افزایش حقوق بازنشستگان هر چند ماه یکبار برای مقابله با تورم | نحوه افزایش حقوق بازنشستگان و مستمری بگیران تامین اجتماعی تغییر کرد
کارزار جدید بازنشستگان با عنوان درخواست بازنشستگان و کارمندان برای توقف فرسایش حقوق با مکانیزم افزایش فصلی متناسب با تورم راه اندازی شد.
مولف
: محسن کریمی
در شرایطی که فشارهای اقتصادی و رشد مداوم قیمتها به یکی از مهمترین دغدغههای خانوارهای ایرانی تبدیل شده است، جمعی از بازنشستگان تأمین اجتماعی، مستمریبگیران و همچنین بخشی از کارکنان دولت خواستار اصلاح اساسی در شیوه تعیین و افزایش حقوق شدهاند. آنها معتقدند سازوکار فعلی افزایش سالانه دستمزد دیگر پاسخگوی واقعیتهای اقتصادی نیست و عملاً قدرت خرید آنان در طول سال تحلیل میرود.
این درخواست طی نامه و گزارشی خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی و مدیران سازمان تأمین اجتماعی مطرح شده و محور اصلی آن تغییر نظام افزایش حقوق از «سالانه» به «دورهای کوتاهمدت متناسب با تورم» است؛ روشی که به گفته آنان میتواند از افت مستمر سطح معیشت جلوگیری کند.
افزایش حقوق؛ خبری که اثرش چند ماه بیشتر دوام ندارد
بازنشستگان در این گزارش تاکید کردهاند که افزایش مستمریها طی سالهای اخیر به یک خبر تکراری تبدیل شده است؛ خبری که در ابتدای هر سال اعلام میشود اما اثر آن تنها چند ماه باقی میماند. به گفته آنان، رشد سریع هزینههای زندگی باعث میشود مبالغ اضافهشده به حقوق، پیش از پایان سال عملاً بیاثر شود.
یکی از بازنشستگان در اینباره میگوید: «وقتی حقوق در فروردین بالا میرود، شاید یکی دو ماه شرایط بهتر شود اما بعد از آن قیمتها آنقدر افزایش پیدا میکند که همان مبلغ عملاً ناپدید میشود.»
در این گزارش آمده است بسیاری از مستمریبگیران با دریافتیهایی زندگی میکنند که حتی پاسخگوی هزینههای ابتدایی ماه نیست. برخی از آنان معتقدند درآمد ماهانهشان تنها بخش کوتاهی از هزینههای زندگی را پوشش میدهد و بخش زیادی از مخارج از طریق قرض یا فروش داراییهای کوچک تأمین میشود.
یکی دیگر از محورهای مطرحشده، تفاوت محسوس میان مزایای شاغلان و بازنشستگان است. بازنشستگان اشاره کردهاند که در حالی که کارفرمایان برای کارکنان شاغل معمولاً معادل دو ماه حقوق عیدی پرداخت میکنند، مبلغ عیدی بازنشستگان رقم بسیار پایینتری است و تناسبی با سالها سابقه پرداخت حق بیمه ندارد.سرگرمی روز نوشت،به اعتقاد آنان، این اختلاف نوعی نابرابری محسوب میشود، زیرا بازنشستگان همان افرادی هستند که دههها حق بیمه پرداخت کرده و سرمایه صندوقهای بیمهای را شکل دادهاند.
بخش مهمی از این گزارش به پدیدهای اختصاص دارد که از آن با عنوان «فرسایش حقوق» یاد شده است. بر اساس توضیح ارائهشده، مشکل فقط کم بودن رقم حقوق نیست، بلکه فاصله زمانی طولانی میان افزایشها باعث میشود تورم طی ماههای سال ارزش واقعی دستمزد را کاهش دهد.
کارشناسان حوزه آموزش نیز چنین دیدگاهی را تأیید میکنند. برخی معلمان معتقدند افزایش حقوقی که تنها یکبار در آغاز سال اعمال میشود، در برابر تورم مداوم کارایی خود را از دست میدهد. برای مثال، افزایش چند میلیون تومانی ابتدای سال ممکن است در پایان همان سال دیگر هیچ اثری بر توان خرید نداشته باشد.
به بیان ساده، وقتی قیمت کالاها و خدمات در طول سال چندین مرتبه بالا میرود اما حقوق فقط یک بار افزایش مییابد، فاصله میان درآمد و هزینه به طور پیوسته بیشتر میشود.
پیشنهاد اصلی مطرحشده در این گزارش، تغییر مکانیزم فعلی تعیین دستمزد است. امضاکنندگان خواستهاند افزایش حقوق به جای سالی یکبار، در بازههای کوتاهتری مانند هر سه ماه یا هر چهار ماه و بر اساس نرخ واقعی تورم انجام شود.
به باور آنان، چنین مدلی باعث میشود دستمزدها با شرایط اقتصادی هماهنگ بماند و خانوادهها بتوانند برنامهریزی مالی قابل پیشبینیتری داشته باشند. آنها تاکید کردهاند هدف این پیشنهاد افزایش غیرمنطقی حقوق نیست، بلکه حفظ ارزش واقعی آن است.
یکی از نویسندگان این درخواست گفته است: «ما افزایش اضافی نمیخواهیم؛ فقط میخواهیم ارزش پولی که دریافت میکنیم در طول سال حفظ شود.»
آثار احتمالی اجرای این طرح
طرفداران این ایده معتقدند اجرای افزایش فصلی چند پیامد مثبت خواهد داشت:
نخست، جلوگیری از کاهش ناگهانی قدرت خرید خانوارها؛
دوم، کاهش تنشهای معیشتی و اجتماعی؛
سوم، ایجاد ثبات روانی در بازار مصرف؛
و چهارم، واقعیتر شدن برنامهریزی اقتصادی خانوارها.
آنها همچنین میگویند این شیوه میتواند فشار ناشی از جهشهای قیمتی را تعدیل کند، زیرا فاصله زمانی میان افزایش هزینهها و اصلاح حقوق کوتاهتر میشود.
در پایان این گزارش سرگرمی روز، از نمایندگان مجلس خواسته شده با توجه به مسئولیت قانونگذاری و نظارت، موضوع اصلاح ساختار افزایش حقوق را در اولویت قرار دهند. بازنشستگان و کارمندان تأکید کردهاند که ادامه روند فعلی هر ساله به شکل یک بحران تکرار میشود و بدون اصلاح قانونی، این چرخه متوقف نخواهد شد.
آنها همچنین از سازمان تأمین اجتماعی درخواست کردهاند راهکاری دائمی برای همگامسازی مستمریها با تورم طراحی کند تا شأن و امنیت معیشتی بازنشستگان حفظ شود.
جمعبندی
مطالبه مطرحشده نشان میدهد مسئله اصلی نه صرفاً میزان حقوق، بلکه نحوه تنظیم آن با شرایط اقتصادی است. بازنشستگان و کارکنان میگویند وقتی تورم به صورت پیوسته ادامه دارد، افزایش سالانه دیگر کارآمد نیست و ارزش دستمزد به مرور کاهش مییابد.
بر همین اساس، آنان پیشنهاد کردهاند افزایشهای دورهای و منظم جایگزین سازوکار فعلی شود؛ اقدامی که به اعتقادشان میتواند فاصله میان درآمد و هزینه را کمتر کرده و از افت پیوسته سطح زندگی جلوگیری کند. اکنون نگاهها به تصمیمگیران اقتصادی و قانونگذاران دوخته شده تا مشخص شود آیا این درخواست به تغییر سیاستهای مزدی منجر خواهد شد یا خیر.
