خبر فوری از اتصال اینترنت بین الملل در ایران امروز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت / خبر خوش دولت: گره اینترنت باز شد

در حالی که طی ماه‌های گذشته کاربران، کسب‌وکارهای آنلاین و فعالان حوزه فناوری با محدودیت‌های جدی مواجه بودند، اکنون برخی خبرها و اظهارات رسمی از برنامه‌ریزی دولت برای ساماندهی وضعیت اینترنت و کاهش محدودیت‌ها حکایت دارد.

در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از سوی کاربران منتشر شده که نشان می‌دهد دسترسی به برخی سرویس‌ها و وب‌سایت‌های خارجی نسبت به هفته‌های گذشته کمی بهبود پیدا کرده است. هرچند این دسترسی هنوز برای بسیاری از کاربران پایدار نیست، اما همین تغییرات محدود نیز امیدهایی را درباره بازگشت تدریجی اینترنت بین‌الملل ایجاد کرده است.

۸۲ روز اختلال؛ یکی از طولانی‌ترین دوره‌های محدودیت اینترنت

بر اساس بررسی‌ها، از اواخر زمستان سال گذشته محدودیت‌ها و اختلالات گسترده در اینترنت بین‌الملل آغاز شد و این وضعیت تا امروز ادامه پیدا کرده است. در این بازه زمانی طولانی، کاربران ایرانی بارها با قطع کامل یا کاهش شدید کیفیت اینترنت مواجه شده‌اند؛ موضوعی که در سال‌های اخیر کمتر سابقه داشته است.

کاربران در این مدت برای دسترسی به بسیاری از سرویس‌های بین‌المللی مانند شبکه‌های اجتماعی، ابزارهای توسعه نرم‌افزار، سرویس‌های ابری و حتی برخی خدمات آموزشی آنلاین با مشکلات جدی روبه‌رو بوده‌اند. بسیاری از فعالان اقتصاد دیجیتال نیز اعلام کرده‌اند که تداوم این وضعیت، فعالیت حرفه‌ای و اقتصادی آنها را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

در تازه‌ترین تحول، خبرهایی درباره تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» منتشر شده است؛ ستادی که گفته می‌شود با هدف هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف و بررسی راهکارهای بازگشت اینترنت بین‌الملل تشکیل شده است.

بر اساس اطلاعات منتشر شده، ریاست این ستاد بر عهده محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور خواهد بود و قرار است نخستین جلسات آن در آینده نزدیک برگزار شود. گفته می‌شود یکی از مأموریت‌های اصلی این ستاد، بررسی راهکارهای عملی برای کاهش محدودیت‌های اینترنتی و ایجاد دسترسی پایدارتر به اینترنت جهانی است.

همچنین گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد در این روند، از ظرفیت کارشناسان حوزه ارتباطات، اساتید دانشگاه و فعالان جامعه مدنی نیز استفاده خواهد شد تا تصمیمات اتخاذ شده بر اساس بررسی‌های تخصصی و کارشناسی باشد.

موضع دولت درباره اینترنت بین‌الملل

برخی مقامات دولتی نیز در روزهای اخیر به موضوع وضعیت اینترنت واکنش نشان داده‌اند. در اظهارات منتشر شده از سوی مسئولان، تأکید شده که سیاست دولت حرکت به سمت بهبود دسترسی کاربران به اینترنت و کاهش محدودیت‌هاست.

در همین راستا اعلام شده است که در صورت فراهم شدن شرایط، روند بازگشت تدریجی خدمات اینترنت بین‌الملل می‌تواند در هفته‌های آینده سرعت بیشتری بگیرد. با این حال هنوز جدول زمانی دقیقی برای بازگشت کامل اینترنت به شرایط عادی اعلام نشده است.

این تغییر محسوس در تجربه کاربری، تنها در حدِ شنیده‌ها باقی نمانده و با داده‌های فنی نیز همخوانی دارد. بررسی نمودارهای منتشرشده توسط «رادار کلودفلر» (Cloudflare Radar)، که به عنوان یکی از معتبرترین منابع جهانی برای سنجش و تحلیل ترافیک اینترنت شناخته می‌شود، حاکی از یک روندِ افزایشیِ نسبی در ترافیک اینترنتِ ایران است. این افزایش، که در بازه زمانی اخیر مشاهده شده، می‌تواند نشانه‌ای از فعالیتِ مجددِ کاربران در فضای آنلاین جهانی باشد.

کارشناسان حوزه شبکه و امنیت سایبری، این رشدِ ترافیکی را عمدتاً ناشی از افزایشِ تعداد کاربرانی می‌دانند که موفق به برقراریِ ارتباط با اینترنت بین‌الملل، حتی از طریق ابزارهای دور زدن فیلترینگ، شده‌اند. زمانی که افراد بیشتری قادر به عبور از موانعِ نرم‌افزاری و سخت‌افزاریِ اعمال‌شده هستند و به سمتِ سرویس‌های جهانی حرکت می‌کنند، حجمِ کلیِ داده‌های تبادلی از مسیرهای خروجیِ شبکه ملی اطلاعات و در نهایت به سمتِ اینترنتِ جهانی، افزایش می‌یابد.

از سوی دیگر، فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال نیز بارها تأکید کرده‌اند که محدودیت‌های اینترنتی تأثیر مستقیمی بر فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین، استارتاپ‌ها و حتی مشاغل خانگی دارد. برای بسیاری از این کسب‌وکارها، دسترسی پایدار به پلتفرم‌های جهانی، ابزارهای ارتباطی و سرویس‌های ابری یک ضرورت حرفه‌ای محسوب می‌شود و هرگونه اختلال در این دسترسی می‌تواند بر روند فعالیت اقتصادی آنها اثر بگذارد.

در مجموع، مجموعه گزارش‌های کاربران و داده‌های فنی نشان می‌دهد که در روزهای اخیر نشانه‌هایی از افزایش دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌الملل دیده می‌شود؛ هرچند این دسترسی همچنان از مسیرهای غیرمستقیم و با کیفیتی متغیر انجام می‌شود. اینکه این روند به بهبود پایدار وضعیت اتصال کاربران منجر خواهد شد یا صرفاً یک تغییر موقتی در الگوی دسترسی است، موضوعی است که در هفته‌های آینده و با بررسی دقیق‌تر داده‌های شبکه مشخص خواهد شد. با این حال، آنچه روشن است این است که تقاضا برای دسترسی به اینترنت جهانی در میان کاربران ایرانی همچنان بالاست و همین تقاضا نقش مهمی در شکل‌گیری الگوهای جدید استفاده از اینترنت در کشور دارد.