آخرین وضعیت قطعی اینترنت ایران | خبرهای خوش از وصل شدن اینترنت بین الملل تا این تاریخ

بعد از گذشت 80 روز از اعمال محدودیت‌های گسترده بر اینترنت بین الملل در ایران، امروز سه شنبه 29 اردیبهشت 1405خبرهای امیدوارکننده‌ای به گوش می‌رسد که نوید پایان این بحران طولانی را می‌دهد. در حالی که کاربران ایرانی با بی‌صبری منتظر پاسخ به سوال «اینترنت کی وصل می شود؟» هستند، مقامات دولتی از تشکیل ستاد ویژه فضای مجازی و برنامه‌ریزی برای اتصال مجدد تا اواسط خرداد ماه خبر داده‌اند.

بر اساس داده‌های منتشر شده، اینترنت بین الملل ایران از ۱۸ دی ماه ۱۴۰۴ با اختلالات جدی مواجه شد و مجموعاً بیش از ۶۳ روز از سال ۲۰۲۶ میلادی در شرایط قطع کامل یا اختلال گسترده به سر برده است. این آمار نشان می‌دهد کاربران ایرانی بیش از ۶۰ درصد روزهای ابتدایی سال ۲۰۲۶ را بدون دسترسی پایدار به اینترنت جهانی سپری کرده‌اند.

این قطعی‌ها در دو موج اصلی رخ داده است؛ نخست در دی ماه ۱۴۰۴ به مدت حدود ۲۰ روز و سپس از ۹ اسفند ۱۴۰۴ همزمان با آغاز تنش‌های نظامی در منطقه، که تا امروز ادامه داشته است. آنچه این آمار را نگران‌کننده می‌کند، عبور از سقف تاب‌آوری اعلام شده توسط وزیر ارتباطات است که اقتصاد دیجیتال ایران را حداکثر ۲۰ روز مقاوم در برابر قطعی اینترنت برآورد کرده بود.

در مهم‌ترین خبر امروز، خبرهای موثقی منتشر شده مبنی بر اینکه «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، تشکیل شده است. نخستین نشست این ستاد قرار است طی هفته آینده برگزار شود.

مأموریت اصلی این ستاد، برنامه‌ریزی برای «رفع انسداد اینترنتی حداکثر تا میانه‌های خرداد ماه» اعلام شده است. بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، قرار است از ظرفیت اساتید ارتباطات، نخبگان و تشکل‌های مدنی برای تدوین نقشه راه اتصال مجدد اینترنت بین‌المللی استفاده شود.

موضع قاطع دولت: گشایش اینترنت در دستور کار است

رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت، الیاس حضرتی، امروز تأکید کرد که «سیاست اصلی دولت، گشایش اینترنت بین‌الملل است و در این زمینه بروبرگردی وجود ندارد». او با اشاره به استفاده گسترده مردم از فیلترشکن‌ها گفت: «وقتی حدود ۸۰ درصد کاربران ناچار به استفاده از ابزارهای دور زدن فیلتر هستند، اساساً فیلترینگ چه توجیهی می‌تواند داشته باشد؟»

سخنگوی دولت، فاطمه مهاجرانی، نیز با ابراز امیدواری اعلام کرد: «پس از دور شدن سایه جنگ، وضعیت اینترنت به تدریج به حالت عادی بازمی‌گردد و نگاه دولت بر پایه عدالت ارتباطی و دسترسی برابر شهروندان است».

در تحولی دیگر و در راستای وعده‌های مسئولان، روند رفع محدودیت از برخی سرویس‌های بین‌المللی به صورت تدریجی آغاز شده است. در ۲۴ ساعت گذشته و روزهای اخیر، دسترسی کاربران ایرانی به موتور جستجوی گوگل، سرویس گوگل مپ و برخی پلتفرم‌های تخصصی توسعه نرم‌افزار فراهم شده است.

این اقدام که گامی عملی در مسیر بازگشایی تدریجی اینترنت به شمار می‌رود، نویدبخش آن است که مسئولان عزم جدی برای حل این معضل دارند. انتظار می‌رود در روزهای آینده شاهد رفع محدودیت از سرویس‌های بیشتری نیز باشیم.

کارشناسان و مسئولان پیشین حوزه ارتباطات، اعمال محدودیت‌های اینترنت را اقدامی برای جلوگیری از آسیب‌های امنیتی در شرایط بحرانی توصیف کرده‌اند. مقامات دولتی بارها تأکید کرده‌اند که در شرایط عادی و پس از رفع تهدیدات امنیتی و دور شدن سایه جنگ از کشور، وضعیت اینترنت به حالت عادی بازخواهد گشت و سیاست اصلی دولت نیز گشایش اینترنت بین‌الملل است.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، ستار هاشمی، پیش از این اعلام کرده بود که نگاه دولت به فضای مجازی، نگاهی مبتنی بر عدالت ارتباطی و دسترسی برابر شهروندان است و برنامه‌هایی برای ساماندهی این حوزه در دست اجراست.

قطعی طولانی‌مدت اینترنت بین‌الملل، ضربه‌ای سنگین و چندلایه به پیکره اقتصاد ایران وارد کرده است. برآوردهای کارشناسی نشان می‌دهد خسارت روزانه قطعی اینترنت مستقیم چیزی بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار است که با احتساب اثرات غیرمستقیم، این رقم به حدود ۸۰ میلیون دلار در روز می‌رسد. در مجموع و طی ۷۴ روز اختلال، چیزی بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان خسارت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصاد دیجیتال کشور وارد شده است.

این خسارت‌ها تنها محدود به کسب‌وکارهای آنلاین نمی‌شود. هزاران استارتاپ، شرکت فناوری و کسب‌وکار خرد که وابسته به تبادلات بین‌المللی بودند، عملاً فعالیت خود را متوقف کرده‌اند. همچنین اختلال در دسترسی به سرورهای خارجی، فرآیند به‌روزرسانی نرم‌افزارها و خدمات پس از فروش بسیاری از محصولات را با چالش جدی مواجه کرده است.

در سطح بین‌المللی نیز، قطعی اینترنت ایران به معنای خروج موقت یک بازیگر مهم از اقتصاد دیجیتال جهانی است. شرکت‌های بین‌المللی فعال در حوزه فناوری، بازار ایران را از دست داده‌اند و زنجیره‌های تأمین نرم‌افزاری و سخت‌افزاری با اختلال مواجه شده‌اند. کارشناسان اقتصادی معتقدند تداوم این وضعیت، هزینه‌های سنگین و گاه جبران‌ناپذیری بر جای خواهد گذاشت که بازگشت به حالت عادی را برای اقتصاد کشور دشوار می‌کند.

بر اساس آخرین اطلاعات و وعده‌های رسمی مسئولان، جدول زمانی مشخصی برای اتصال مجدد اینترنت بین‌الملل ترسیم شده است. طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده و اعلام منابع دولتی، قرار است حداکثر تا میانه‌های خرداد ماه ۱۴۰۵، زمینه اتصال شهروندان به اینترنت بین‌المللی فراهم شود.

نخستین نشست «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» به ریاست محمدرضا عارف طی هفته آینده برگزار خواهد شد و این ستاد قرار است با همکاری اساتید ارتباطات، نخبگان و تشکل‌های مدنی، نقشه راه جامع اتصال مجدد اینترنت را تدوین و اجرا کند. رئیس‌جمهور نیز با تاکید بر عدالت ارتباطی، خواستار رویکردی عادلانه برای تمام ایرانیان در زمینه استفاده از اینترنت بین‌المللی شده است.

محمدجعفر قائم‌پناه معاون اجرایی رئیس جمهور، امروز دوشنبه در آیین روز جهانی ارتباطات اظهار کرد: سیاست پایدار کشور نباید بر محدودسازی اینترنت باقی بماند، محدودیت‌های فراگیر ارتباطی به نتایج درستی منتج نمی‌شود، استفاده از فیلترشکن‌ها و ابزارها به شبکه‌ها و سرویس‌های معاند امکان فعالیت داد؛ به‌طوری‌که عوامل دشمن با فرصت‌طلبی از محدودیت‌های ارتباطات، در مسیر آشوب و خیانت به مردم از ابزارهای جایگزین بهره گرفتند.

وی اضافه کرد: دولت نگاه به اینترنت و ارتباطات را نگاهی فرصت‌محور و آینده‌نگر می‌داند و توسعه این حوزه را بخشی از برنامه عمومی پیشرفت کشور تلقی می‌کند. ایران نمی‌تواند نسبت به تحولات بزرگ دیجیتال در جهان بی‌تفاوت باشد و آینده اقتصاد، رسانه، خدمات عمومی و حتی حکمرانی بیش از هر زمان دیگری به مسئله ارتباطات گره خورده است.

قائم‌پناه تصریح کرد: بر اساس نظرسنجی مرکز ریاست‌جمهوری، ۷۰ درصد مردم نسبت به محدودیت اینترنت ناراضی هستند.

معاون اجرایی رئیس جمهور افزود: دولت خود را متعهد می‌داند در کنار ملاحظات امنیتی، آثار اجتماعی، اقتصادی، علمی و روانی تصمیم‌های ارتباطی را با دقت بیشتری بسنجد. مسیر سیاست‌گذاری باید به سمت راهکارهای کم‌هزینه‌تر، مؤثرتر و پایدارتر حرکت کند.