زمان وصل شدن اینترنت بینالملل | خبر جدید از وصل شدن اینترنت بین الملل امروز شنبه ۵ اردیبهشت
اعضای کمیسیون صنایع و معادن مجلس، این هفته با حضور معاونان وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به بررسی وضعیت اینترنت و نحوه فعالیت کسب و کارها در فضای دیجیتال می پردازند.
مولف
: محسن کریمی
نشست های این هفته کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی روزهای یکشنبه و سه شنبه برگزار خواهد شد.
دستور کار این کمیسیون به شرح ذیل است:
_دعوت از مدیرعامل مجتمع فولاد مبارکه جهت ارائه گزارش از روند جبران خسارات این واحد صنعتی
_حضور معاونان وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات جهت بررسی وضعیت اینترنت و نحوه فعالیت کسب و کارها در فضای دیجیتال.
در آستانه ۶۰ روزه شدن خاموشی دنیای ارتباطات در ایران، رییس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای از تحمیل خسارت یک میلیارد دلاری به اقتصاد دیجیتال کشور در ۵۰ روز گذشته به همین دلیل خبر داده است. این میزان خسارت ناشی از قطعی اینترنت درحالی است که جنگ اخیر منجر به از دست رفتن یک میلیون شغل و بیکار شدن مستقیم و غیرمستقیم دو میلیون نفر شده است.
تبلیغات
100 میلیون وام فوری
100 میلیون وام فوری
دریافت اعتبار
مطالب پیشنهادی
خلافی خودروتو الان ببین، با پلاک و کد ملی، بدون نیاز به مراجعه حضوری
سوسن نوری در اعتماد نوشت: اعتراضات، جنگ و آتشبس؛ همین سه کلمه روایت احوال افراد زیادی است که در این سه بازه، شغل خود را از دست دادهاند یا این روزها در نگرانی ناشی از بیکاری، گذر عمر میکنند. بهار آمده اما این شروع تازه برای زندگی این افراد به معنای خزانی است که «بلاتکلیفی» و «دلهره» نقطه پررنگ آن است. اختلال جدی اینترنت در محدوده زمانی نزدیک به دو ماه را هم باید به همه اینها اضافه کرد؛ آنهم در وضعیتی که سالهاست فعالیت بسیاری از کسبوکارها و مشاغل برای ارتباط، به این خطوط نامریی گره خورده است.
در آستانه ۶۰ روزه شدن خاموشی دنیای ارتباطات در ایران، رییس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانهای از تحمیل خسارت یک میلیارد دلاری به اقتصاد دیجیتال کشور در ۵۰ روز گذشته به همین دلیل خبر داده است. این میزان خسارت ناشی از قطعی اینترنت درحالی است که جنگ اخیر منجر به از دست رفتن یک میلیون شغل و بیکار شدن مستقیم و غیرمستقیم دو میلیون نفر شده است.
اخبار مرتبط
ایران در میانه آتشبس شکننده با چه سناریوهایی روبهرو است؟
آخرین جزئیات از تنشها در تنگه هرمز، افزایش قیمت نفت و توقف مذاکرات
آخرین جزئیات از تنشها در تنگه هرمز، افزایش قیمت نفت و توقف مذاکرات
با این حال، برخی گزارشها حاکی از این است که باید آماده موج بعدی بیکاری هم بود. این وضعیت درحالی رقم میخورد که بازار کار ایران پیش از این هم بسیار شکننده و بیثبات بود. پیچیدگی ماجرا اینجاست که بسیاری از مشاغل از کارگران روزمزد، رانندگان و فروشندگان خرد گرفته تا فعالان مشاغل خدماتی و نیروهای پارهوقت نیز همگی نسبت به درآمدشان نگرانی دارند، از اینروست که وقتی تعداد افراد بیکار، دو میلیون نفر اعلام میشود نمیتوان فقط به این رقم بسنده کرد. همزمان باید در نظر داشت با قطع شریان اصلی اقتصاد دیجیتال، فقط شغلهای رسمی حذف نشده، چراکه میلیونها نفر در مشاغل آزاد، فریلنسری و خدمات پلتفرمی، بدون آنکه در آمار تعدیل گنجانده شوند، ناگهان از جریان درآمدی جدا شدهاند.
کاهش قدرت خرید و تغییر الگوی مصرف
همین چند روز پیش، تعدیل ۲۰۰ نیرو در دیجیکالا، به عنوان بزرگترین فروشگاه آنلاین ایران، خبرساز شد. «مسعود طباطبایی»؛ مدیرعامل دیجیکالا در این باره به «اعتماد» میگوید: «مهمترین پیامد اعتراضات، جنگ و آتشبس کاهش قدرت خرید و تغییر الگوی مصرف بود؛ بهطوریکه مردم بیشتر به سمت حفظ ارزش داراییهای خود رفتند و هزینههای غیرضروری را حذف یا به تعویق انداختند. این تغییر رفتار در پلتفرمهایی مانند دیجیکالا نیز بهوضوح دیده شد. در دوره جنگ، این وضعیت شدیدتر شد و در برخی مناطق، فروش حتی به کمتر از ۲۰درصد حالت عادی رسید، در حالی که عرضه کالا نیز بهدلیل مشکلات تولید و تامین، با محدودیت مواجه بود.»
تعدیل؛ آخرین راهحل روی میز
به گفته طباطبایی «در چنین شرایطی، فشار مضاعف بر کسبوکارها منجر به تصمیمهایی مانند تعدیل نیرو شد؛ هرچند این تصمیمها معمولا آخرین راهحل هستند. برای مثال، در دیجیکالا حدود سه درصد از نیروها تعدیل شدند؛ تصمیمی که نه فقط ناشی از جنگ، بلکه حاصل ترکیبی از عوامل مانند رکود اقتصادی، کاهش تقاضا، اختلال عملیاتی و تغییرات ساختاری در جهت چابکسازی و استفاده بیشتر از فناوری بود. شرکتها معمولا تا حد امکان از تعدیل اجتناب میکنند، اما در نهایت برای حفظ بقا، ناچار به چنین اقداماتی میشوند.»
مدیرعامل دیجیکالا اثر سه دوره اعتراضات، جنگ و آتشبس را فقط یک شوک مقطعی نمیداند؛ به عقیده او «این موضوع باعث تغییرات عمیقتری در رفتار مصرفکننده، عملکرد کسبوکارها و حتی ساختار سازمانی شرکتها شده است؛ تغییراتی که احتمالا آثار آن در ماهها و حتی سالهای آینده نیز ادامه خواهد داشت.»
این نااطمینانی نسبت به وضعیت کشور در ماههای آتی به اندازهای برای مشاغل محل مناقشه است که طباطبایی میگوید: «اگرچه در حال حاضر برنامه مشخصی فراتر از تعدیل همان حدود ۲۰۰ نفر اعلامشده، نداریم اما واقعیت این است که نمیدانم در ماههای آینده چه اتفاقی در کشور رخ خواهد داد. هدف و تلاش ما این است که چنین اتفاقی تکرار نشود، اما به عنوان یک کسبوکار، ناچاریم شرایط را بهصورت روزانه و ماهانه رصد کنیم و بر اساس آن تصمیم بگیریم.» طباطبایی در سال ۹۸ نیز در مقام مدیرعامل وقت علیبابا تصمیم به تعدیل نیرو گرفت که آن زمان نیز خبرساز شد. او در این باره توضیح میدهد: «اگر به اسفند ۱۳۹۸ برگردم، احتمالا باز هم همان تصمیم را درست میدانم. در آن زمان درباره کرونا صحبت میکردیم و بسیاری تصور میکردند که مساله کوتاهمدت است، اما دیدیم که چه تاثیر بلندمدتی بر اقتصاد جهانی، بهویژه صنعت گردشگری گذاشت. حتی شرکتهای بزرگ بینالمللی نیز ناچار به تعدیلهای گسترده شدند.»
تبلیغات
ارایه بسته حمایتی برای تعدیلیها
مدیرعامل دیجیکالا یادآوری میکند: «البته از آن تجربه درسهایی گرفتیم تا در نحوه اجرا و تعامل با نیروها، این تصمیمها با آسیب کمتری همراه باشد. در همین راستا، برای نیروهایی که تعدیل شدند، یک بسته حمایتی درنظر گرفته شد تا حداقل در کوتاهمدت دغدغه معیشتی نداشته باشند. بهطور مشخص، تلاش شد شرایطی فراهم شود که تا پایان خردادماه، نگرانی فوری بابت از دست دادن درآمد نداشته باشند.»
طباطبایی با تاکید بر اینکه در این بازه کسبوکارهای آنلاین آسیب جدی دیدهاند، معتقد است که سرمایهگذاریهای بزرگی در این حوزه انجام شده و جایگزینی این بسترها در شرایط فعلی بسیار دشوار است. لازم است به آثار بلندمدت محدودیتهای اینترنت توجه بیشتری شود. شاید تصمیمگیری در این حوزه پیچیده و وابسته به ملاحظات مختلف باشد، اما باید در نظر داشت که این وضعیت بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر معیشت میلیونها نفر اثر میگذارد. بسیاری از این کسبوکارها کوچک هستند و شاید کمتر دیده شوند، اما در مجموع سهم بزرگی در اقتصاد دارند، به همین دلیل اگر راهکاری برای بهبود شرایط وجود دارد، به نظر میرسد بازگشت دسترسی پایدار به اینترنت میتواند نقش مهمی در کاهش این آسیبها ایفا کند.
مشکل فقط قطع اینترنت نیست!
سخنان مدیرعامل دیجیکالا درحالی است که «نیما نامداری»؛ مدیرعامل کارنامه از زاویه دیگری به این موضوع مینگرد. او به «اعتماد» میگوید: «اتفاقی که اکنون در کشور در حال رخ دادن است در سال گذشته وجود داشته، در جنگ اول اوج گرفت، در قطعی اینترنت در دیماه تداوم پیدا کرد و در جنگ اخیر بسیار گستردهتر شد، فشار اقتصادی بر کسبوکارهاست. این فشار اقتصادی الزاما و فقط به دلیل قطع اینترنت نیست. قطع اینترنت عامل بسیار مهمی است، اما فقط تحت تاثیر این نیست و تنها عامل محسوب نمیشود. اقتصاد ایران اساسا در سالهای اخیر دچار یک رکود بسیار جدی شده که آمار نیز همین را نشان میدهد.»
به گفته نامداری «وقتی به نرخ رشد اقتصادی در سالهای گذشته، نرخ اشتغال، نرخ بیکاری، نرخ تورم، نرخ تشکیل سرمایه و مشارکت اقتصادی نگاه میکنید، آمار آنها به شما میگویند که اقتصاد ایران در حال کوچک شدن است. وقتی کشوری در حال کوچک شدن باشد، بهطور کلی کسبوکارها نیز دچار کوچک شدن خواهند شد، یعنی اینگونه نیست که مثلا اقتصاد کشوری رشد نداشته باشد، اما کسبوکارهایش رشد داشته باشند. البته ممکن است یک صنعت کمتر و یک صنعت بیشتر یا یک شرکت بیشتر و یک شرکت کمتر رشد کند، اما بهطور کلی وقتی اقتصاد یک کشور کوچک میشود، انتظار داریم شرکتها نیز کوچک شوند.»
از سیاستگذاری غلط تا فساد اداری
این فعال اکوسیستم اقتصاد دیجیتال، وضعیت فعلی را نتیجه تحریمها، سیاستگذاریهای غلط اقتصادی، فساد بهاصطلاح اداری و مجموعهای از عوامل میداند: «جنگ و اتفاقات جنگ اول، قطعی اینترنت در دیماه و جنگ اخیر این وضعیت را بهاصطلاح شدیدتر کردهاند. حال در این چارچوب، وقتی از منظر اشتغال به ماجرا نگاه میکنیم، باید توجه داشته باشیم که این کاهش اشتغال و بیکاری، هم تحت تاثیر شرایط نامناسب اقتصادی و فشارها و هم ناشی از قطع اینترنت است، بنابراین باید دقت کنیم که این مساله را صرفا به قطع اینترنت تقلیل ندهیم. با این توضیح وقتی در مورد کسبوکارهای دیجیتال صحبت میکنیم، یعنی شرکتهای آنلاین، استارتاپها و کسبوکارهایی که در حوزه اقتصاد دیجیتال فعالیت میکنند، باید گفت هر دو عامل بر آنها اثر جدی دارند.»
نامداری با بیان اینکه زمانی که اینترنت قطع میشود، بخشی از خدمات پایه در داخل کسبوکارها از کار میافتد و توان توسعه محصول و نرمافزار کاهش پیدا میکند، یادآور میشود: «دلیل آن این است که توسعه نرمافزار در شرکتها معمولا وابسته به ابزارهای خارجی است. برنامهنویسان برای توسعه محصولات از این ابزارها استفاده میکنند و با قطع اینترنت، دسترسی به آنها مختل میشود. هرچند شرکتها میتوانند تا حدی با اینترنت داخلی به فعالیت ادامه دهند، اما توان توسعه آنها بهطور جدی محدود میشود. در نتیجه، سمت عرضه کسبوکار نیز آسیب میبیند، بنابراین با بنگاههایی مواجه هستیم که هم تقاضایشان کاهش یافته هم عرضهشان دچار اختلال شده است. در چنین شرایطی، افزایش قابلتوجه حقوق و دستمزد، مثلا در حدود ۵۰ تا ۶۰درصد نیز به این فشارها اضافه میشود.»
او برای جمعبندی این بخش از سخنان خود توضیح میدهد که کسبوکارهای آنلاین عمدتا در بخش خدمات قرار میگیرند و در این بخش، مهمترین سرفصل هزینه، نیروی انسانی و حقوق و دستمزد است. وقتی این هزینهها افزایش مییابد، در حالی که درآمد کاهش یافته و عرضه نیز مختل شده، بهای تمامشده خدمات بهشدت بالا میرود. طبیعی است که چنین فشاری، کسبوکار را بهسمت تصمیمهایی مانند کاهش نیروی انسانی سوق دهد تا بتواند جریان نقدینگی خود را مدیریت کند و به فعالیت ادامه دهد، حتی در سطحی پایینتر.» مدیرعامل کارنامه با اعتقاد به اینکه اکنون در سال ۱۴۰۵، با افزایش هزینهها و نبود چشمانداز روشن از بهبود بازار، شرکتها با چالش جدی مواجهند، این پرسش را مطرح میکند که در چنین شرایطی، آیا راهی غیر از تعدیل نیرو باقی میماند؟ واقعیت این است که کمتر مدیری را میتوان یافت که بتواند نیروی انسانی خود را افزایش دهد یا حتی حفظ کند، بدون آنکه توجیه اقتصادی داشته باشد.
کوچکسازی شرکتها عمدتا از سر ناچاری است، نه انتخاب. هیچ مدیری از این وضعیت رضایت ندارد، اما وقتی دخل و خرج شرکت همخوانی ندارد، ناچار است برای بقا اندازه سازمان را کاهش دهد تا به تعادل برسد. از طرفی، بر اساس برخی برآوردها، حدود چهار میلیون فریلنسر یا شاغل آزاد در ایران وجود دارد که بخش قابلتوجهی از آنها مشتریان خود را از طریق اینترنت و پلتفرمهای آنلاین پیدا میکنند؛ نامداری در این باره توضیح میدهد: «این گروه اکنون در وضعیت دشواری قرار دارند.
قطع اینترنت عامل بسیار مهمی است، اما تنها عامل نیست؛ از دست رفتن بازار نیز نقش کلیدی دارد. برای مثال، فردی که پیشتر از طریق اینستاگرام فروش داشته، اکنون با محدودیت دسترسی به این بستر مواجه است. انتقال به پلتفرمهای داخلی یا راهاندازی وبسایت شخصی ممکن است، اما زمانبر، پرهزینه و بدون تضمین بازگشت به سطح قبلی درآمد است. همین مساله برای پزشکان، آرایشگران، خیاطان، مدرسان و بسیاری از ارایهدهندگان خدمات نیز صدق میکند که پیشتر از شبکههای اجتماعی برای جذب مشتری استفاده میکردند.»
به گفته او «علاوهبراین، برخی مشاغل به ابزارهای خارجی وابسته بودهاند؛ مانند آموزش آنلاین از طریق پلتفرمهایی نظیر Zoom یا Google Meet. با محدود شدن این ابزارها و نبود جایگزین داخلی با همان کیفیت و مقیاس، بخش دیگری از درآمد این افراد نیز از بین میرود. در نتیجه، این گروه از شاغلان، هرچند در آمار تعدیل نیرو قرار نمیگیرند، عملا بخش بزرگی از بازار و درآمد خود را از دست دادهاند.»
از نگاه این فعال حوزه اقتصاد دیجیتال «با همه اینها، چشمانداز پیشروی کسبوکارها چندان روشن به نظر نمیرسد. در چنین فضایی، سرمایهگذاری کاهش پیدا میکند، مدیران با احتیاط بیشتری تصمیمگیری میکنند، پروژههای جدید تعریف نمیشود و فعالیتهای بلندمدت و پرریسک، که اساس کارآفرینی هستند، به تعویق میافتند یا متوقف میشوند. این وضعیت فقط هزینههای کوتاهمدت ندارد، بلکه «هزینه فرصت» بسیار بزرگی نیز ایجاد میکند. در زمانی که میتوانست صرف نوآوری، توسعه، تحقیق و ایجاد کسبوکارهای جدید شود، عملا رکود حاکم شده است. در همین حال، رقبای منطقهای در حال پیشرفت هستند و این شکاف بهمرور عمیقتر میشود.»
«برخلاف زیرساختهای فیزیکی که در صورت تخریب میتوان آنها را بازسازی کرد، زمان از دسترفته و فرصتهای از دسترفته بهسادگی قابل جبران نیستند.»؛ نامداری با بیان این گزاره جمعبندی میکند: «عقبماندگی در رقابت، پیامدی است که ممکن است در بلندمدت نیز ادامه پیدا کند. در مجموع، چشمانداز فعلی، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر زیرساختی، چشماندازی نیست که بتوان در آن انتظار ثبات، رشد و شکوفایی داشت، مگر اینکه تغییرات اساسی در شرایط کلان رخ دهد.»
اسماعیلی قطعی بلندمدت اینترنت در ترکیب با بحران جنگ را برابر با ایجاد دوگانه بحرانزا میداند: «شواهد نشان میدهد حدود حداقل ۲۵درصد از شاغلان پلتفرمهای آنلاین و سفارشگیری اینترنتی عملا از فعالیت اقتصادی بازماندهاند. شاخص ILO) digital exclusion in labour organizing) تاکید میکند که این محدودیت ارتباطی، نهتنها فرصت شغلی، بلکه امکان تشکیل تشکلهای مجازی و پیگیری حقوقی کارگران را کاهش میدهد.»
به گفته او «تحلیل چند لایه نشان میدهد که این بحران دو اثر همزمان دارد؛ اول، ایجاد بیکاری پنهان و کاهش درآمد و دوم، افزایش آسیبپذیری کارگران نسبت به فشارهای غیرقانونی کارفرما، زیرا فقدان ابزارهای آنلاین، امکان اطلاعرسانی و حمایت جمعی را محدود میکند. زنان و کارگران قراردادی کوتاهمدت بیشترین زیان را دیدهاند، زیرا علاوهبر محدودیت شغلی، فشارهای اجتماعی و خانوادگی نیز افزایش یافته است.»
قطع اینترنت با هیچ منطقی قابل توجیه نیست
او با اشاره به اینکه قطعی اینترنت و تبعیض در دسترسی به اینترنت که این روزها زمزمههای آن شنیده میشود، جدیدترین اقدام در نقض عدالت اجتماعی و محروم کردن شهروندان از یک حق مسلم است، معتقد است که قطع اینترنت با هیچ منطقی قابل قبول و توجیه نیست. حتی جنگ هم نمیتواند به قطع کردن اینترنت مشروعیت بدهد، چنانکه هیچ یک از کشورهایی که در حال حاضر در شرایط جنگی هستند اینترنت را قطع نکردهاند و ایران اولین کشوری است که بدعت قطع اینترنت آنهم به این مدت طولانی در آن گذاشته شده است.»
به گفته کاظمی «پرداختن به مسائل اجتماعی مانند بیکاری، در شرایطی که «عقلانیت نظامی» غالب است، بیهوده و فاقد موضوعیت جلوه میکند. در این دوره سیاستگذاری اجتماعی به حاشیه رفته و سطح نیازهای جامعه به غذا، شیرخشک و مترو و اتوبوس رایگان تقلیل یافته است. مرتب از مسوولان میشنویم که غذا و شیرخشک به وفور هست و کالابرگ و سهمیه بنزین واریز شده، گویا نیازها و توقعات جامعه همینهاست و نه چیز دیگر. در واقع، مسائل اجتماعی مثل بیکاری و فقدان درآمد از اولویت خارج و به خود افراد سپرده شده است.»
نکات پایانی این جامعهشناس جایی است که زنگ خطرها را به صدا درمیآورد: «وقتی بیکاری در جامعه افزایش مییابد جامعه نهفقط با خود مساله بیکاری بلکه با همبودی بیکاری و سایر مسائل و آسیبهای اجتماعی روبهروست. پیامد بیکاری، گسترش فقر، شکاف طبقاتی و نابرابریهای اجتماعی است و بهدنبال آن جرایم و آسیبهای اجتماعی روند فزایندهای پیدا خواهد کرد. با افزایش بیکاری، مسائل و آسیبهایی مانند افزایش خشونت، اعتیاد، روسپیگری، بیخانمانی، مهاجرت، حاشیهنشینی، تکدیگری، دزدی و سایر جرایم در انتظار جامعه است.»
به گفته کاظمی «همه این مسائل در پیش از جنگ و دهههای گذشته وجود داشته و لاینحل باقی ماندهاند و در پساجنگ ممکن است به سطح بحرانی برسند. از طرف دیگر، بحران بیکاری در تقاطع با بحرانهای دیگر ممکن است پیامدهای سیاسی جدی و شکلگیری موج دیگری از اعتراضات اجتماعی را بهدنبال داشته باشد.»
دوماهه هیچی نداریم چقد دیگه باید صبر کنیم دقیقا ؟؟؟