جدیدترین وضعیت قطعی اینترنت بین الملل در ایران / اتصال تدریجی اینترنت بین الملل در راه است
پس از هفتهها اختلال و محدودیت در دسترسی به اینترنت بینالملل، حالا یک تحول اداری–سیاسی در دولت چهاردهم دوباره بحث «بازگشایی مرحلهای» را به صدر اخبار برگردانده است
مولف
: محسن کریمی
پس از هفتهها اختلال و محدودیت در دسترسی به اینترنت بینالملل، حالا یک تحول اداری–سیاسی در دولت چهاردهم دوباره بحث «بازگشایی مرحلهای» را به صدر اخبار برگردانده است: تشکیل «ستاد ویژه راهبری و ساماندهی فضای مجازی» با محوریت معاون اول رئیسجمهور و نقشآفرینی مستقیم وزارت ارتباطات. اگرچه هنوز هیچ «مصوبه رسمیِ منتشرشده» درباره زمان دقیق رفع محدودیتها اعلام نشده، اما مجموعه نشانهها از نقلقولهای رسمی وزیر ارتباطات تا گزارشهای رسانهای درباره زمانبندی جلسات حاکی از آن است که دولت تلاش میکند مسیر تصمیمگیری را از بنبستهای قبلی خارج کند و به سمت اتصال پایدارتر حرکت دهد.
وزیر ارتباطات، سید ستار هاشمی، تشکیل «ستاد ویژه راهبری و ساماندهی فضای مجازی» را اقدامی برای «همافزایی، انسجام و وحدت فرماندهی در شرایط خاص» توصیف کرده و تأکید کرده این ستاد «جایگزین شوراهای عالی کشور نیست»؛ یعنی قرار نیست ساختارهای بالادستی مثل شورای عالی فضای مجازی یا سازوکارهای امنیتی کنار گذاشته شوند، بلکه هدف، هماهنگکردن تصمیمها و اجرای یکدست آنهاست. همین جمله کلیدی، هم پاسخ منتقدانی است که از «نهاد موازی» حرف میزنند و هم پیام روشن به بازار و جامعه: دولت میخواهد تصمیمها را از حالت جزیرهای و متناقض خارج کند.
هاشمی صریح میگوید: «دسترسی به شبکه جهانی اینترنت یک نیاز واقعی برای مردم، کسبوکارها، آموزش و ارتقای مهارت است» و نگاه دولت را «فراهمسازی دسترسی عادلانه و پایدار برای همه مردم» میداند. این ادبیات از یک جهت مهم است: دولت، اینترنت را صرفاً موضوع سرگرمی یا چند پیامرسان نمیبیند، بلکه آن را زیرساخت آموزش، سلامت، بانکداری، کسبوکار و مهارتآموزی معرفی میکند. چنین چارچوبی معمولاً مقدمه یک سیاستگذاری مرحلهای است؛ یعنی کاهش محدودیتها نه به شکل ناگهانی و پرریسک، بلکه با مدل «پایداری خدمات + کنترل بحران + بازگشت تدریجی».
«نخستین نشست این ستاد» قرار است «طی هفته آینده» برگزار شود و همچنین این ستاد باید زمینه را طوری فراهم کند که «حداکثر تا میانههای خردادماه» امکان اتصال شهروندان به اینترنت بینالمللی فراهم شود. این بخش از خبر، دقیقاً همان جایی است که باید با احتیاط خوانده شود: این یک گزارش رسانهای و برآورد است، نه اطلاعیه رسمی با امضا و جزئیات اجرایی. با این حال، وقتی در کنار موضعگیری رسمی وزیر ارتباطات قرار میگیرد، میتواند یک مسیر احتمالی را نشان دهد: اول تشکیل جلسات و تثبیت سازوکار تصمیمگیری، بعد اعلام گامهای اجرایی.
با توجه به ادبیات رسمی («دسترسی عادلانه و پایدار») و تجربههای مشابه در سالهای گذشته، محتملترین سناریو این است که اگر تصمیم بازگشایی گرفته شود، به شکل مرحلهای اجرا شود: ابتدا پایدارسازی مسیرهای بینالملل و کاهش اختلالهای سراسری، سپس کاهش محدودیت برای گروههای بیشتری از کاربران، و در نهایت بازگشت به وضعیت عادیتر مشروط به ارزیابیهای امنیتی و مدیریتی. این مدل، هم ریسک تصمیم را برای حاکمیت پایین میآورد و هم امکان سنجش اثرات را فراهم میکند.
آنچه امروز «قطعی» است، نه زمان دقیق اتصال، بلکه تغییر زمین بازی تصمیمگیری است: دولت دارد یک ستاد هماهنگکننده را فعال میکند و وزیر ارتباطات هم با ادبیات روشن از «حق/نیاز واقعی به اینترنت جهانی» و «دسترسی عادلانه برای همه» حرف میزند. آنچه هنوز «قطعی نیست»، تاریخ دقیق رفع محدودیتهاست؛ چون زمانبندی «میانه خرداد» فعلاً در سطح گزارش رسانهای مطرح شده و نه اعلام رسمی. با این حال، اگر جلسات ستاد به سرعت برگزار شود و خروجی اجرایی داشته باشد، «اتصال تدریجی» دیگر یک تیتر نیست؛ تبدیل به مسیری میشود که میتواند زندگی روزمره مردم و نفس اقتصاد دیجیتال را از حالت اضطراری خارج کند.
