طرح تازه برای بازنشستگان و سالمندان؛ پرداخت مابه‌التفاوت حقوق سالمندان روی میز دولت

رضا منوچهری‌راد مشاور حوزه مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی و کارشناس سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی گفت: لازم است برای تمامی افراد 65 سال به بالا، نوعی تضمین حداقلی درآمد در نظر گرفته شود؛ به‌گونه‌ای که این درآمد، مثلاً معادل درصدی از حداقل دستمزد برای نمونه 45، 50 یا 60 درصد تعیین گردد.

تسنیم نوشت،مقدار دقیق این درصد، می‌تواند محل بحث و تصمیم‌گیری سیاست‌گذار باشد. حال اگر فردی مستمری‌بگیر سازمان تأمین اجتماعی باشد و در حال حاضر، دریافتی او حدود 30 درصد حداقل دستمزد را شامل شود، این فرد عملاً در زمره گروهی قرار می‌گیرد که باید مشمول سیاست تعیین حداقل مستمری برای مثال تا سطح 60 درصد حداقل دستمزد قرار گیرند.

در چنین شرایطی، اگر سیاست‌گذار سطح 60 درصد حداقل دستمزد را به‌عنوان کف تعیین کند، افرادی که پایین‌تر از این سطح قرار دارند، ذیل این آستانه تعریف می‌شوند. در نتیجه، دولت یا نهادهای حمایتی مکلف خواهند بود مابه‌التفاوت درآمد این افراد تا سطح تعیین‌شده را تأمین کنند.

به بیان دیگر، اگر فردی بخشی از این درآمد را از محل‌هایی مانند کمیته امداد امام خمینی یا سایر صندوق‌های حمایتی دریافت کند، باقی‌مانده تا رسیدن به آن حداقل تضمینی، از سوی دولت جبران خواهد شد.

این سازوکار در واقع به معنای استقرار نظام «مستمری تضمینی سالمندی» برای تمامی افراد 65 سال به بالاست؛ حقی که نه بر پایه سابقه بیمه، بلکه صرفاً بر مبنای شهروندی اعطا می‌شود. به این ترتیب، حتی افرادی که فاقد سابقه بیمه هستند نیز از این حداقل درآمد برخوردار خواهند شد.

با این حال، تعیین میزان این مستمری، نیازمند دقت و ملاحظه است؛ چرا که برخی معتقدند تعیین رقم‌های بالا ممکن است به کاهش انگیزه اشتغال در میان افراد منجر شود. سرگرمی روز نوشت،این دغدغه قابل تأمل است و باید در طراحی سیاست لحاظ گردد.

با وجود این ملاحظات، اصل بنیادین آن است که سطحی پایه و حداقلی، حتی در حد صفر، به‌عنوان مستمری تضمینی سالمندی باید به رسمیت شناخته شود؛ سطحی که نقطه آغاز سیاست‌گذاری در این حوزه محسوب می‌شود.

این مصاحبه بخشی از مجموعه‌ای کارشناسی است که به تشریح مباحث مطرح‌شده در سلسله نشست‌های تحول در بیمه‌های اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی در ایران پرداخته می‌شود.