وام ۵۰ میلیون تومانی بدون ضامن و آنلاین برای همه یارانه بگیران و بازنشستگان و فرهنگیان
در سالهای اخیر، همزمان با گسترش بانکداری الکترونیک و سیاستهای دولت ایران برای افزایش «شمول مالی»، شبکه بانکی کشور بهویژه بانکهای قرضالحسنه به سمت ارائه تسهیلات خرد، غیرحضوری و مبتنی بر اعتبارسنجی حرکت کردهاند.
یکی از جدیدترین نمونهها، طرح اعطای وام قرضالحسنه تا سقف ۵۰ میلیون تومان بدون ضامن از سوی بانک قرضالحسنه مهر ایران است که از طریق نئوبانک این مجموعه با نام «کیوبانک» ارائه میشود؛ طرحی که مخاطب اصلی آن یارانهبگیران و افراد فاقد ضامن یا فیش حقوقی اعلام شده است.
طبق سیاستهای اعلامی بانک مرکزی ایران طی چند سال گذشته، بانکها مکلف شدهاند بهتدریج از نظام سنتی اخذ ضامن فاصله بگیرند و از «اعتبارسنجی» بهعنوان ابزار اصلی ارزیابی توان بازپرداخت استفاده کنند. این سیاست با هدف تسهیل دسترسی اقشار متوسط و کمدرآمد به تسهیلات خرد دنبال میشود؛ گروههایی که پیشتر به دلیل نداشتن وثیقه یا ضامن عملاً امکان استفاده از وام بانکی را نداشتند.
در همین چارچوب، بانک قرضالحسنه مهر ایران اعلام کرده تسهیلات جدید خود را بر اساس رتبه اعتباری مشتریان ارائه میکند. به گفته مسئولان این بانک، متقاضیانی که در سامانه اعتبارسنجی بانکی رتبه اعتباری مناسب (معمولاً A یا B) داشته باشند، میتوانند بدون ارائه چک، سفته یا معرفی ضامن، درخواست تسهیلات ثبت کنند.
ویژگیهای وام ۵۰ میلیونی
این تسهیلات در قالب وام قرضالحسنه تعریف شده و بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی بانک، دارای شرایط زیر است:
سقف وام: تا ۵۰ میلیون تومان
نوع تسهیلات: قرضالحسنه
کارمزد: حدود ۴ درصد سالانه
دوره بازپرداخت: حداکثر ۴۸ ماه
ضمانت: اعتبارسنجی بانکی (بدون ضامن)
نحوه دریافت: کاملاً غیرحضوری
کارشناسان بانکی توضیح میدهند تفاوت مهم قرضالحسنه با وامهای مرابحه و خرید کالا در نرخ پایین کارمزد است.سرگرمی روز نوشت، در حالی که تسهیلات مرابحه در بسیاری از بانکها با نرخهای حدود ۱۸ تا ۲۳ درصد ارائه میشود، وام قرضالحسنه صرفاً شامل کارمزد اداری بوده و عملاً بهره بانکی در آن وجود ندارد.
فرآیند دریافت؛ از احراز هویت دیجیتال تا واریز
متقاضیان برای دریافت این وام باید ابتدا در اپلیکیشن کیوبانک حساب افتتاح کنند. افتتاح حساب بهصورت برخط انجام میشود و شامل ثبت اطلاعات هویتی، ثبت شماره شبا و احراز هویت تصویری (چهرهنگاری) است. پس از تکمیل احراز هویت، درخواست وام در همان برنامه ثبت میشود.
بانک سپس اطلاعات مشتری را در سامانه اعتبارسنجی بررسی میکند. در صورت نداشتن بدهی معوق یا چک برگشتی و کسب امتیاز اعتباری مناسب، وام به حساب متقاضی واریز میشود. برخی کاربران شبکههای اجتماعی گزارش دادهاند زمان بررسی و پرداخت کوتاه بوده و گاهی کمتر از یک روز کاری انجام شده است، هرچند بانک زمان مشخصی را تضمین نکرده و آن را وابسته به نتیجه اعتبارسنجی دانسته است.
یارانهبگیران؛ مخاطب اصلی طرح
یارانه نقدی در ایران تقریباً به اکثر خانوارها پرداخت میشود و همین موضوع باعث شده بانکها آن را نوعی «نشانه درآمد پایدار» تلقی کنند. کارشناسان اقتصادی میگویند در مدلهای جدید اعتبارسنجی، داشتن گردش حساب منظم یا دریافت یارانه میتواند جایگزین معرفی ضامن شود.
به همین دلیل در تبلیغات این طرح، تأکید ویژهای بر امکان دریافت وام برای یارانهبگیران دیده میشود. هدف اعلامی بانک، افزایش دسترسی گروههای کمدرآمد به منابع مالی کوتاهمدت برای هزینههایی مانند درمان، آموزش یا خرید کالاهای ضروری عنوان شده است.سرگرمیروز نوشت،کیوبانک در واقع بازوی دیجیتال بانک مهر ایران محسوب میشود. نئوبانکها در ایران طی سالهای اخیر توسعه یافتهاند و عملکردی مشابه بانکهای تمامدیجیتال در سایر کشورها دارند:
افتتاح حساب آنلاین، امضای الکترونیک قراردادها، ثبت درخواست تسهیلات و پرداخت اقساط بدون مراجعه حضوری.
کارشناسان فناوری مالی معتقدند حذف مراجعه به شعبه، مهمترین عامل کاهش هزینه عملیاتی بانکها و در نتیجه امکان ارائه وامهای خرد با کارمزد پایینتر است. همچنین استفاده از هوش مصنوعی و دادههای بانکی در ارزیابی ریسک اعتباری باعث میشود بانکها با اطمینان بیشتری وام بدون ضامن ارائه کنند.
شرایط لازم برای متقاضیان
برای دریافت این تسهیلات، متقاضی باید:
حساب فعال در بانک مهر ایران یا کیوبانک داشته باشد
احراز هویت دیجیتال را تکمیل کند
بدهی معوق یا چک برگشتی نداشته باشد
رتبه اعتباری قابل قبول در شبکه بانکی داشته باشد
در بسیاری از بانکهای تجاری ایران، وامهای خرد همچنان نیازمند ضامن یا وثیقه هستند و غالباً با نرخهای بالاتر پرداخت میشوند. سرگرمی روز نوشت،به همین دلیل، کارشناسان حوزه بانکداری خرد معتقدند طرحهای قرضالحسنه بدون ضامن میتواند رقابت تازهای در بازار تسهیلات کوچک ایجاد کند و سایر بانکها را نیز به تغییر رویه وادار کند.
اقتصاددانان میگویند تسهیلات خرد اگرچه تأثیر کلان بر شاخصهای اقتصادی ندارد، اما در سطح خانوار اهمیت بالایی دارد. دسترسی سریع به اعتبار کوتاهمدت میتواند از رجوع خانوارها به بازارهای غیررسمی و وامهای با بهره بالا جلوگیری کند. از سوی دیگر، گسترش اعتبارسنجی بهجای ضامن، یکی از الزامات مدرنسازی نظام بانکی محسوب میشود.
جمعبندی
وام ۵۰ میلیون تومانی بدون ضامن بانک قرضالحسنه مهر ایران را میتوان بخشی از روند گذار شبکه بانکی ایران از «بانکداری شعبهمحور» به «بانکداری دیجیتال و دادهمحور» دانست. این طرح با تکیه بر اعتبارسنجی و ارائه کاملاً غیرحضوری، تلاش دارد دسترسی اقشار فاقد ضامن به تسهیلات را افزایش دهد.
با وجود استقبال اولیه کاربران، کارشناسان تأکید میکنند موفقیت نهایی چنین طرحهایی به دقت سامانههای اعتبارسنجی و توان بازپرداخت متقاضیان وابسته خواهد بود؛ موضوعی که در صورت مدیریت صحیح، میتواند گام مهمی در توسعه شمول مالی در ایران محسوب شود.