
دراز کشیدن کامل باعث میشود ترشحات پشت حلق یا اسید معده به سمت گلو حرکت کند. این وضعیت بهویژه در مبتلایان به رفلاکس معده، عامل تشدید سرفه شبانه است. قرار دادن دو بالش زیر سر و شانهها کمک میکند مسیر تنفس بازتر بماند و تحریک گلو کمتر شود.
۳. استفاده از بخور
هوای خشک یکی از عوامل مهم تحریک سرفه است. بخور گرم یا دستگاه رطوبتساز باعث مرطوب شدن مجاری تنفسی و رقیق شدن مخاط میشود. در نتیجه نفس کشیدن راحتتر شده و دفعات سرفه کاهش پیدا میکند.
۴. مصرف عسل
عسل یک تسکیندهنده طبیعی شناختهشده برای گلودرد و سرفه است. مصرف یک قاشق عسل پیش از خواب (برای افراد بالای یک سال) میتواند پوششی محافظ روی مخاط گلو ایجاد کرده و تحریک را کم کند. ترکیب عسل با چای کمرنگ یا دمنوشهای گیاهی مانند آویشن و بابونه اثر بیشتری دارد.
۵. نوشیدن مایعات گرم
کمآبی بدن باعث خشکی گلو و تشدید سرفه میشود. نوشیدن آب، سوپ، آش، چای کمرنگ یا دمنوشهای گرم به مرطوب نگه داشتن مجاری تنفسی کمک میکند. حتی آب طعمدار با لیمو، نعناع یا زنجبیل نیز گزینه مناسبی برای افزایش مصرف مایعات است.
۶. ترکیب لیمو و عسل
نوشیدنی لیمو و عسل یکی از قدیمیترین درمانهای خانگی سرفه است. عسل التهاب گلو را کاهش میدهد و لیمو به دلیل خاصیت ضدالتهابی، تحریک مخاط را کم میکند.
۷. شیر گرم و زردچوبه
کورکومین موجود در زردچوبه خاصیت ضدالتهابی دارد و میتواند گلودرد را کاهش دهد. یک لیوان شیر گرم همراه با مقدار کمی زردچوبه قبل از خواب در برخی افراد مؤثر است. البته اگر رفلاکس معده دارید یا مصرف شیر سوزش معده ایجاد میکند، این روش توصیه نمیشود.
۸. کاهش عوامل آلرژیزا در محیط خواب
گردوغبار، موی حیوانات خانگی و ملحفههای آلوده میتوانند عامل تحریک سرفه باشند. شستوشوی منظم رختخواب، تهویه مناسب اتاق و دور نگه داشتن حیوانات از محل خواب کمککننده است.
۹. دوری از دود سیگار
قرار گرفتن در معرض دود سیگار حتی برای افراد غیرسیگاری نیز موجب التهاب راههای تنفسی و افزایش سرفه میشود. حذف این عامل میتواند بهبود قابلتوجهی ایجاد کند.
علتهای رایج سرفه شبانه
سرفه شبانه تنها یک علامت است و معمولاً ریشهای مشخص دارد. مهمترین علل عبارتاند از:
آسم
آلرژیهای فصلی
عفونتهای ویروسی و سرماخوردگی
ترشحات پشت حلق
رفلاکس معده به مری
هوای خشک یا آلودگی
عوارض برخی داروهای فشار خون
در موارد نادر مشکلات قلبی
درمان دارویی سرفه شبانه
اگر سرفه شدید یا طولانی باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. پزشک پس از بررسی علت، داروی مناسب را تجویز میکند.
داروهای ضدسرفه مانند دکسترومتورفان برای سرفه خشک
خلطآورها مانند گایافنزین برای سرفه خلطدار
آنتیهیستامینها برای آلرژی
داروهای ضد رفلاکس برای اسید معده
اسپریهای استنشاقی برای آسم
آنتیبیوتیک در صورت عفونت باکتریایی
مکملها و فرآوردههای بدون نسخه
برخی داروهای گیاهی و مکملها نیز برای کاهش التهاب گلو و بهبود تنفس استفاده میشوند. این محصولات معمولاً خاصیت نرمکننده گلو، خلطآور یا ضدالتهاب دارند و در داروخانهها عرضه میشوند. با این حال مصرف آنها باید طبق دستور پزشک یا داروساز باشد.
استفاده از اسپری سالین بینی
شستوشوی بینی با محلول نمکی (سالین) به کاهش ترشحات و باز شدن راههای تنفسی کمک میکند. این کار مخصوصاً برای افرادی که آبریزش بینی یا سینوزیت دارند مفید است.
آنتیهیستامینها
داروهای ضدحساسیت مانند لوراتادین یا دیفنهیدرامین با خشک کردن ترشحات پشت حلق، تحریک گلو را کمتر کرده و دفعات سرفه را کاهش میدهند.
درمان سرفه شبانه در کودکان
در کودکان باید احتیاط بیشتری داشت. برای نوزادان زیر یک سال عسل ممنوع است. بهترین اقدامات شامل:
افزایش رطوبت اتاق
مایعات گرم
شستوشوی بینی با سرم
مراجعه به پزشک در صورت تب یا خسخس
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در شرایط زیر مراجعه پزشکی ضروری است:
سرفه بیش از سه هفته ادامه داشته باشد
همراه با تب بالا یا تنگی نفس باشد
خلط خونی مشاهده شود
کاهش وزن یا درد قفسه سینه ایجاد شود
کودک دچار بیقراری یا کبودی لبها شود
جمعبندی
سرفه شبانه مشکلی شایع اما قابل کنترل است. بسیاری از موارد با اقدامات سادهای مانند مصرف مایعات گرم، عسل، بخور و اصلاح وضعیت خواب بهطور موقت کاهش مییابد. با این حال باید توجه داشت که این روشها جایگزین درمان پزشکی نیستند. اگر سرفه شدید، مداوم یا همراه با علائم هشداردهنده باشد، بررسی تخصصی ضروری است تا علت اصلی شناسایی و درمان مناسب آغاز شود. توجه به علائم بدن و اقدام بهموقع، بهترین راه برای پیشگیری از عوارض طولانیمدت این مشکل خواهد بود.
