تخم شلغم؛ بمب انرژی برای تقویت قوای جنسی و درمان سنگ کلیه
شاید وقتی نام شلغم را میشنوید، ناخودآگاه یاد روزهای سرد زمستان، سرماخوردگی و آن بخار گرمی میافتید که از قابلمه مادربزرگ بلند میشد. همه ما شلغم را به عنوان «آنتیبیوتیک طبیعی» میشناسیم و تقریباً محال است ایرانی باشید و در طول عمرتان برای درمان گلودرد سراغ این ریشه سفید و بنفش نرفته باشید.
مولف
: نگار چمنی
اما داستان امروز ما درباره خود شلغم نیست؛ بلکه درباره گنجینهای است که اغلب نادیده گرفته میشود و شاید بسیاری از ما حتی ندانیم که وجود دارد یا چه قدرتی در دل خود پنهان کرده است. صحبت از «تخم شلغم» است.
اگر فکر میکنید تمام خاصیت این گیاه در ریشه آن جمع شده، سخت در اشتباهید. تخم شلغم، یعنی همان دانههای ریز و قهوه ای رنگی که زندگی گیاه از آن آغاز میشود، چنان خواص حیرتانگیزی دارد که در طب سنتی لقبهای بزرگی به آن دادهاند. در این مطلب از بخش سلامت مجله جالبینو با هم سفری کنیم به عمق این دانه، ترکیبات شیمیایی آن را بشکافیم، جایگاهش را در طب سنتی بررسی کنیم و ببینیم چرا در سالهای اخیر، جستجو برای یافتن این دانه در عطاریها تا این حد زیاد شده است. اگر به دنبال راهکاری طبیعی برای تقویت قوای جسمانی، بهبود وضعیت پوست یا حتی تنظیم هورمونهایتان هستید، این مطلب دقیقاً برای شما نوشته شده است.
پیش از آنکه وارد بحث شیرین خواص شویم، بیایید کمی با ماهیت این دانه آشنا شویم. شلغم گیاهی است که اگر برداشت نشود و اجازه رشد به آن داده شود، گل میدهد و در نهایت به بذر مینشیند. این بذرها که در غلافهایی قرار دارند، پس از خشک شدن جمعآوری میشوند.
نکته کلیدی اینجاست: طبیعت همیشه غلیظترین و حیاتیترین مواد مغذی را در «بذر» ذخیره میکند تا گیاه بعدی بتواند با قدرت رشد کند. بنابراین، تخم شلغم در واقع عصاره فشردهشدهای از تمام خواص گیاه شلغم است، اما با دوز بسیار بالاتر و طبیعتی متفاوت. در حالی که خود شلغم بیشتر به عنوان یک غذا-دارو شناخته میشود، تخم شلغم در رده داروهای گیاهی قوی قرار میگیرد و نحوه مصرف و اثرگذاری آن کاملاً متفاوت است.
طبع و مزاج تخم شلغم در طب سنتی
یکی از مهمترین فاکتورها در فرهنگ غذایی و درمانی ما ایرانیها، بحث سردی و گرمی است. شلغم (ریشه) معمولاً دارای طبعی گرم و تر است، اما وقتی به سراغ تخم شلغم میرویم، ماجرا کمی جدیتر میشود. حکمای طب سنتی بر این باورند که مزاج تخم شلغم «گرم و تر» است، اما درجه گرمی آن بسیار بالاتر از خود شلغم است.
این گرمی بالا باعث میشود که تخم شلغم یک گزینه فوقالعاده برای افرادی باشد که از غلبه بلغم و سودا رنج میبرند. بدنهای سرد و ضعیف، کسانی که مدام احساس سستی میکنند یا متابولیسم پایینی دارند، با مصرف اصولی این دانه میتوانند موتور بدنشان را روشن کنند. البته همین گرمی زیاد هشداری است برای کسانی که طبع صفراوی (گرم و خشک) دارند تا در مصرف آن احتیاط کرده و حتماً آن را با مصلحات مناسب میل کنند.
معجزه اول: تقویت قوای جنسی و باروری (مهمترین دلیل شهرت)
بیایید تعارف را کنار بگذاریم. اگر سری به آمار جستجوهای اینترنتی یا سوالات مردم در عطاریها بزنید، متوجه میشوید که بیشترین دلیل شهرت تخم شلغم، تأثیر شگفتانگیز آن بر سلامت جنسی و باروری است. این موضوع هم برای مردان و هم برای زنان صادق است، اما مکانیزم آن چگونه است؟
تخم شلغم برای مردان
در دنیای پر استرس امروز، مشکلات باروری و کاهش میل جنسی در مردان بیداد میکند. تخم شلغم به دلیل دارا بودن مقادیر بالای ویتامین E و مواد معدنی خاص نظیر سلنیوم، نقش مستقیمی در تولید تستوسترون دارد. در متون قدیمی طب سنتی بارها اشاره شده که مداومت بر مصرف تخم شلغم (به ویژه وقتی با عسل ترکیب شود) میتواند ضعف قوای جنسی را برطرف کند. این دانه باعث افزایش حجم و کیفیت اسپرم میشود و برای کسانی که از سردمزاجی جنسی رنج میبرند، مثل یک محرک طبیعی و بیضرر عمل میکند. برخلاف داروهای شیمیایی که اثرات موقت و عوارض جانبی دارند، تخم شلغم با تقویت بنیه کلی بدن و گرم کردن کلیهها، این مشکل را به صورت ریشهای حل میکند.
تخم شلغم برای زنان
داستان برای بانوان هم به همین جذابیت است. تخم شلغم به دلیل طبع گرمش، رحم را گرم میکند. بسیاری از مشکلات ناباروری در طب سنتی به «سردی رحم» نسبت داده میشود. مصرف متعادل این دانه میتواند به تنظیم چرخه قاعدگی و آمادهسازی محیط رحم برای بارداری کمک کند. علاوه بر این، بانوانی که دچار کاهش میل جنسی ناشی از سردی مزاج هستند، میتوانند از دمنوش یا پودر این دانه بهره ببرند.
نقش تخم شلغم در سلامت چشم و بینایی
شاید شنیده باشید که شلغم برای چشم مفید است، اما باید بدانید که تخم آن در این زمینه قهرمان اصلی است. در کتب قدیمی داروسازی سنتی، از تخم شلغم در تهیه سرمههای درمانی یا داروهای تقویت چشم استفاده میشد. دلیل علمی این موضوع امروز برای ما روشنتر شده است. این دانهها سرشار از پیشسازهای ویتامین A و لوتئین هستند.
در دنیای امروز که چشمان ما دائماً به صفحه موبایل و کامپیوتر دوخته شده، شبکیه چشم تحت فشار اکسیداتیو زیادی است. آنتیاکسیدانهای موجود در تخم شلغم میتوانند به عنوان یک سپر محافظ عمل کرده و از پیرچشمی زودرس و آب مروارید جلوگیری کنند. البته منظور این نیست که تخم شلغم را در چشم بریزید! بلکه مصرف خوراکی آن مواد مغذی لازم را به عروق ریز چشم میرساند. برخی از قدمای طب سنتی حتی معتقد بودند مصرف طولانی مدت آن (به اندازه دانه عدس در روز) میتواند سوی چشم را بازگرداند.
پاکسازی دستگاه گوارش و مبارزه با یبوست
یکی از معضلات زندگی کمتحرک امروزی، تنبلی روده و یبوست است. تخم شلغم دارای فیبرهای خاص و موسیلاژ (لعابساز) است. وقتی این دانهها وارد دستگاه گوارش میشوند، با جذب آب، حجم پیدا کرده و حرکات دودی روده را تحریک میکنند. اما خاصیت گوارشی آن فراتر از یک ملین ساده است.
تخم شلغم خاصیت ضدعفونیکنندگی دارد. اگر معده شما مستعد تجمع باکتریهای مضر است یا نفخ زیادی دارید، این دانه میتواند به تعادل فلور میکروبی روده کمک کند. طبع گرم آن باعث میشود هضم غذاهای سنگین آسانتر شود. در واقع، بسیاری از دلدردهایی که بعد از خوردن غذاهای سرد (مثل ماهی یا ماست زیاد) ایجاد میشود، با مصرف کمی پودر تخم شلغم قابل تسکین است.
سنگ کلیه و مثانه: دشمنی سرسخت برای رسوبات
کلیهها تصفیهخانه بدن هستند و وقتی رسوبات در آنها جمع شود، دردسرهای بزرگی مثل سنگ کلیه ایجاد میکنند. تخم شلغم یک دیورتیک (ادرارآور) طبیعی و قدرتمند است. این خاصیت ادرارآوری باعث میشود مسیرهای ادراری به صورت مداوم شستشو داده شوند و فرصت رسوب به املاح داده نشود.
در طب سنتی نسخهای وجود دارد که جوشانده تخم شلغم را برای خرد کردن سنگهای ریز مثانه و کلیه تجویز میکنند. البته این کار باید با نوشیدن آب فراوان همراه باشد. برخلاف قرصهای ادرارآور شیمیایی که ممکن است پتاسیم بدن را دفع کنند، تخم شلغم تعادل الکترولیتها را کمتر به هم میزند، هرچند زیادهروی در هر چیزی مضر است.
تقویت سیستم ایمنی: فراتر از ویتامین ث
درست است که ریشه شلغم نماد مبارزه با سرماخوردگی است، اما تخم شلغم در تقویت سیستم ایمنی پیشگیریکننده عمل میکند. این دانه حاوی ترکیباتی به نام گلوکوزینولات است. این ترکیبات گوگردی همانهایی هستند که بوی خاص شلغم را ایجاد میکنند و خاصیت ضد سرطانی و ضد میکروبی قوی دارند.
مصرف منظم مقادیر کمی از تخم شلغم در فصول سرد سال، سطح گلبولهای سفید را در حالت آمادهباش نگه میدارد. اگر شما از آن دسته افرادی هستید که با کوچکترین باد پاییزی سرما میخورید، احتمالاً سیستم دفاعی بدنتان نیاز به یک محرک گرم دارد و تخم شلغم دقیقاً همین کار را انجام میدهد. این دانه با گرم کردن بدن از درون، مقاومت در برابر ویروسها را افزایش میدهد.
روغن تخم شلغم: اکسیری برای پوست و مو و مفاصل
تا اینجا بیشتر درباره مصرف خوراکی صحبت کردیم، اما نمیتوانیم از روغن استخراج شده از این دانهها غافل شویم. روغن تخم شلغم یکی از روغنهای کمیاب اما بسیار ارزشمند در زمینه زیبایی و درمان دردهای موضعی است.
برای دردهای مفصلی
به دلیل طبع بسیار گرم این روغن، ماساژ دادن آن روی زانوها، کمر و مفاصل دردناک (مخصوصاً دردهایی که در سرما تشدید میشوند یا ناشی از روماتیسم هستند) معجزه میکند. نفوذپذیری این روغن بالاست و گرمای آن به عمق بافت نفوذ کرده و جریان خون را در آن ناحیه افزایش میدهد. این افزایش گردش خون، التهاب را کم کرده و دامنه حرکتی را بهبود میبخشد.
برای رشد مو
اگر موهایتان نازک شده یا ریزش موی ناشی از سردی سر دارید، روغن تخم شلغم میتواند چارهساز باشد. ماساژ پوست سر با این روغن، فولیکولهای مو را تحریک میکند. مواد مغذی موجود در آن ساقه مو را ضخیمتر کرده و از شکنندگی آن جلوگیری میکند. البته بوی خاص این روغن ممکن است برای همه خوشایند نباشد، بنابراین توصیه میشود چند ساعت قبل از حمام استفاده شود و سپس شسته شود.
برای پوست
روغن تخم شلغم سرشار از ویتامین C و آنتیاکسیدانهاست که دشمن رادیکالهای آزاد هستند. استفاده موضعی (البته با احتیاط و تست حساسیت) میتواند به روشن شدن لکهای ناشی از سن و افزایش خاصیت ارتجاعی پوست کمک کند.
روشهای مصرف تخم شلغم: چگونه این بمب انرژی را بخوریم؟
شاید الان مشتاق شده باشید که از این دانه استفاده کنید، اما ندانید چطور. تخم شلغم مثل تخمه آفتابگردان نیست که مشتمشت بشکنید! این یک داروی گیاهی غلیظ است. در اینجا بهترین روشهای مصرف را به سبک کاملاً کاربردی و خانگی برایتان شرح میدهیم.
۱. معجون عسل و تخم شلغم (بمب انرژی)
این محبوبترین و شاید موثرترین روش مصرف است، به خصوص برای تقویت قوای جنسی و جسمی.
روش تهیه: ابتدا تخم شلغم را تمیز کرده و سپس آن را نیمکوب یا پودر کنید (بهتر است همان لحظه پودر شود تا اکسید نشود). بلافاصله پودر را با سه برابر مقدارش عسل طبیعی مخلوط کنید.
نحوه مصرف: روزانه یک قاشق مرباخوری از این معجون را صبح ناشتا یا عصر میل کنید. ترکیب عسل باعث میشود جذب مواد موثره تخم شلغم چندین برابر شود و همچنین از تندی طعم آن میکاهد.
۲. دمنوش ترکیبی
اگر طعم خود تخم شلغم را دوست ندارید یا میخواهید برای سرماخوردگی از آن استفاده کنید، دمنوش گزینه خوبی است.
روش تهیه: یک قاشق چایخوری تخم شلغم نیمکوب شده را در یک قوری آب جوش بریزید. اجازه دهید ۲۰ دقیقه روی بخار کتری دم بکشد.
نکته: برای خوشطعم شدن و افزایش اثرگذاری، میتوانید کمی آویشن یا چوب دارچین به آن اضافه کنید. این دمنوش برای باز کردن صدا و نرم کردن سینه در روزهای بیماری عالی است.
۳. استفاده به عنوان ادویه (چاشنی)
در برخی فرهنگهای قدیمی، تخم شلغم را پودر کرده و مثل ادویه روی غذاهای نفاخ یا سرد (مثل برنج و آش) میپاشیدند. این کار نه تنها طعم متفاوتی به غذا میدهد، بلکه مصلح سردی غذاست و به هضم کمک میکند. البته باید مراقب باشید که حرارت زیاد پختوپز، خواص آن را از بین نبرد، پس بهتر است در مراحل پایانی پخت یا هنگام سرو اضافه شود.
