وضعیت قطعی اینترنت سه شنبه ۲۹ اردیبهشت؛ وعده رفع محدودیت اینترنت به کجا رسید؟

گذار از هشتادمین روز قطعی اینترنت در ایران، شمار ساعات بی‌اتصالی را به مرز 1924 ساعت رسانده است. فاصله اندک تا دو هزارمین ساعت خاموشی، این واقعیت را آشکار می‌کند که کشور در آستانه ثبت یک رکورد بی‌سابقه در طولانی‌ترین دوره اختلال اینترنتی قرار دارد.

جالب آنکه این روند در حالی ادامه می‌یابد که نزدیک به ۴۰ روز از برقراری آتش‌بس در جبهه‌های نظامی می‌گذرد، اما به نظر می‌رسد «آتش‌بس دیجیتال» برای کاربران ایرانی هنوز اعلام نشده  و غولی علم شده به نام اینترنت پرو. میلیون‌ها شهروندی که ماه‌هاست با اینترنت محدود یا قطع زندگی می‌کنند، اکنون بیش از هر زمان دیگری خواستار پایان این وضعیت و تدوین خط مشی شفاف و عادلانه در حوزه دسترسی به شبکه‌های جهانی هستند.

همشهری نوشت : آزمایشگاه‌های تشخیص پزشکی ایران که نقشی حیاتی در نظام سلامت دارند و نزدیک به ۷۰ درصد فرایند تشخیص و درمان به نتایج آن‌ها وابسته است، این روزها با طوفانی از بحران‌های مالی و زیرساختی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.  اختلالات گسترده اینترنت بین‌المللی در کنار بدهی‌های مزمن بیمه‌ها و جهش هزینه‌های ناشی از نرخ ارز، این مراکز را با وضعیتی بی‌سابقه مواجه ساخته است.

اما این بار، بحران جدیدی به نام «قطعی اینترنت بین‌الملل» به کمکاری بیمه‌ها و تورم ارزی افزوده شده است. دکتر حسن حسینی، عضو هیئت‌مدیره انجمن آزمایشگاه‌های استان تهران، هشدار می‌دهد که این اختلال فراتر از یک مشکل زیرساختی ساده است.

به گفته حسینی، «دسترسی به سایت‌های علمی محدود برای تشخیص بهتر و پیدا کردن پاسخ برخی موارد خاص مسدود شده است.» در موارد پیچیده و نادر، آزمایشگاه‌ها برای تفسیر دقیق نتایج نیاز به منابع علمی به‌روز و بانک‌های اطلاعاتی بین‌المللی دارند. همچنین ارتباط با آزمایشگاه‌های خارجی برای مشاوره یا انجام تست‌های تخصصی ضروری است که اکنون عملاً غیرممکن شده است. این انزوای تحمیلی می‌تواند احتمال خطای تشخیصی را افزایش داده و روند درمان بیماران را با تأخیرهای خطرناکی مواجه کند.

دکتر مهسا تهذیبی، دبیر انجمن، نیز وضعیت را بحرانی‌تر توصیف می‌کند. برخلاف وعده‌های طرح نسخه‌نویسی الکترونیک مبنی بر پرداخت ۲۰ روزه مطالبات، او می‌گوید که شرایط اکنون حتی از دوران نسخ کاغذی نیز بدتر شده است. سهم پرداخت از جیب مردم نیز طی سال‌های اخیر به حدود ۸۰ درصد رسیده که فشار اقتصادی سنگینی بر بیماران وارد می‌کند. بیمه‌های تکمیلی نیز با تاخیر در پرداخت‌ها و درخواست تخفیف‌های غیرمنطقی از آزمایشگاه‌های در آستانه ورشکستگی، بر پیچیدگی بحران افزوده‌اند.

در پاسخ به این وضعیت، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در گفت‌وگو با ایسنا گفت که دولت «طرفدار محدودیت در دسترسی به اینترنت نیست» و نگاه آن عادلانه است. او تأکید کرد که معاون اول رئیس‌جمهور جلساتی را برای رفع محدودیت‌ها دنبال می‌کند، اما از زمان‌بندی دقیق آن خبر نداد. مهاجرانی بار دیگر کشور را در «شرایط جنگی» توصیف کرد و برخی محدودیت‌ها را ناشی از این شرایط دانست. او همچنین در پاسخ به یکی از خبرنگاران تأکید کرد که اینترنت «پرو» برای کسب‌وکارها طراحی شده است.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات؛ در دیدار با معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، دسترس عادلانه به اینترنت را زمینه‌ساز توانمندسازی زنان و توسعه کشور دانست و با اشاره به نقش‌آفرینی زنان در صنایع مختلف، بر ضرورت دسترسی پایدار، باکیفیت و عادلانه همه اقشار جامعه از جمله بانوان به اینترنت تأکید کرد.

در همین حال، تحلیل‌های کارشناسی از پیامدهای اجتماعی این سیاست حکایت دارد. زهرا علی‌پور، عضو کمیسیون اینترنت انجمن تجارت الکترونیک، در یادداشتی برای زومیت، سیاست فعلی را «اینترنت طبقاتی» نامیده که به حذف تدریجی اقشار کم‌برخوردار منجر می‌شود. او بر این باور است که اینترنت به کالایی طبقاتی تبدیل شده که تنها گروه‌های خاص با توان مالی یا سیاسی می‌توانند از آن بهره ببرند. به گفته او، دهها هزار فریلنسر، دانش‌آموز و کسب‌وکار کوچک که پیش از این برای آموزش و درآمد به اینترنت آزاد وابسته بودند، اکنون از چرخه اقتصاد دیجیتال حذف شده‌اند.

بر اساس گزارش روابط عمومی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای (نصر تهران)، تاکنون بیش از ۱۴۷ هزار فریلنسر برای استفاده از «اینترنت پرو» پیش‌ثبت‌نام کرده‌اند. این طرح که با هدف ارائه اینترنت پایدار به آزادکاران راه‌اندازی شده، گرچه گامی برای ساماندهی این بخش است، اما منتقدان آن را نماد عادی‌سازی نابرابری دسترسی می‌دانند؛ جایی که تنها افرادی که موفق به ثبت‌نام و طی تشریفات اداری شوند، از اینترنت پایدار برخوردار خواهند شد و دیگران، از جمله بیماران نیازمند تست‌های خاص، در صف انتظار می‌مانند.

انتقاد تند مقام دولت 13هم به اینترنت پرو

امیر لاجوردی، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات در دولت سیزدهم طی پستی در ویراستی نوشت:

اگر هدف اینترنت پرو تامین اینترنت کسب و‌ کارها بود و نه سودجویی مالی، بر بستر اینترنت ثابت ارائه می‌شد و نه سیار.

لاجوردی پیشتر نوشته بود:

آن مسئولینی که در خفا اینترنت پرو را تایید می‌کنند و در عیان با آن مخالفند، قطعا بخشی از جریان نفوذاند. چنین افرادی در هر موضوع دیگری نیز اینچنین‌اند.

مجموعه این عوامل – تورم ارزی، معوقات بیمه‌ای، قطعی اینترنت بین‌الملل و سیاست‌های دسترسی طبقاتی – تصویری از یک سیستم درمانی در آستانه فروپاشی مالی و ارتباطی ترسیم می‌کند. اگر این روند ادامه یابد، پیامد آن تنها ورشکستگی آزمایشگاه‌ها نخواهد بود، بلکه مستقیماً جان بیمارانی را تهدید می‌کند که حق دارند در زمان مناسب، تشخیص دقیق دریافت کنند. کارشناسان معتقدند تا زمانی که اینترنت به عنوان «حق انسانی» به رسمیت شناخته نشود و بحران مالی این مراکز حل و فصل نگردد، نظام سلامت ایران با یک «بمب ساعتی تشخیصی» مواجه خواهد بود.