یک بار برای همیشه؛ چای را درست دم کنید تا سمی نشود!

سال‌هاست که چای، در کنار قهوه، یکی از پرمصرف‌ترین نوشیدنی‌ها در میان ایرانیان و بسیاری از مردم جهان به‌شمار می‌آید؛ نوشیدنی‌ای که از صبحانه تا بعد از وعده‌های غذایی و حتی در دورهمی‌ها حضور ثابت دارد.

با این حال، اگرچه اغلب می‌دانیم «چای مفید است»، اما نوع چای، شیوه مصرف و روش تهیه آن نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان اثرات مثبت آن بر سلامت بدن دارند. واقعیت این است که نوشیدن چای‌های صنعتی شیرین یا چای‌های آماده بطری‌شده، لزوماً همان فوایدی را ندارد که در تحقیقات علمی به آن اشاره می‌شود.

محبوبیت جهانی چای باعث شده پژوهشگران بسیاری در کشورهای مختلف، به‌ویژه چین و ایالات متحده، خواص این نوشیدنی گیاهی را به‌طور جدی بررسی کنند. اخیراً گروهی از محققان با انتشار یک مطالعه مروری گسترده در یک مجله تخصصی مربوط به نوشیدنی‌های گیاهی، نتایج ده‌ها تحقیق علمی را کنار هم قرار داده‌اند تا تصویری دقیق‌تر از فواید و محدودیت‌های مصرف چای ارائه دهند.

این نوع مطالعه، به‌جای انجام یک آزمایش جدید، به بررسی و تحلیل داده‌های موجود می‌پردازد؛ از جمله:

مطالعات طولانی‌مدت (کوهورت) که افراد را سال‌ها تحت نظر داشته‌اند

نکته مهم این است که پژوهشگران تأکید کرده‌اند نتایج مربوط به سلامت انسان باید بر اساس مطالعات انسانی قضاوت شود و تحقیقات آزمایشگاهی یا حیوانی تنها نقش پشتیبان دارند.

فواید شگفت انگیز چای برای سلامتی از نگاه علم

۱. کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی

قوی‌ترین و مستندترین فایده چای، ارتباط آن با سلامت قلب و عروق است. بررسی داده‌های حاصل از ده‌ها مطالعه نشان می‌دهد که مصرف منظم چای، به‌ویژه در حد متعادل، می‌تواند خطر مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی را کاهش دهد.

به‌طور مشخص، مصرف حدود ۱.۵ تا ۳ فنجان چای در روز بیشترین اثر محافظتی را نشان داده و این اثر حتی در مقادیر کمی بالاتر نیز ادامه داشته است.

۲. کاهش مرگ‌ومیر کلی و برخی سرطان‌ها

مطالعات طولانی‌مدت نشان می‌دهند افرادی که به‌طور منظم چای می‌نوشند، در مقایسه با افرادی که مصرف نمی‌کنند، خطر کمتری برای مرگ ناشی از علل مختلف از جمله برخی سرطان‌ها دارند.

۳. کمک به کنترل وزن و پیشگیری از دیابت نوع ۲

چای، به‌ویژه چای سبز، به دلیل ترکیبات فعال خود مانند کاتچین‌ها، می‌تواند در تنظیم متابولیسم نقش داشته باشد. نتایج چندین کارآزمایی بالینی نشان داده‌اند که مصرف منظم چای سبز در افراد دارای اضافه‌وزن:

باعث کاهش وزن بدن

کاهش چربی ذخیره‌شده

بهبود کلسترول بد (LDL)

و کاهش استرس اکسیداتیو

می‌شود. در یکی از این مطالعات، نوشیدن چهار فنجان چای سبز در روز به مدت هشت هفته نتایج قابل توجهی در بهبود شاخص‌های متابولیک به همراه داشت.

چرا نحوه تهیه چای اهمیت دارد؟

یکی از نکات کلیدی که در بسیاری از این پژوهش‌ها برجسته شده، روش آماده‌سازی چای است. نحوه دم‌کردن می‌تواند ترکیبات مفید چای را تقویت یا تضعیف کند.

چند اصل مهم برای بهره‌مندی حداکثری از فواید چای:

چای را در خانه دم کنید.

این کار به شما امکان می‌دهد میزان شکر، افزودنی‌ها و کیفیت چای را کنترل کنید. چای‌های آماده و صنعتی اغلب حاوی قند افزوده و طعم‌دهنده‌های مصنوعی هستند.

نسبت درست چای و آب را رعایت کنید.

مقدار استاندارد حدود ۲.۵ گرم برگ چای برای هر ۲۵۰ میلی‌لیتر آب داغ است.

مصرف روزانه متعادل داشته باشید.

بهترین نتایج سلامتی در مصرف دو تا سه فنجان در روز مشاهده شده است.

در صورت امکان، چای سبز را انتخاب کنید.

چای سبز به دلیل فرآوری کمتر، مقدار بیشتری از ترکیبات آنتی‌اکسیدانی را حفظ می‌کند، هرچند چای سیاه نیز فواید خاص خود را دارد.

شکر را حذف یا به حداقل برسانید.

اضافه کردن شکر می‌تواند بسیاری از اثرات مثبت چای را خنثی کند. اگر طعم تلخ برایتان دشوار است، مقدار کمی عسل گزینه بهتری است یا می‌توانید به‌تدریج ذائقه خود را به چای ساده عادت دهید.

به کافئین توجه داشته باشید.

چای حاوی کافئین است؛ اگر به آن حساس هستید، مصرف چای را به ساعات ابتدایی روز محدود کنید یا از انواع کم‌کافئین استفاده نمایید.

چای، اگر به‌درستی انتخاب و مصرف شود، می‌تواند نوشیدنی‌ای ساده اما مؤثر برای حفظ سلامت قلب، کنترل وزن و کاهش خطر برخی بیماری‌ها باشد. تفاوت اصلی میان «چای مفید» و «چای بی‌اثر» نه در خود نوشیدنی، بلکه در روش تهیه، میزان مصرف و افزودنی‌ها نهفته است. با چند تغییر ساده در عادت‌های روزمره، می‌توان از این نوشیدنی قدیمی بیشترین بهره را برد.