علت کاهش حقوق بازنشستگان در بهمن ماه چیست؟ | کاهش حقوق بازنشستگان از این ماه تایید شد

دلیل این موضوع نه کاهش حقوق پایه، بلکه افزایش و اعمال کسورات مربوط به «بیمه درمان تکمیلی» عنوان شده است.

طبق توضیحات ارائه‌شده از سوی فعالان حوزه بازنشستگی، حقوق پایه بازنشستگان تأمین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی کشوری و لشکری تغییری نکرده و هیچ مصوبه‌ای مبنی بر کاهش مستمری وجود ندارد. با این حال، آنچه بازنشستگان در عمل دریافت می‌کنند «خالص پرداختی» است؛ یعنی مبلغ مستمری پس از کسر تعهداتی که فرد به‌صورت ماهانه دارد.

یکی از مهم‌ترین این کسورات، حق‌بیمه درمان تکمیلی است که بر اساس قرارداد میان صندوق بازنشستگی و شرکت بیمه‌گر، مستقیماً از حقوق افراد کسر می‌شود. با اجرای مرحله جدید قرارداد بیمه تکمیلی، مبلغ این کسر افزایش یافته و به همین علت خالص دریافتی در بهمن‌ماه کاهش پیدا می‌کند.

بیمه درمان تکمیلی بازنشستگان چه خدماتی ارائه می‌کند؟

بیمه پایه درمانی (تأمین اجتماعی یا خدمات درمانی) تنها بخشی از هزینه‌های درمان را پوشش می‌دهد و در بسیاری از موارد سهم پرداخت از جیب بیمار بالا است. برای جبران این موضوع، صندوق‌های بازنشستگی با شرکت‌های بیمه قرارداد «بیمه تکمیلی» منعقد می‌کنند.

این بیمه معمولاً خدمات زیر را شامل می‌شود:

بستری و جراحی در بیمارستان‌های خصوصی

خدمات تخصصی مانند آنژیوگرافی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی

آزمایش‌ها و تصویربرداری پیشرفته مانند MRI و سی‌تی‌اسکن

برخی داروهای گران‌قیمت

خدمات محدود دندانپزشکی و عینک

در عمل، بسیاری از بازنشستگان به دلیل افزایش سن و نیاز بیشتر به خدمات درمانی، به این پوشش وابسته هستند؛ به همین دلیل اغلب از طرح انصراف نمی‌دهند.سرگرمی روز نوشت،در حالی‌که مذاکرات مزدی و بررسی وضعیت معیشت کارگران برای سال آینده در جریان است، یک موضوع قدیمی دوباره به محور اختلاف میان نمایندگان کارگری و سازمان تأمین اجتماعی تبدیل شده است؛ سهم درمان از حق بیمه‌ها یا همان «نه‌بیست‌وهفتم».

فعالان کارگری می‌گویند سازمان تأمین اجتماعی باید به‌طور شفاف اعلام کند منابع درمانی بیمه‌شدگان دقیقاً کجا و چگونه هزینه می‌شود، اما مسئولان این سازمان از هزینه‌کردی فراتر از منابع در بخش درمان سخن می‌گویند. همین اختلاف روایت، بار دیگر بحث کارآمدی نظام درمانی بیمه‌شدگان و بازنشستگان را در کانون توجه قرار داده است.

بر اساس قانون تأمین اجتماعی، از مجموع حق بیمه‌ای که ماهانه از کارگران و کارفرمایان دریافت می‌شود، بخشی مشخص باید صرف درمان بیمه‌شدگان شود. این سهم که در ادبیات بیمه‌ای به «نه‌بیست‌وهفتم» معروف است، عملاً ستون مالی خدمات درمانی تأمین اجتماعی محسوب می‌شود.

در سومین جلسه کمیته مزد، نمایندگان سازمان تأمین اجتماعی اعلام کردند هزینه‌های درمانی حتی بیش از این سهم تعیین‌شده است. اما نمایندگان کارگری این ادعا را نپذیرفتند.

باقری، نماینده کارگران در کمیته مزد، تأکید کرده است که بر اساس گزارش‌های رسمی سال‌های گذشته ـ از جمله گزارش‌های ارائه‌شده در کمیسیون اجتماعی مجلس ـ میزان واقعی هزینه‌کرد در حوزه درمان حتی به ۵ درصد نیز نرسیده و این سهم قانونی هیچ‌گاه به‌طور کامل صرف درمان نشده است.

عیدعلی کریمی، دبیر اجرایی خانه کارگر قزوین، معتقد است مشکل اصلی نه صرفاً کمبود منابع بلکه نبود شفافیت است.سرگرمی روز نوشت،او تصریح می‌کند سازمان تأمین اجتماعی باید دقیق و مستند اعلام کند چه مقدار از سهم درمان هزینه شده و این هزینه‌ها دقیقاً در کدام بخش‌ها صرف شده است.

به گفته این فعال کارگری، ارائه ادعاهای کلی درباره هزینه‌کرد بیشتر از منابع، بدون انتشار گزارش کارشناسی و حسابرسی شفاف، قابل پذیرش برای جامعه کارگری نیست.

کریمی به موضوع مهم دیگری نیز اشاره می‌کند: دریافت هزینه‌های مجدد از بیمه‌شدگان.

به گفته او، با وجود آنکه منابع درمانی از حق بیمه کارگران تأمین می‌شود، باز هم مبالغ قابل توجهی تحت عنوان بیمه تکمیلی از کارگران و بازنشستگان دریافت می‌شود؛ در حالی‌که طبق «قانون الزام»، خدمات درمانی باید به‌صورت کامل و رایگان ارائه شود.

او معتقد است اساساً وجود بیمه تکمیلی برای بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی نشانه ضعف بیمه پایه است؛ زیرا اگر نظام درمانی سازمان کارآمد بود، نیازی به خرید پوشش تکمیلی وجود نداشت.

در سال جاری قرارداد جدید بیمه تکمیلی بازنشستگان با پوشش‌های متفاوت اجرا شده است. با این حال بسیاری از بازنشستگان نه تنها از کاهش هزینه‌های درمانی خبر نمی‌دهند، بلکه از افزایش پرداختی‌های خود سخن می‌گویند.

بر اساس این قرارداد، برای دریافت پوشش «طلایی» هر فرد باید حدود یک‌میلیون و ۲۵۰ هزار تومان پرداخت کند. به این ترتیب یک بازنشسته برای پوشش خود و همسرش باید نزدیک به دو میلیون تومان از حقوق خود را صرف بیمه تکمیلی کند.

فعالان کارگری می‌گویند این مبلغ برای بسیاری از بازنشستگان سنگین است؛ زیرا بخش بزرگی از مستمری آن‌ها صرف هزینه‌های روزمره زندگی می‌شود.

کسری حقوق بازنشستگان

در ماه‌های اخیر گزارش‌هایی از کاهش قابل توجه حقوق برخی بازنشستگان منتشر شد؛ در مواردی این کسری به حدود دو میلیون تومان نیز رسیده است.

علی‌اکبر عیوضی، دبیر کانون کارگران بازنشسته تأمین اجتماعی تهران، اعلام کرده علت این اختلاف مربوط به نوع بیمه تکمیلی انتخاب‌شده است. برخی بازنشستگان بسته متوسط و برخی بسته طلایی را انتخاب کرده‌اند و بر همین اساس مبالغ متفاوتی از حقوق آن‌ها کسر شده است.

با این حال بازنشستگان می‌گویند افزایش هزینه‌های درمانی عملاً آن‌ها را مجبور به انتخاب پوشش‌های گران‌تر کرده است؛ انتخابی که بیشتر از سر اجبار است تا رضایت.سرگرمی‌روز نوشت،در سال جاری هزینه‌های درمانی رشد قابل توجهی داشته است؛ از تعرفه ویزیت پزشکان گرفته تا قیمت دارو و خدمات بیمارستانی.

به گفته فعالان کارگری، در بسیاری موارد هزینه یک جراحی ساده نیز به حدی رسیده که خانوارهای بازنشسته برای تأمین آن با مشکل جدی مواجه می‌شوند و در موارد سنگین‌تر عملاً امکان درمان از بین می‌رود.

این شرایط باعث شده سهم پرداخت از جیب بیماران افزایش یابد؛ موضوعی که با فلسفه وجودی بیمه اجتماعی در تضاد تلقی می‌شود.

وضعیت درمان مستقیم تأمین اجتماعی

انتقادها تنها محدود به هزینه‌ها نیست.

در برخی استان‌ها، از جمله قزوین، کمبود زیرساخت درمانی نیز مطرح شده است. به گفته کریمی، حدود ۶۷ تا ۷۰ درصد جمعیت استان تحت پوشش تأمین اجتماعی هستند، اما تنها دو بیمارستان فعال با ظرفیت محدود وجود دارد.

شاخص تعداد تخت بیمارستانی نیز حتی به یک تخت برای هر هزار نفر نمی‌رسد؛ عددی که فاصله زیادی با استانداردهای درمانی دارد. علاوه بر این، تجهیزات درمانی طی سال‌های اخیر افزایش محسوسی نداشته و برخی مراکز نیز با ظرفیت کامل فعالیت نمی‌کنند.

یکی دیگر از گلایه‌های مطرح‌شده، ارجاع بیماران به مراکز خصوصی است.

بر اساس گزارش‌های میدانی، برخی بیماران پس از مراجعه به مراکز دولتی یا تأمین اجتماعی به مراکز خصوصی هدایت می‌شوند و مجبور به پرداخت هزینه‌های سنگین برای ویزیت یا عمل جراحی می‌شوند.

به گفته فعالان کارگری، در چنین شرایطی نظارت مؤثر مدیریتی وجود ندارد و بیماران ناچارند برای دریافت خدمات درمانی هزینه‌های بالایی بپردازند.

در قرارداد جدید بیمه تکمیلی، هزینه بسته متوسط به حدود ۷۲۰ هزار تومان رسیده و بسته طلایی نیز با مبلغ یک‌میلیون و ۲۵۰ هزار تومان ارائه می‌شود. سازمان تأمین اجتماعی تنها حدود ۲۵۰ هزار تومان از این مبلغ را تقبل می‌کند و بخش عمده هزینه بر عهده بازنشستگان است.

آمارها نشان می‌دهد حدود ۷۰۰ هزار نفر بسته طلایی را انتخاب کرده‌اند؛ موضوعی که برخی کارشناسان آن را نشانه رضایت نمی‌دانند بلکه نتیجه اجبار برای دسترسی به خدمات درمانی بدون سقف می‌دانند.

تمدید قرارداد بیمه تکمیلی نیز بدون حاشیه نبود. بازنشستگان حدود هشت روز ابتدای آذرماه بدون پوشش بیمه تکمیلی باقی ماندند. هرچند وعده داده شده هزینه‌های این دوره پرداخت خواهد شد، اما این اتفاق نگرانی‌ها درباره پایداری پوشش درمانی را افزایش داد.

اختلاف میان سازمان تأمین اجتماعی و نمایندگان کارگری بر سر سهم درمان اکنون فراتر از یک بحث آماری است و به موضوعی اجتماعی تبدیل شده است.

کارگران و بازنشستگان معتقدند در حالی‌که قانون بر درمان رایگان تأکید دارد، سهم پرداختی آن‌ها از جیب روزبه‌روز بیشتر می‌شود؛ از خرید بیمه تکمیلی گرفته تا پرداخت هزینه‌های دارو و جراحی.

فعالان کارگری خواسته‌ای مشخص دارند: انتشار گزارش مالی شفاف از محل هزینه‌کرد سهم درمان.

به باور آنان، اگر سازمان تأمین اجتماعی ادعا می‌کند بیش از منابع در حوزه درمان هزینه می‌کند، باید با ارائه داده‌های دقیق حسابرسی‌شده این موضوع را اثبات کند.

در مقابل، تا زمانی که شفافیت مالی ایجاد نشود و کیفیت خدمات درمانی بهبود نیابد، به نظر می‌رسد مناقشه «نه‌بیست‌وهفتم درمان» همچنان یکی از اصلی‌ترین چالش‌های حوزه رفاه و بیمه اجتماعی کشور باقی بماند؛ چالشی که مستقیماً معیشت میلیون‌ها کارگر و بازنشسته را تحت تأثیر قرار داده است