آخرین وضعیت اینترنت امروز ۲۶ اردیبهشت؛ قطعی ۷۸ روزه اینترنت تمام می شود یا نه؟

 قطع دسترسی به اینترنت بین‌الملل در ایران وارد دوازدهمین هفته خود شده و به گفته نهاد پایش اینترنت «نت‌بلاکس»، این محدودیت گسترده که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده، تا ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ ادامه یافته است؛ وضعیتی که میلیون‌ها کاربر در کشوری با حدود ۹۰ میلیون جمعیت را تا حد زیادی از دنیای آنلاین جدا کرده است.

بر اساس گزارش تازه نت‌بلاکس، خاموشی دیجیتال در ایران اکنون به هفتادوهشتمین روز رسیده و این نهاد بین‌المللی هشدار داده است که تداوم چنین اختلالی می‌تواند پیامدهای قابل‌توجهی برای حقوق دیجیتال، فعالیت‌های اقتصادی و دسترسی به اطلاعات داشته باشد.

مقام‌های مسئول در زمان آغاز محدودیت‌ها، این اقدام را با استناد به ملاحظات امنیتی و شرایط جنگی توضیح داده بودند. با این حال، با وجود گذشت حدود ۴۰ روز از آتش‌بس میان طرفین درگیری، هنوز دسترسی عمومی به اینترنت بین‌الملل برقرار نشده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، هفته گذشته در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت که کشور همچنان در شرایط جنگی قرار دارد و زمان مناسب برای بازگشایی کامل اینترنت فرا نرسیده است.

در همین حال، طرح‌های مربوط به دسترسی طبقه‌بندی‌شده به اینترنت همچنان در حال اجراست. در تازه‌ترین اقدام، بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای از آغاز طرحی با عنوان «سرویس گیم» خبر داده است؛ طرحی که بر اساس آن گیمرهای حرفه‌ای و فعال در حوزه ورزش‌های الکترونیک می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه «همگرا» و طی فرآیند احراز هویت، به برخی بازی‌های آنلاین دسترسی پیدا کنند.

منتقدان می‌گویند چنین طرح‌هایی می‌تواند نوعی دسترسی نابرابر ایجاد کند. به گفته برخی کارشناسان، این مدل دسترسی نه تنها میان کاربران عادی و گروه‌های خاص تفاوت ایجاد می‌کند، بلکه حتی در جامعه گیمرها نیز تمایزی میان کاربران حرفه‌ای و عادی به وجود می‌آورد که نوع دسترسی آن‌ها به اینترنت را تعیین می‌کند.

در حالی که دسترسی عمومی به اینترنت بین‌الملل همچنان برقرار نشده، مقام‌های مسئول به طور مکرر اعلام کرده‌اند که در حال تلاش برای بازگشت شرایط به حالت عادی هستند، هرچند زمان مشخصی برای این موضوع اعلام نشده است.

در همین زمینه، الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، در گفت‌وگو با ایرنا گفت رفع فیلترینگ از وعده‌های انتخاباتی مسعود پزشکیان بوده و از ابتدای فعالیت دولت در دستور کار قرار داشته است. او توضیح داد که پزشکیان در دوران انتخابات وعده‌های محدودی مطرح کرده بود و یکی از مواردی که بر آن تأکید داشت، حل مسئله فیلترینگ بود.

حضرتی افزود ترکیب شورای عالی فضای مجازی به گونه‌ای است که برخی اعضا با استناد به تحلیل‌های مختلف با رفع فیلترینگ مخالف بوده‌اند، با این حال رئیس‌جمهور تلاش کرده با گفت‌وگو و اقناع، این موضوع را پیش ببرد. به گفته او، پزشکیان بارها تأکید کرده است که فیلترینگ کارآمد نیست، زیرا زمانی که حدود ۸۰ درصد کاربران از فیلترشکن استفاده می‌کنند، هدف اصلی این سیاست که محدود کردن دسترسی به برخی سایت‌هاست عملاً محقق نمی‌شود.

او گفت تلاش‌های دولت در نهایت به رفع فیلتر برخی خدمات از جمله واتساپ و گوگل‌پلی منجر شد و برای تلگرام نیز برنامه‌ریزی‌هایی در حال انجام بود، اما با آغاز جنگ ۱۲ روزه، محدودیت‌های اینترنتی تشدید شد و حتی در مقاطعی تماس‌های تلفنی نیز با اختلال یا قطع مواجه شد.

حضرتی با اشاره به تجربه سایر کشورها گفت در بسیاری از نقاط جهان نیز در شرایط بحران، محدودیت‌های مقطعی برای اینترنت اعمال می‌شود، اما این محدودیت‌ها معمولاً کوتاه‌مدت است و پس از پایان شرایط اضطراری، دسترسی‌ها به حالت عادی بازمی‌گردد.

او تأکید کرد سیاست دولت در نهایت گشایش اینترنت بین‌الملل است، هرچند در این زمینه میان برخی مسئولان اختلاف‌نظر وجود دارد. به گفته حضرتی، رئیس‌جمهور تلاش می‌کند این اختلافات از طریق گفت‌وگو حل شود.

رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت همچنین گفت محمدرضا عارف از سوی رئیس‌جمهور به عنوان مسئول شورای راهبردی و سیاست‌گذاری اینترنت کشور منصوب شده و پیگیری این موضوع را بر عهده دارد. به گفته او، دولت امیدوار است روند تصمیم‌گیری در این زمینه در هفته‌های آینده به نتیجه برسد.

حضرتی در ادامه از نقش رسانه‌ها در پوشش تحولات اخیر تقدیر کرد و گفت خبرنگاران و رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی و ثبت رویدادها نقش مهمی ایفا کرده‌اند. او همچنین به گزارش برخی رسانه‌های غربی از جمله گاردین اشاره کرد که به گفته او از همدلی رسانه‌ها و کاربران فضای مجازی ایران در حمایت از تمامیت ارضی کشور شگفت‌زده شده‌اند.