واقعیتها و ارقام بسته مزدی دولت برای بازنشستگان و فرهنگیان؛ دولت برای بهبود معیشت حقوقبگیران و بازنشستگان
براساس لایحه بودجه ۱۴۰۵ حقوق کارمندان به صورت پلکانی ۲۰تا۴۰درصد افزایش مییابد.
مولف
: محسن کریمی
لایحه بودجه ۱۴۰۵ دولت، در اقدامی برای تعدیل شکاف شدید معیشتی کارمندان، افزایش حقوق پلکانی بین ۲۱ تا ۴۳ درصد را به تصویب رساند؛ تصمیمی که در پی عقبماندگی ۲۰ درصدی حقوقها از تورم سالهای اخیر و کسری بودجه ماهانه حدود ۲۰ میلیون تومانی خانوار کارمندی در شهرها اتخاذ شده است.
افزایش فاصله حقوق کارمندان با هزینههای زندگی در سالهای اخیر علاوه بر رشد تبعیض مزدی، انگیزه کارکنان دولت را کاهش داده است.
براساس آمارهای رسمی، میانگین هزینههای زندگی شهری حدود ۵۰ میلیون تومان است، درحالی که میانگین حقوق کارمندان حدود ۳۰میلیون تومان تخمین زده میشود. به عبارتی خانوار کارمندان شهری ماهانه با کسری بودجه ۲۰میلیون تومانی مواجه هستند.
از سوی دیگر در سالهای اخیر، میزان حقوق کارمندان هیچ تناسبی با نرخ تورم نداشته است. در ۴سال اخیر میانگین نرخ تورم بیش از ۴۰درصد در سال اعلام شده است و میانگین افزایش حقوق کارمندان حدود ۲۰ درصد است. به عبارتی حقوق کارمندان در سال حدود ۲۰درصد از تورم عقبماندگی دارد.
در لایحه بودجه ۱۴۰۵ دولت برای کاهش تبعیض درآمدی تصمیم به افزایش پلکانی حقوق کارمندان گرفته است.
افزایش پلکانی حقوق کارمندان یعنی درصد افزایش حقوق برای همه کارمندان یکسان نیست، بلکه کارمندان با حقوق پایینتر درصد افزایش بیشتری و کارمندان با حقوق بالا درصد افزایش کمتری دریافت میکنند.
بر اساس مصوبه قطعی کمیسیون، افزایش حقوق کارکنان دولت در سال آینده بهصورت پلکانی و در بازه ۲۱ تا ۴۳ درصد خواهد بود و هیچ فردی کمتر از ۲۱ درصد افزایش حقوق نخواهد داشت.
فرمول نهایی افزایش حقوق برای سال ۱۴۰۵ ترکیبی است و صرفاً درصدی نخواهد بود؛ این فرمول شامل ۲۰ درصد افزایش ضریب حقوق و اضافه شدن مبلغ ثابت ۵۰۰۰ امتیاز برای تمامی کارکنان است. ارزش ریالی ۵۰۰۰ امتیاز با ضریب جدید، حدود ۳٬۴۷۷٬۰۰۰ تومان محاسبه میشود.
در سیاست مزدی جدید، بازنشستگان نیز از همان سازوکار افزایش حقوق کارکنان بهرهمند میشوند. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که طی سالهای گذشته، شکاف میان حقوق شاغلان و مستمریبگیران به یکی از چالشهای اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل شده بود.
اعمال افزایش ترکیبی برای بازنشستگان، علاوه بر کاهش نسبی این فاصله، میتواند بخشی از فشار معیشتی بر خانوارهای سالمند را تعدیل کند؛ خانوارهایی که سهم بالاتری از درآمد خود را صرف درمان و خدمات ضروری میکنند و بیش از سایر گروهها در برابر تورم آسیبپذیرند.
یکی از مهمترین بخشهای بسته مزدی سال ۱۴۰۵، افزایش پرداختی به مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی است. در حالی که در سالهای گذشته رشد مستمری این گروهها عمدتاً حول ۳۰ درصد نوسان داشت، افزایش کف حقوق و اعمال فرمول جدید باعث شده سطح رشد مستمریها به حدود ۵۰ درصد برسد.
این اقدام با هدف کاهش فقر مطلق و حمایت از آسیبپذیرترین دهکهای درآمدی صورت گرفته و میتواند نقش مهمی در مهار تبعات اجتماعی تورم ایفا کند؛ هرچند کارشناسان تأکید دارند که اثرگذاری پایدار آن منوط به کنترل تورم در سال آینده است.
در سالهای اخیر، افزایشهای یکنواخت حقوق نتوانست شکاف میان هزینههای زندگی و درآمد حقوقبگیران را پر کند. جهش قیمت کالاهای اساسی، مسکن و خدمات عمومی، بخش بزرگی از جامعه حقوقبگیر را به زیر خط رفاه سوق داد. سرگرمی روز نوشت،همین واقعیت، سیاستگذاران اقتصادی را به این جمعبندی رساند که ادامه افزایشهای یکسان نهتنها عدالت مزدی ایجاد نمیکند، بلکه نابرابری را تشدید میکند.
بر همین اساس، ساختار جدید افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ بهگونهای طراحی شده که افراد با دریافتی کمتر، سهم بیشتری از رشد دستمزد را تجربه کنند. این تغییر رویکرد، در واقع تلاشی برای بازتوزیع نسبی درآمد درون جامعه حقوقبگیران است؛ بدون آنکه بار مالی غیرقابل کنترل بر بودجه عمومی تحمیل شود.
مبنای اصلی افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ بر دو مؤلفه استوار شده است؛ رشد ۲۰ درصدی ضریب حقوق و افزودن یک مبلغ ثابت معادل ۳ میلیون و ۵۹ هزار و ۷۰۰ تومان به دریافتی ماهانه کارکنان و بازنشستگان.
این ترکیب باعث میشود حقوقهای پایین، جهش بیشتری را تجربه کنند، زیرا مبلغ ثابت سهم بالاتری از دریافتی آنها را تشکیل میدهد. در مقابل، هرچه سطح حقوق بالاتر میرود، اثر نسبی این رقم کاهش یافته و درصد افزایش واقعی محدودتر میشود.
برآوردها نشان میدهد حداقل حقوق از حدود ۱۳ میلیون تومان در سال جاری به نزدیک ۱۸ میلیون و ۶۵۹ هزار تومان در سال آینده خواهد رسید؛ رشدی معادل ۴۳ درصد که در مقایسه با تورم رسمی، یکی از بالاترین افزایشهای چند سال اخیر بهشمار میرود. با حرکت به سمت حقوقهای بالاتر، میزان رشد به حدود ۲۶ درصد کاهش مییابد که نشاندهنده اجرای دقیق منطق پلکانی معکوس است.
