شمارش معکوس برای اتصال اینترنت جهانی | تازهترین خبرها از بازگشایی تدریجی چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت
در حالی که هشتادمین روز از قطعی گسترده اینترنت بینالملل در ایران سپری میشود، نشانههایی از چرخش در سیاستگذاریهای کلانِ فضای مجازی نمایان شده است. تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی» به ریاست محمدرضا عارف، بارقههای امیدی را برای رفع انسدادِ حداکثر تا اواسط خردادماه روشن کرده است.
مولف
: محسن کریمی
پس از ماهها تعلیقِ دسترسی کاربران به شبکههای جهانی که از دیماه ۱۴۰۴ آغاز و از ابتدای اسفندماه به وضعیت بحرانی رسید، اکنون عالیترین سطوح اجرایی کشور برای خروج از این بنبستِ خودساخته وارد عمل شدهاند. بررسیها نشان میدهد که از ابتدای سال ۲۰۲۶، کاربران ایرانی بیش از ۶۰ درصد روزهای سال را در خاموشی دیجیتال به سر بردهاند؛ وضعیتی که ضربات مهلکی بر پیکره اقتصاد دیجیتال و اعتماد عمومی وارد کرده است.
الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت، با تأکید بر اینکه «سیاست اصلی دولت، گشایش اینترنت بینالملل است و در این زمینه جای تردیدی وجود ندارد»، از تغییر رویکردی خبر داد که گویی دیگر نمیتواند وضعیت فعلی را تاب بیاورد. او با اشاره به استفاده گسترده مردم از ابزارهای دور زدن فیلترینگ، این پرسش را مطرح کرده که «آیا محدودیتها واقعاً به هدف خود رسیدهاند؟»؛ گزارهای که تحلیلگران آن را چراغ سبز دولت برای پایان دادن به سیاستهای سختگیرانه تعبیر میکنند.
مأموریت اصلی ستاد ویژهای که به ریاست دکتر عارف تشکیل شده، تدوین نقشه راهی است که کشور را از شرایط «انقباضی» فعلی خارج کند. طبق شنیدهها، هدفگذاری این ستاد برای اتصال مجدد و رفع انسداد، بازه زمانی میانههای خردادماه است. این در حالی است که گزارشهای میدانی از لایههای زیرساختی مخابرات، از آغاز عملیات بازسازی و رفع اشکال در مسیرهای ارتباطی بینالملل حکایت دارد؛ هرچند این دسترسیها هنوز عمومی نیست.
در حالی که قطعی عمومی همچنان پابرجاست، گزارشهای کاربران و فعالان فناوری از بهبود ناپایدار دسترسی به برخی سرویسهای کلیدی خبر میدهند:
موتور جستجوی گوگل و جیمیل: در بسیاری از مناطق و بر بستر اینترنت ثابت، بدون نیاز به ابزارهای جانبی در دسترس قرار گرفتهاند.
پایگاههای علمی و دانشگاهی: دسترسی پژوهشگران به منابع علمی بینالمللی برای بازگشت به چرخه پژوهش، تا حدی تسهیل شده است.
نکته مهم: این دسترسیها نوسانی است و نباید آن را به معنای پایان کامل محدودیتها دانست.
خاموشی ۸۰ روزه اینترنت صرفاً یک اختلال فنی نبوده؛ بلکه یک شوک اقتصادی تمامعیار است. برآوردها حاکی از خسارتی بالغ بر ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان به اقتصاد دیجیتال کشور است. کارشناسان معتقدند حتی با رفع انسداد کامل، بازگشت به نقطه صفر و بازیابی اعتماد سرمایهگذاران و متخصصان، مسیری طولانی و زمانبر خواهد بود. همچنین، مبحث «اینترنت طبقاتی» که در هفتههای اخیر به یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات تبدیل شده بود، با انتقاد صریح دولتمردان مواجه شده و زمزمههایی از برخورد با تخلفات در توزیع اینترنت پرو به گوش میرسد.
اگرچه سناریوهای مختلفی برای بازگشت به شرایط عادی مطرح است، اما نگاه واقعبینانه به تحولات اخیر نشان میدهد که با عبور از سایه تنشهای منطقهای، پنجرههای بسته در حال گشودن هستند. سناریوی محتمل، بازگشایی پلهکانی و تدریجی تا پایان خردادماه است تا همزمان با مدیریت فشارهای امنیتی، از فروپاشی کامل کسبوکارهای دانشبنیان جلوگیری شود.
در حال حاضر، جامعه فناوری و کسبوکارهای دیجیتال در موقعیت حساسی قرار دارند. روزهای پیش رو، روزهای تعیینکنندهای برای بازگشت ایران به دهکده جهانی است؛ تحولی که همه نگاهها را به اولین خروجیهای «ستاد ویژه عارف» دوخته است
