قطع اینترنت چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت؛ نشانه های آغاز وصل اینترنت

با گذشت ۶۸ روز از آغاز اختلال و محدودیت گسترده اینترنت در ایران، وضعیت دسترسی کاربران به اینترنت بین‌الملل همچنان بدون تغییر باقی مانده است؛ شرایطی فرسایشی که بیش از ۱۶۰۰ ساعت بلاتکلیفی را برای میلیون‌ها کاربر، کسب‌وکار، رسانه و نهاد اجتماعی رقم زده است. طبق گزارش‌ها، در این مدت دسترسی به شبکه جهانی اینترنت در سطحی بسیار محدود و در حدود ۲ درصد حفظ شده و بخش بزرگی از کاربران همچنان با محدودیت جدی مواجه‌اند.

در حالی که ادامه این وضعیت، انتقادهای فراوانی را در میان افکار عمومی و فعالان اقتصادی به دنبال داشته، برخی اظهارات تازه از سوی مقام‌های دولتی، امیدهایی را نسبت به احتمال تغییر در وضعیت فعلی ایجاد کرده است.

دستور ویژه رئیس‌جمهور برای پیگیری وضعیت اینترنت

معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور اخیراً از تصمیم رئیس‌جمهور برای ورود مستقیم به موضوع اینترنت خبر داده و اعلام کرده است که به‌زودی مأموریت ویژه‌ای به محمدرضا عارف داده خواهد شد تا ساماندهی مشخصی در زمینه مدیریت وضعیت جاری اینترنت در کشور انجام شود.

او با اشاره به دو نکته مهم در این زمینه گفت که نخست، با بازگشت کشور به شرایط عادی، وضعیت اینترنت نیز به حالت پیشین بازخواهد گشت. به گفته وی، این اتفاق در آینده‌ای نه‌چندان دور محقق خواهد شد. نکته دوم نیز مربوط به پیگیری وعده‌های انتخاباتی رئیس‌جمهور در حوزه اینترنت و دسترسی آزادتر به فضای مجازی است که به گفته او با جدیت دنبال می‌شود.

وی همچنین بار دیگر تأکید کرد که در خصوص شرایط فعلی نیز رئیس‌جمهور مأموریت ویژه‌ای به عارف خواهد داد تا درباره تصمیمات اتخاذشده و نحوه مدیریت وضعیت اینترنت، بازنگری و ساماندهی لازم صورت گیرد.

مجموع این اظهارات باعث شده برخی ناظران، احتمال گشایش در وضعیت اینترنت در کوتاه‌مدت را مطرح کنند؛ هرچند هنوز زمان دقیق یا جزئیات مشخصی از این تغییر احتمالی اعلام نشده است.

انتقاد از دسترسی تبعیض‌آمیز به اینترنت

همزمان با این تحولات، انتقادها نسبت به تداوم محدودیت‌ها و همچنین شکل‌گیری نوعی دسترسی تبعیض‌آمیز به اینترنت بین‌الملل نیز ادامه دارد. رضا سپهوند، نماینده مردم خرم‌آباد در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با ایسنا با انتقاد از رویکرد دوگانه در زمینه دسترسی به اینترنت بین‌الملل تأکید کرد: اگر اینترنت ناامن است، این ناامنی باید برای همه اقشار یکسان تلقی شود و اگر نگرانی از نفوذ و سوءاستفاده وجود دارد، باید این موضوع به‌صورت شفاف برای مردم توضیح داده شود تا افکار عمومی قانع شود.

او با اشاره به اینکه نباید در این زمینه تبعیضی میان گروه‌های مختلف جامعه ایجاد شود، گفت: اگر بحث نفوذ مطرح است، اتفاقاً احتمال بروز چنین مواردی در همان بخش‌هایی بیشتر است که اکنون به اینترنت دسترسی دارند. به گفته این نماینده مجلس، در حال حاضر برخی اماکن و بخش‌های خاص به اینترنت بین‌الملل دسترسی پیدا کرده‌اند، در حالی که عموم مردم همچنان با محدودیت مواجه‌اند.

سپهوند همچنین نسبت به هزینه‌های بالای «اینترنت پرو» انتقاد کرد و آن را فشاری مضاعف بر دوش کاربران دانست. او گفت اگر واقعاً مسئله، موضوعات امنیتی است، افرادی که قصد جابه‌جایی اطلاعات را داشته باشند، راه خود را پیدا می‌کنند و حتی با هزینه‌های بالا نیز به اینترنت دسترسی خواهند داشت. بنابراین، نباید با قیمت‌گذاری سنگین بر اینترنت، هزینه‌های گزافی به مردم تحمیل شود.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طی هفته‌های اخیر، موضوع اینترنت طبقاتی و دسترسی ویژه برخی گروه‌ها به اینترنت آزادتر، به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در فضای عمومی تبدیل شده و واکنش‌های فراوانی را به همراه داشته است.

در سوی دیگر ماجرا، برخی نمایندگان مجلس همچنان بر تقویت و توسعه سکوهای داخلی تأکید دارند. صبح سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت‌ماه، در نشست مشترک اعضای هیئت‌رئیسه و کمیسیون صنایع و معادن مجلس با ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، صدیف بدری نماینده اردبیل با اشاره به ضرورت توسعه پلتفرم‌های بومی گفت: مجلس در این مسیر از دولت حمایت خواهد کرد.

او اظهار داشت که کشور نیازمند ایجاد سکویی داخلی مشابه اینستاگرام است و حتی این سکو می‌تواند دولتی باشد، چرا که به اعتقاد او جای چنین پلتفرمی در کشور خالی است.

همچنین حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی، در جمع‌بندی این جلسه اعلام کرد که اینترنت یکی از نیازهای مهم کشور است و هیچ‌کس با اصل استفاده از آن مخالفتی ندارد، اما مسئله اصلی این است که در صحنه بین‌المللی، مدیریت اینترنت باید در اختیار خود کشور باشد.