خبر خوش رئیس جمهور از نهایی شدن طرح بازگشایی اینترنت بین الملل

بالاخره پس از ۷۹ روز انتظار کشیدن و اخبار ضد و نقیض فراوان، به نظر می‌رسد که پرونده طولانی‌ترین قطعی اینترنت بین الملل ایران در شرف بسته شدن است. امروز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، منابع موثق از تحولات بزرگی در پشت پرده حکایت دارند که خبرهای خوبی برای بیش از ۹۰ میلیون کاربر ایرانی به همراه دارد.

نبض قیمت نوشت: بله، درست خواندید. بر خلاف روزهای قبل که هر خبری با یک ردیه از سوی یک نهاد دیگر همراه می‌شد، امروز آخرین اخبار قطعی اینترنت بین الملل ایران حاکی از عزم جدی در بالاترین سطوح مدیریتی کشور برای پایان دادن به این بحران ارتباطی است. شاید برایتان جالب باشد که بدانید، اینترنت بین الملل هم اکنون وارد هفتاد و نهمین روز متوالی قطعی خود شده است. یعنی نزدیک به سه ماه، کاربران ایرانی دسترسی پایدار و بی دغدغه به شبکه جهانی نداشته اند.

اما آنچه که امروز شرایط را متفاوت کرده، اظهارات قاطع مقامات ارشد دولت چهاردهم است. بر اساس گزارش های متقن، هدف گذاری اصلی تیم اقتصادی و ارتباطی دولت، رفع انسداد اینترنت حداکثر تا میانه های خرداد ماه جاری بوده و فعالیت های اجرایی برای این منظور کلید خورده است.

پاسخ به سوال میلیونی «اینترنت کی وصل می شود؟» بالأخره رنگ و روی واقعی به خود گرفته است. بر اساس اطلاعاتی که امروز به دست ما رسیده، معاون اول رئیس جمهور به عنوان رئیس «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» منصوب شده و ماموریت دارد تا هر چه سریعتر این بحران را مدیریت کند.

این ستاد با ماموریت های کلانی از جمله «تدوین و اجرای نقشه راه جامع تحول در حکمرانی فضای مجازی» و «بازآرایی ساختارهای تصمیم‌سازی» کار خود را آغاز کرده است. یعنی دیگر بحث وصله پینه کردن و راهکارهای موقت مطرح نیست؛ بلکه قرار است ساختار قدیمی و ناکارآمد مدیریت اینترنت کشور یکبار برای همیشه اصلاح شود. منابع آگاه خبر می‌دهند که نخستین نشست این ستاد به زودی و حداکثر طی هفته آینده برگزار خواهد شد.

در روزهای اخیر، بحث «اینترنت پرو» حسابی داغ بود و بسیاری از مردم نگران ایجاد تبعیض طبقاتی در فضای مجازی بودند. اما خبر خوب اینکه، دولت به این موضوع ورود جدی کرده است. خود رئیس جمهور و وزیر ارتباطات رسما از تخلفات گسترده در توزیع اینترنت پرو پرده برداشته اند و اعلام کرده اند که جزییات این پرونده تخلفات طی هفته آینده رسانه ای می شود.

سخنگوی دولت نیز در این باره توضیح داده که «اینترنت پرو» از ابتدا سازوکاری محدود و اضطراری بوده که پیش از جنگ و با هدف حمایت از کسب و کارهای وابسته به اینترنت بین الملل تصویب شده است. به گفته ایشان، این طرح قرار نبوده به ساختاری دائمی یا تبعیض آمیز تبدیل شود.

الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع رسانی دولت، موضع بسیار شفاف تری در این باره اتخاذ کرده است. او صراحتا اعلام کرده: «وقتی حدود ۸۰ درصد کاربران ناچار به استفاده از ابزارهای دور زدن فیلتر هستند، اساساً فیلترینگ چه توجیهی می تواند داشته باشد؟». او تاکید کرده که سیاست اصلی دولت، گشایش اینترنت بین الملل است و در این زمینه «بروبرگردی وجود ندارد».

در راستای همین اقدامات مثبت و گام به گام، طی ۲۴ ساعت گذشته شاهد رفع فیلتر تعدادی از سرویس های پرکاربرد بین المللی بوده ایم. اگر شما هم جزو کاربرانی هستید که دلتان برای استفاده راحت از این سرویس ها تنگ شده، این لیست مخصوص شماست:

۱. موتور جستجوی گوگل (Google Search): طی ساعات اخیر، دسترسی به موتور جستجوی گوگل برای کاربران اینترنت ثابت و همراه در نقاط مختلف کشور برقرار شده است.

۲. گوگل پلی (Google Play) برای برخی کاربران: پس از نزدیک به دو ماه اختلال، شماری از کاربران اعلام کرده اند که امکان ورود به گوگل پلی برایشان دوباره فراهم شده است.

۳. سرویس های توسعه نرم افزار: بررسی های اولیه تایید می کنند که دسترسی به چندین سایت کلیدی در حوزه توسعه نرم افزار از جمله SourceForge، Next.js، Vercel و مرجع صدور گواهی امنیتی (Let’s Encrypt) برای کاربران ایرانی ممکن شده است.

۴. سرویس ترجمه گوگل (Google Translate): برخی منابع از بازگشت دسترسی کاربران ایرانی به سرویس ترجمه گوگل خبر داده اند که گام مهمی برای فعالان علمی و دانشجویان محسوب می شود.

قطع ۷۹ روزه اینترنت بین الملل، یک فاجعه اقتصادی تمام عیار بوده که ابعاد آن شاید تا سال ها بعد هم به طور کامل قابل محاسبه نباشد. کارشناسان اقتصادی برآورد می کنند خسارت وارده به اقتصاد ایران در این مدت، رقمی بین ۱۸۰ تا ۳۰۰ همت (هزار میلیارد تومان) باشد.

اما این خسارت ها فقط محدود به ارقام نیست. معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهور هشدار داده است که یکی از تبعات اصلی قطعی اینترنت بین الملل، تنزل رتبه علمی و شاخص های نوآوری کشور است. به گفته او، وقتی اساتید و دانشجویان ما قدرت جستجوی بین الملل ندارند، تحقیقات علمی و حوزه اقتصاد دیجیتال دچار رکود شدید خواهد شد.

از سوی دیگر، کسب و کارهای آنلاین که روزگاری نفس اقتصاد کشور بودند، به تعطیلی کشانده شده اند. بسیاری از شرکت های دانش بنیان که برای به روزرسانی نرم افزارها، دریافت لایسنس ها و ارتباط با مشتریان خارجی خود به اینترنت بین الملل وابسته بودند، عملا فلج شده اند. رئیس هیات مدیره انجمن واردکنندگان کالا و خدمات پس از فروش نیز هشدار داده که انسداد دسترسی به سرورهای خارجی، خدمات پس از فروش بسیاری از محصولات را با مشکل مواجه کرده است.

در سطح جهانی نیز این قطعی بی سابقه، زنگ خطری برای اقتصاد دیجیتال به صدا درآورده است. ایران به عنوان یکی از بازارهای بزرگ مصرف کننده فناوری و خدمات دیجیتال، با خروج از شبکه جهانی، فرصت های سرمایه گذاری عظیمی را از دست داده و شرکت های بین المللی را ناامید کرده است. به عبارت ساده تر، هر روزی که ایران آفلاین می ماند، رقبای منطقه ای آنلاین تر و ثروتمندتر می شوند.

نکته امیدوارکننده اینجاست که خود مسئولین به خوبی از عمق این فاجعه آگاه هستند و دوندگی زیادی برای حل آن انجام می دهند. وزیر ارتباطات در جدیدترین اظهارات خود تأکید کرده است که در تلاش برای برقراری اینترنت بین الملل در اسرع وقت هستیم و این یکی از مطالبات برحق مردم و کسب و کارها از حاکمیت است.

حسین افشین، معاون علمی رئیس جمهور نیز خبر داده است که کارگروهی زیر نظر معاون اول رئیس جمهور و با دبیری وزیر ارتباطات در دولت شکل گرفته است و احتمالا به زودی در این خصوص اطلاع رسانی خواهد شد. او تأکید کرده است که نگرش دولت این است که تغییر جدی در این قسمت اتفاق بیفتد و امیدوار است خبرهای خوبی از سمت دولت داشته باشیم.

به نظر می رسد که بعد از ۷۹ روز انتظار کشیدن، نور امید در انتهای تونل تاریک قطعی اینترنت پررنگ تر از همیشه دیده می شود. بین ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ تا میانه خرداد ۱۴۰۵، تنها چند هفته فاصله است؛ فاصله ای که شاید بتواند پایان این بحران ارتباطی و بازگشت به روزهای شیرین اینترنت آزاد و پایدار باشد.

اگرچه هنوز ضرب الاجل دقیقی از سوی نهادهای رسمی اعلام نشده، اما ترکیب شدن تشکیل ستاد ویژه فضای مجازی، عزم شخص رئیس جمهور برای رفع تبعیض، شروع عملی رفع فیلتر سرویس های پرکاربرد و اذعان مقامات به خسارت های جبران ناپذیر اقتصادی، همگی نشانه های قانع کننده ای از تغییر رویکرد کلان نظام ارتباطی کشور است.