اینترنت بین الملل ۲۲ اردیبهشت | اینترنت بین الملل چه زمانی وصل می شود؟
قطع دسترسی به اینترنت بینالملل در پی جنگ رمضان و تداوم محدودیتها پس از اعلام آتشبس، اکنون به یکی از جدیترین چالشهای اجتماعی، اقتصادی و ارتباطی کشور تبدیل شده است.
مولف
: محسن کریمی
به گزارش سرگرمی روز ، اگرچه مقامات ارشد وزارت ارتباطات بارها از تلاش شبانهروزی برای بازگرداندن دسترسی باکیفیت به شبکه جهانی خبر دادهاند، اما همچنان بخش بزرگی از کاربران، کسبوکارها و حتی نهادهای دانشگاهی و پژوهشی با اختلال یا قطع کامل در دسترسی مواجهاند. این شکاف میان انتظارات مردم و توضیحاتی که از سوی مسئولان ارائه میشود، فضای مبهمی ایجاد کرده که روزبهروز پرسشبرانگیزتر میشود.
بر اساس گزارش اختصاصی سرگرمی روز، از نهم اسفند سال گذشته و پس از تجاوز نیروهای آمریکایی–صهیونیستی، به دستور شورای عالی امنیت ملی دسترسی مردم به اینترنت بینالملل قطع شد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که کشور طی چهل روز جنگ تحمیلی، تحت حملات گسترده سایبری و نظامی قرار داشت و بخش مهمی از زیرساختهای ارتباطی، مخابراتی و فضایی آسیب دید.
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا، این دوران را «بزرگترین تجربه تحمل فشار» برای شبکه ارتباطی خواند. او اعلام کرد که:
بیش از ۵۰۰ سایت ارتباطی کشور مورد حمله مستقیم قرار گرفت.
ارتباط برخی جزایر کشور با سرزمین اصلی بارها قطع شد.
در بخش دولتی ۴۲.۶ همت خسارت مستقیم و در بخش خصوصی ۸.۴ همت آسیب ثبت شده است.
مجموع خسارتها به حدود ۳۳۵ میلیون دلار میرسد.
با وجود این حجم از تخریب، شبکه داخلی کشور توانست پایداری نسبی خود را حفظ کند؛ موضوعی که موجب شد بسیاری از کسبوکارهای بزرگ دیجیتال کمتر از دورههای مشابه آسیب ببینند. اما همین تجربه نشان داد که قطع اینترنت بینالملل، اگرچه موقتی و اضطراری باشد، ضربهای مستقیم به امنیت سایبری، اقتصاد دیجیتال و جریان عادی زندگی مردم وارد میکند.
ضرورت اینترنت برای امنیت سایبری؛ وابستگی غیرقابل حذف
یکی از نکات مهمی که در روزهای اخیر از زبان مقامات وزارت ارتباطات شنیده شده، اهمیت حیاتی اینترنت بینالملل در امنیت سایبری است. چیتساز تأکید کرده بود:
«سامانههای امنیتی بدون دسترسی دائمی به اینترنت جهانی نمیتوانند دادههای تهدیدات جدید را دریافت کنند. امضای بدافزارها، پچهای امنیتی و گواهیهای رمزنگاری، همگی وابسته به اینترنت هستند.»
این موضوع در عمل به معنای آن است که قطع گسترده اینترنت، خود به یک ریسک امنیت ملی تبدیل میشود؛ ریسکی که به تعبیر یکی از مدیران وزارت ارتباطات «در بازهای کوتاه قابل تحمل است، اما به محض طولانی شدن، به یک شوک اقتصادی و امنیتی تبدیل میشود.»
سید ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در آخرین اظهارنظر رسمی خود تأکید کرده که «وزارت ارتباطات به نمایندگی از مردم شبانهروز در حال تلاش است» تا دسترسی به اینترنت بینالملل به روال عادی بازگردد. او میگوید محدودیتها نه تصمیم وزارتخانه، بلکه «مصوبه مراجع بالادستی در شرایط جنگی» بوده است.
هاشمی با اشاره به جلسات مختلفی که در سطح عالی کشور برگزار شده، افزود:
«مدیران ارشد کشور به این باور رسیدهاند که اینترنت یک نیاز واقعی مردم است و باید هرچه سریعتر شرایط عادی شود.»
این سخنان اگرچه آرامبخش است، اما برای افکار عمومی که اکنون با گذشت هفتهها همچنان منتظر اتصال پایدار هستند، کافی به نظر نمیرسد. در فضای مجازی، بسیاری از کاربران این پرسش را مطرح میکنند که اگر اتصال به اینترنت «نیاز مردم» شناخته شده، پس چرا زمان دقیق وصل دوباره مشخص نمیشود؟
«اینترنت پرو»؛ طرحی که به مناقشهای اجتماعی تبدیل شد
در روزهایی که مردم انتظار بازگشت اینترنت آزاد را داشتند، انتشار خبرهایی درباره فعالسازی طرح «اینترنت پرو» برای برخی مشاغل و اقشار خاص، موج جدیدی از انتقادات را به همراه داشت.
بر اساس گزارشها، گروههایی از پزشکان، دانشگاهیان، تجار و برخی نخبگان پیامکهایی مبنی بر امکان فعالسازی اینترنت بینالملل در قالب این طرح دریافت کردهاند؛ طرحی که طبق آن:
احراز هویت الزامی است.
هزینه دسترسی چند برابر اینترنت عادی است.
دسترسی تنها برای گروههای مشخص فراهم میشود.
منتقدان این طرح آن را نوعی تبعیض دیجیتال میدانند؛ جایی که حق دسترسی به اینترنت نه یک حق شهروندی، بلکه امتیازی طبقهبندیشده تلقی میشود. گروهی از کاربران در شبکههای اجتماعی نوشتند:
«اینترنت یا ضروری است، یا نیست. اگر ضروری است، باید برای همه باشد. اگر خطرناک است، پس برای هیچکس نباشد.»
حتی برخی نمایندگان مجلس نیز نسبت به این سیاست واکنش نشان دادند. رضا سپهوند، نماینده خرمآباد، گفت:«اگر امنیت مسئله است، برای همه مسئله است. اینکه برخی با پرداخت پول بیشتر به اینترنت آزاد دسترسی داشته باشند، نه منطقی است و نه عادلانه.»
با وجود موج گسترده انتقادات مردمی، بسیاری از نمایندگان مجلس تاکنون موضع رسمی و واحدی در اینباره اتخاذ نکردهاند. برخی تحلیلگران معتقدند این سکوت باعث شده چنین برداشت شود که شاید نمایندگان گمان میکنند مردم با وضعیت موجود مشکلی ندارند.
این در حالی است که:
کسبوکارهای کوچک و خانگی با ضربه مستقیم مواجه شدهاند.
فریلنسرها و دانشجویان خارج از کشور با بحران ارتباطی روبهرو هستند.
خانوادهها برای تماس با عزیزانشان مجبور به پرداخت هزینههای سنگین فیلترشکن شدهاند.
با این حال، مجلس همچنان جلسهای رسمی و فراگیر درباره این موضوع برگزار نکرده است. حتی پیگیری ایسنا نشان داد جلسه کمیسیون صنایع با حضور وزیر ارتباطات که قرار بود درباره «اینترنت پرو» گفتوگو کند، به دلیل «ملاحظات امنیتی» لغو شده است.
افکار عمومی در طول چهل روز جنگ تحمیلی با درک شرایط امنیتی کشور، محدودیت اینترنت را تحمل کرد. اما پس از اعلام آتشبس، این تحمل جای خود را به مطالبهگری داده است. اکنون پرسش اصلی مردم این است:
«چرا پس از پایان جنگ، اینترنت به وضعیت عادی بازنگشته است؟»
مردمی که در این مدت برای کسبوکار، آموزش، ارتباطات خانوادگی، صادرات، تحقیقات علمی و حتی درآمد روزانه وابسته به اینترنت بودهاند، اکنون انتظار پاسخ دقیقتری دارند. برخی از خانوادهها میگویند فرزندانشان که در خارج از کشور مشغول تحصیلاند، به دلیل تماسهای دشوار دچار اضطراب شدهاند. صاحبان کسبوکارهای آنلاین نیز معتقدند خسارتهای ناشی از قطع اینترنت هیچ شباهتی به خسارتهای معمول دورههای گذشته ندارد.
محمد بیات، عضو کمیسیون امور داخلی کشور، اعلام کرده که موضوع قطعی یا وصل اینترنت «بهطور کامل در اختیار شورای عالی امنیت ملی» است و مجلس در این حوزه نقش مستقیم ندارد. او تأکید کرد:
«هرچند آسیب به کسبوکارها مهم است، اما امنیت ملی در اولویت قرار دارد.»
این سخنان اگرچه از منظر امنیتی قابل تفسیر است، اما برای بسیاری از شهروندان به معنای نبود چشمانداز روشن برای بازگشت اینترنت تلقی میشود. برخی کارشناسان اصرار دارند که ضرورت تقویت «اینترنت ملی» و پلتفرمهای داخلی نباید به معنای قطع دسترسی کاربران به شبکه جهانی باشد. به باور آنها، توسعه داخلی و اتصال بینالملل باید در کنار هم پیش بروند، نه در مقابل هم.
در میان همه این بحثها، معاون وزیر ارتباطات نکته مهم دیگری را مطرح کرده: اتصال اینترنت بینالملل، کمتر از ۵ درصد مأموریتهای وزارت ارتباطات است. باقی ظرفیت این وزارتخانه بر توسعه شبکه ملی، خدمات مخابراتی داخلی و زیرساختهای ارتباطی متمرکز است. اما در افکار عمومی، وزارت ارتباطات نخستین نهادی است که برای هر اختلال اینترنتی مورد خطاب قرار میگیرد. این شکاف میان وظایف ساختاری و انتظارات عمومی در ماههای اخیر تشدید شده و باعث شده وزارتخانه در جایگاهی قرار گیرد که بخشی از تصمیمگیریها در اختیارش نیست، اما مسئولیت اجتماعی آن را به دوش میکشد.
اتصال اینترنت به مطالبهای ملی تبدیل شده است
اکنون پس از هفتهها قطع اینترنت و اجرای محدود طرح «اینترنت پرو»، فضای عمومی کشور به سمتی رفته که موضوع دسترسی آزاد به اینترنت از یک مسئله فنی یا امنیتی، به یک مطالبه اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. مردم انتظار دارند مجلس، دولت و شوراهای عالی کشور با شفافیت درباره آینده اینترنت تصمیمگیری کنند.
در شرایطی که:
اقتصاد دیجیتال سهم مهمی از تولید کشور بر دوش دارد،
امنیت سایبری بدون اینترنت بینالملل ناقص است،
مشاغل و زندگی مردم به شبکه جهانی گره خورده،
تداوم محدودیتها بدون ارائه نقشهراه روشن، میتواند به کاهش اعتماد عمومی، کندی اقتصاد دیجیتال و تشدید نارضایتیهای اجتماعی منجر شود.سرگرمی روز نوشت،در نهایت، مردم از نهادهای قانونگذار و اجرایی انتظار دارند که میان ملاحظات امنیتی و نیازهای حیاتی جامعه تعادل شفاف و قابل قبولی برقرار شود؛ تعادلی که در آن اینترنت نه کالایی طبقاتی، بلکه حق مشترک همه شهروندان محسوب گردد.
این مطلب اختصاصی برای سایت سرگرمی روز است و هر گونه کپیبرداری توسط دیگر سایتها اکیدا ممنوع میباشد و پیگرد قانونی دارد.
