دستور مهم دولت برای زمان وصل شدن اینترنت | اخبار اینترنت بین الملل امروز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ماه

با این حال، فضای خبری امروز با تغییر لحن محسوس مقامات دولتی، رنگ و بوی متفاوتی به خود گرفته و گویی پس از ماه‌ها سکوت و ابهام، شمارش معکوس برای بازگشت به شبکه جهانی آغاز شده است.

نقطه عطف تحولات امروز، دستور صریح دولت برای تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» به ریاست محمدرضا عارف است. منابع موثق گزارش می‌دهند که مأموریت این ستاد نه مدیریتِ محدودیت، بلکه تدوین نقشه راه برای رفع انسداد حداکثری اینترنت تا میانه‌های خردادماه است. این اقدام، پاسخی دیرهنگام اما امیدوارکننده به فشارهای بی‌سابقه‌ای است که اقتصاد دیجیتال کشور را به زانو درآورده بود.

الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، با صراحتِ کم‌سابقه‌ای اعلام کرده که سیاست راهبردی دولت، بازگشت به مدارِ دسترسی آزاد است. او با طرح این پرسش کلیدی که «آیا فیلترینگ گسترده توانست مانع دسترسی کاربران شود یا تنها زیرساخت‌ها را فرسوده کرد؟»، تلویحاً سیاست‌های سخت‌گیرانه ماه‌های اخیر را شکست‌خورده دانسته است. این اظهارات در کنار خبر بازسازی‌های میدانی زیرساخت‌های ارتباطی توسط مهندسان مخابرات، نشان می‌دهد که اراده سیاسی برای عبور از این بحران، از سطح شعار به فاز اجرایی رسیده است.

اگرچه هنوز «وصل کامل» محقق نشده، اما داده‌های فنی در ۲۴ ساعت گذشته نشان‌دهنده بازگشت پایداری برای برخی سرویس‌های کلیدی است. موتور جستجوی گوگل و سرویس ایمیل جی‌میل در بسیاری از نقاط، به‌ویژه در بستر اینترنت ثابت (ADSL)، بدون نیاز به ابزارهای عبور از فیلتر قابل دسترس هستند. همچنین دسترسی دانشجویان و پژوهشگران به پایگاه‌های علمی بین‌المللی که در ماه‌های اخیر مسدود بود، به شکل محسوسی تسهیل شده است. کارشناسان فناوری این پدیده را «بازگشایی گام‌به‌گام» می‌نامند؛ فرآیندی که در آن نهادهای مسئول تلاش می‌کنند بدون ایجاد شوک‌های امنیتی یا فنی، به تدریج دسترسی‌ها را به وضعیت پیش از اسفند ۱۴۰۴ بازگردانند.

خاموشی دیجیتال در ایران صرفاً یک مسئله فنی نبود؛ یک شوک اقتصادی تمام‌عیار بود. بر اساس برآوردهای کارشناسی، هر دقیقه قطعی اینترنت خسارتی بالغ بر ۱.۵ میلیون دلار به اقتصاد کشور تحمیل کرده است. در مجموع ۸۰ روز گذشته، ارقام خسارت در گزارش‌های انجمن بلاکچین و نهادهای بازرگانی، بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده؛ رقمی که بخش بزرگی از آن نه در حوزه‌های فیزیکی، بلکه در حوزه‌های «اعتبار تجاری» و «مهاجرت نخبگان» از دست رفته است.

فشار این خسارت‌ها به حدی بوده که حتی مدافعان اولیه محدودیت‌ها را نیز به بازنگری واداشته است. موضوع «اینترنت طبقاتی» (اینترنت پرو) که پیش‌تر با هدف حمایت از برخی کسب‌وکارها ایجاد شده بود، اکنون با مخالفت صریح دولت و معاونت علمی رئیس‌جمهور مواجه شده است. این نگاه که «توزیع نابرابرِ دسترسی به اطلاعات، مغایر با اصول عدالت‌محوری دولت است»، اکنون به عنوان سرفصل جدید تصمیم‌گیری‌های کلان مطرح شده است.

سوالی که اکنون در ذهن تمام ایرانیان نقش بسته، زمان دقیق وصل شدن اینترنت است. بر اساس تحلیل‌های ترکیبی از اظهارات مقامات دولتی و وضعیت میدانی، سه سناریو برای هفته‌های پیش رو قابل پیش‌بینی است:

۱. سناریوی خوش‌بینانه: رفع انسداد کامل در سطوح عمومی تا اواسط خردادماه (کمتر از ۲۰ روز آینده) که با تشکیل ستاد ویژه عارف، بیشترین احتمال را به خود اختصاص داده است.

۲. سناریوی گام‌به‌گام: استمرار فرآیند فعلی که در آن سرویس‌ها و پلتفرم‌ها به صورت تدریجی (پله‌ای) برای عموم باز می‌شوند و تا پایان خرداد به تکمیل می‌رسد.

۳. سناریوی امنیتی: استمرار محدودیت‌های سخت‌گیرانه برای برخی پلتفرم‌های خاصِ پیام‌رسان در کنار رفع محدودیت از خدمات ابری و گوگل؛ سناریویی که با توجه به تغییر رویکرد فعلی دولت، احتمال آن کمتر است.

دوران ۸۰ روزه خاموشی، آزمونی سخت برای تاب‌آوری دیجیتال کشور بود. ایران امروز در آستانه یک تصمیم تاریخی است؛ انتخابی بین «انزوای دیجیتال» و «تعامل جهانی». تحرکات ۲۴ ساعت گذشته و اراده شکل‌گرفته در دولت برای بازگرداندن مسیرهای ارتباطی، نشان می‌دهد که بدنه تصمیم‌گیر کشور به این نتیجه رسیده است که توسعه در قرن بیست‌ویکم، بدون دسترسی به شبکه جهانی، هدفی دست‌نیافتنی است.

کاربران گرامی؛ آنچه در این لحظات حیاتی اهمیت دارد، صبوری و توجه به اخبار رسمی است. تا اواسط خردادماه، ما شاهد تحولات جدی در حوزه دسترسی خواهیم بود. در روزهایی که بارقه‌های امید برای بازگشت به دهکده جهانی بیش از هر زمان دیگری درخشان شده است، چشم‌انداز روشن‌تری پیش روی اقتصاد، جامعه علمی و ارتباطات عمومی کشور قرار دارد. خورشید اینترنت، پس از یک زمستان طولانیِ دیجیتال، دوباره در حال طلوع است.