ترمیم مزد قطعی میشود؟ | ترمیم حقوق کارگران و کارمندان از این تاریخ
حقوق کارگران و کارمندان دوباره به یکی از حساسترین بحثهای معیشتی تبدیل شده است. با تورم ۵۷.۷ درصدی اردیبهشت و فشار رو به افزایش هزینه های زندگی، حالا نگاه ها به این است که آیا نیمه دوم سال ۱۴۰۵ با ترمیم مزد، افزایش رفاهی یا فقط ادامه وضعیت فعلی همراه میشود.
مولف
: محسن کریمی
بحث افزایش حقوق کارگران و کارمندان در نیمه دوم سال ۱۴۰۵ دوباره داغ شده است. از یک سو، نرخ تورم سالانه اردیبهشت به ۵۷.۷ درصد رسیده و فشار معیشتی را بیشتر کرده، از سوی دیگر، مصوبه مزد ۱۴۰۵ برای کارگران و فرمول افزایش حقوق کارکنان دولت از قبل تعیین شده است. همین فاصله میان رشد هزینه ها و دریافتی ها، سناریوهای تازه ای را روی میز آورده است.
حقوق کارگران و کارمندان در نیمه دوم سال؛ مسئله اصلی چیست؟
واقعیت این است که سؤال اصلی امروز فقط «افزایش مییابد یا نه» نیست، بلکه این است که آیا دولت، شورای عالی کار و دستگاه های مربوط میتوانند خودشان را به سرعت تورم برسانند یا نه. در حال حاضر، افزایش حقوق سال ۱۴۰۵ برای کارگران مشمول قانون کار قبلاً ابلاغ شده و برای کارکنان دولت هم سازوکار افزایش در بودجه تعیین شده است، اما هیچ تصمیم رسمی و سراسری تازه ای برای ترمیم دوباره در نیمه دوم سال منتشر نشده است.
از سمت کارگران، بحث اصلی روی «ترمیم مزد» و امکان اصلاح بندهای مزدی در نیمه دوم سال متمرکز است. برخی فعالان کارگری میگویند افزایش ابتدای سال در برابر نوسان قیمت ها اثر خود را از دست داده و باید یک بازنگری تازه انجام شود. این نگاه با توجه به تورم بالای ۵۷ درصدی اردیبهشت و رشد هزینه خوراکی ها، مسکن و خدمات، در فضای صنفی خریدار دارد.
از سمت کارمندان دولت هم وضعیت متفاوت است. افزایش حقوق کارکنان دولت در چارچوب بودجه ۱۴۰۵ به صورت پلکانی تصویب شده و در اسناد رسمی، ارقام و درصدهای مشخصی برای آن دیده میشود. بنابراین برای کارمندان، موضوع نیمه دوم سال بیشتر به «اصلاح رفاهی، فوقالعاده ها و ترمیم های موردی» گره میخورد تا یک افزایش سراسری جدید.
حقوق کارگران الان دقیقاً روی چه عددی ایستاده است؟
بر اساس بخشنامه ابلاغشده، حداقل مزد روزانه کارگران مشمول قانون کار در سال ۱۴۰۵ برابر ۵,۵۴۱,۸۵۰ ریال تعیین شده است. در کنار آن، بن خواربار ۲,۲۰۰,۰۰۰ تومان، حق تأهل ۵۰۰,۰۰۰ تومان و حق اولاد برای هر فرزند ۱,۶۲۵,۵۴۸ تومان اعلام شده است. برای سایر سطوح مزدی هم افزایش ۴۵ درصدی مزد ثابت یا مزد مبنا بهاضافه روزانه ۵۱۹,۵۴۹ ریال در نظر گرفته شده است.
اگر حداقل مزد روزانه را به شکل ماهانه در نظر بگیریم، عدد تقریبی پایه ماهانه به حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان میرسد. این رقم، قبل از اضافه شدن بن، حق اولاد، حق تأهل و سایر مزایا محاسبه میشود و در عمل، دریافتی نهایی بسته به وضعیت خانوادگی و سابقه بیمه، بالاتر یا پایینتر خواهد بود. این محاسبه از خود عدد مصوب روزانه به دست میآید و با فرمول رسمی دستمزد همخوان است.
حقوق کارمندان دولت در سال ۱۴۰۵ چه وضعی دارد؟
برای کارکنان دولت، در مصوبات بودجه ۱۴۰۵ افزایش حقوق به صورت پلکانی معکوس پیشبینی شده و در منابع رسمی، از بازه ۲۱ تا ۴۳ درصد و حداقل دریافتی ۱۸۷ میلیون ریال در حکم کارگزینی ماهانه صحبت شده است. همچنین در گزارش های رسمی آمده که احکام جدید پس از تصویب ضوابط اجرایی بودجه صادر میشوند؛ یعنی مبنا، همان چارچوب بودجه ای است نه یک تصمیم آزاد و لحظه ای در میانه سال.
این یعنی کارمند دولت، برخلاف کارگر مشمول قانون کار، معمولاً با یک «بسته سالانه» سر و کار دارد و هر افزایش تازه در نیمه دوم سال باید یا در قالب اصلاح بودجه، یا در قالب فوقالعاده های خاص، یا در قالب بسته های رفاهی دستگاهی تعریف شود. به همین دلیل هم انتظار برای یک افزایش عمومی جدید، فعلاً بیشتر در حد گمانه زنی است تا تصمیم رسمی.
چون شکاف بین رشد حقوق و رشد هزینه های زندگی هنوز بسته نشده است. وقتی تورم سالانه اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۵۷.۷ درصد میرسد و تورم سالانه اجاره مسکن هم در سطح بالایی قرار دارد، طبیعی است که افزایش های ابتدای سال به سرعت زیر فشار هزینه ها کوچک به نظر برسند. رشد ماهانه خوراکی ها هم در اردیبهشت، طبق گزارش های منتشرشده، نزدیک به ۹ درصد بوده و همین موضوع فشار را بیشتر کرده است.
از نگاه صنفی، همین فاصله باعث شده درخواست برای «ترمیم مزد در نیمه دوم سال» جدی تر شود. برخی فعالان کارگری صریحاً گفتهاند افزایش حقوق ۱۴۰۵ در برابر نوسان ارز و تورم، اثر خود را از دست میدهد و باید راهی برای بازنگری پیدا شود. این موضع، فعلاً یک مطالبه صنفی است، اما به دلیل فشار معیشتی، میتواند در هفته ها و ماه های آینده بیشتر شنیده شود.
سه سناریوی محتمل برای نیمه دوم سال ۱۴۰۵
سناریوی اول: ادامه وضعیت فعلی
در این سناریو، دولت و شورای عالی کار تصمیم تازه ای برای افزایش سراسری حقوق نمیگیرند و همان احکام ابتدای سال ادامه پیدا میکند. این محتملترین حالت در کوتاهمدت است، چون هم برای کارگران بخشنامه سال جاری صادر شده و هم برای کارمندان دولت چارچوب بودجه از قبل بسته شده است.
سناریوی دوم: ترمیم محدود و موردی
در این حالت، افزایش سراسری رخ نمیدهد اما برخی پرداختهای رفاهی، بن ها، کمک هزینه ها یا فوقالعاده های دستگاهی اصلاح میشود. این سناریو برای کارمندان دولت محتملتر از یک افزایش عمومی است و برای کارگران هم ممکن است در قالب اصلاح بن خواربار، حق مسکن یا مزایای جانبی مطرح شود.
سناریوی سوم: بازنگری نیمهسال در مزد
این سناریو از نظر صنفی جذابترین حالت است، اما به تصمیم رسمی، اجماع کارفرمایی و مالی، و شرایط تورمی وابسته است. اگر فشار قیمت ها در ماه های آینده ادامه پیدا کند، احتمال مطرح شدن دوباره موضوع ترمیم مزد بیشتر میشود، ولی فعلاً نشانه رسمی کافی برای قطعی بودن آن دیده نمیشود. این نتیجه، یک برداشت تحلیلی از وضعیت موجود است.
