طرز تهیه یرالما یومورتا آذری | صبحانه و شام فوری با ۲ قلم ماده اصلی
یرالما یومورتا یک غذای ساده آذری با سیبزمینی و تخممرغ آبپز است که معمولاً داخل نان پیچیده میشود.
این غذا برای صبحانه، شام سبک یا میانوعده سیرکننده مناسب است و مزه اصلی آن از سیبزمینی داغ، تخممرغ نرم، کره، نمک و فلفل میآید. نکته مهم این است که سیبزمینی و تخممرغ هنگام لهکردن هنوز گرم باشند تا کره داخل مواد آب شود و بافت ساندویچ خشک نماند.
اطلاعات سریع
- زمان آمادهسازی: ۱۰ دقیقه
- زمان پخت: ۳۰ تا ۳۵ دقیقه
- زمان کل: حدود ۴۵ دقیقه
- مناسب برای: ۴ نفر
- تعداد: ۴ ساندویچ متوسط
- سطح دشواری: ساده
مواد لازم برای یرالما یومورتا
- سیبزمینی متوسط: ۴ عدد، حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ گرم
- تخممرغ: ۴ عدد
- کره: ۴۰ گرم
- نان لواش یا سنگک نرم: ۴ تکه مناسب پیچیدن
- نمک: حدود ۱ قاشق چایخوری یا به میزان لازم
- فلفل سیاه: نصف قاشق چایخوری
- نعناع خشک: ۱ قاشق چایخوری، اختیاری
- پیاز قرمز یا پیاز سفید: ۱ عدد کوچک، اختیاری
- جعفری، تره یا سبزی خوردن خردشده: ۳ تا ۴ قاشق غذاخوری، اختیاری
- پنیر فتا یا پنیر سفید: ۶۰ گرم، اختیاری
- گوجهفرنگی یا خیارشور: برای سرو، اختیاری
طرز تهیه یرالما یومورتا
۱. سیبزمینیها را با پوست بپزید
سیبزمینیها را خوب بشویید تا خاک روی پوستشان کاملاً پاک شود. آنها را داخل قابلمه بگذارید و بهاندازهای آب سرد اضافه کنید که روی سیبزمینیها را بپوشاند.
قابلمه را روی حرارت متوسط قرار دهید. بعد از جوش آمدن آب، حرارت را کمی کمتر کنید و سیبزمینیها را حدود ۲۵ تا ۳۵ دقیقه بپزید. زمان دقیق به اندازه سیبزمینیها بستگی دارد.
سیبزمینی زمانی آماده است که نوک چاقو یا چنگال بدون فشار زیاد تا مرکز آن فرو برود. اگر مرکز سیبزمینی کمی سفت بماند، هنگام لهکردن تکههای خشک و دانهدانه داخل ساندویچ حس میشود.
۲. تخممرغها را آبپز کنید
تخممرغها را داخل قابلمه کوچک بگذارید و روی آنها آب سرد بریزید. قابلمه را روی حرارت متوسط قرار دهید.
بعد از جوش آمدن آب، برای تخممرغ سفت اما نه بیشازحد خشک، ۹ تا ۱۰ دقیقه زمان بدهید. سپس تخممرغها را داخل آب سرد بگذارید تا پوستشان راحتتر جدا شود.
زرده نباید خاکستری و خشک شود. پخت طولانی، بوی تخممرغ را تندتر و بافت آن را گچی میکند.
۳. مواد را داغ پوست بگیرید
سیبزمینیها را آبکش کنید و ۳ تا ۵ دقیقه صبر کنید تا فقط کمی از داغی بیفتند. وقتی هنوز گرماند، پوستشان را جدا کنید.
تخممرغها را نیز پوست بگیرید. اگر مواد کاملاً سرد شوند، کره داخل آنها خوب آب نمیشود و بافت یرالما یومورتا خشکتر خواهد شد.
برای محافظت از دست، میتوانید سیبزمینی داغ را با دستمال تمیز نگه دارید و پوست بگیرید.
۴. سیبزمینی و تخممرغ را له کنید
سیبزمینیهای گرم را داخل کاسه بریزید و با گوشتکوب دستی یا چنگال له کنید. لازم نیست کاملاً پوره و کشدار شود؛ بافت کمی دانهدار برای این غذا طبیعی است.
تخممرغها را خرد کنید و به سیبزمینی اضافه کنید. سپس کره، نمک، فلفل سیاه و در صورت تمایل نعناع خشک را بریزید.
مواد را با چنگال یا گوشتکوب آرام مخلوط کنید تا کره ذوب شود و تخممرغ در سیبزمینی پخش شود. مواد را بیش از حد نکوبید؛ لهکردن زیاد، بافت را چسبنده و سنگین میکند.
۵. طعم را تنظیم کنید
مواد را بچشید و نمک و فلفل را تنظیم کنید. اگر از پنیر فتا یا پنیر سفید استفاده میکنید، نمک را با احتیاط اضافه کنید؛ چون پنیر خودش شور است.
اگر مواد خشک به نظر میرسد، ۱۰ تا ۱۵ گرم کره اضافه کنید یا یک قاشق غذاخوری آب داغ سیبزمینی را کمکم داخل مواد بزنید. آب زیاد اضافه نکنید؛ مواد داخل نان باید نرم باشد، نه شل.
۶. نان را آماده کنید
نان لواش یا سنگک نرم را روی سطح کار پهن کنید. اگر نان خشک است، چند ثانیه آن را روی بخار ملایم یا داخل تابه گرم کنید تا نرم شود.
نان خشک هنگام پیچیدن ترک میخورد و مواد از آن بیرون میریزد. برای ساندویچ خیابانیتر، نان لواش نرم انتخاب راحتتری است.
۷. ساندویچ را بپیچید
از مخلوط سیبزمینی و تخممرغ روی نان بریزید و با پشت قاشق کمی پهن کنید. ضخامت مواد حدود ۲ سانتیمتر کافی است.
در صورت تمایل، پیاز نازک خلالشده، جعفری یا سبزی خوردن خردشده، کمی پنیر و چند برش گوجه یا خیارشور اضافه کنید.
نان را از دو طرف کمی به داخل تا کنید و سپس رول کنید. اگر میخواهید ساندویچ گرمتر و منسجمتر شود، آن را ۱ تا ۲ دقیقه در تابه خشک و روی حرارت ملایم گرم کنید.
یرالما یومورتا با سیبزمینی تنوری
در نسخه تنوری، سیبزمینی بهجای آبپزشدن، با پوست پخته میشود. برای اجرای خانگی، فر را با دمای ۲۰۰ درجه سانتیگراد گرم کنید. سیبزمینیها را بشویید، خشک کنید و با چنگال چند سوراخ سطحی روی آنها ایجاد کنید.
سیبزمینیها را روی سینی فر بگذارید و حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه بپزید تا مرکز آنها کاملاً نرم شود. زمان دقیق به اندازه سیبزمینی و قدرت فر بستگی دارد. سپس آنها را داغ پوست بگیرید و مثل روش اصلی با تخممرغ و کره له کنید.
این روش طعم سیبزمینی را غلیظتر و بافت غذا را کمتر آبدار میکند، اما زمان بیشتری میبرد.
چرا یرالما یومورتا خشک میشود؟
خشکشدن این غذا معمولاً به سه دلیل است: سیبزمینی و تخممرغ کاملاً سرد شدهاند، کره کم بوده یا تخممرغها بیش از حد پختهاند.
مواد را وقتی هنوز گرماند مخلوط کنید تا کره داخلشان آب شود. اگر بعد از مخلوطکردن، بافت هنوز خشک بود، کمی کره یا مقدار خیلی کم آب داغ اضافه کنید.
چرا مواد داخل نان شل میشود؟
سیبزمینی بیش از حد آبکی، اضافهکردن آب زیاد یا استفاده از گوجه آبدار داخل مواد باعث شلشدن ساندویچ میشود.
گوجه را بهتر است به صورت برش جداگانه داخل نان بگذارید، نه اینکه آن را با سیبزمینی و تخممرغ له کنید. اگر از خیارشور استفاده میکنید، برشها را کمی خشک کنید تا نان خیس نشود.
نعناع، پیاز و پنیر را چطور اضافه کنیم؟
نعناع خشک را میتوان مستقیم با سیبزمینی داغ مخلوط کرد. مقدار زیاد نعناع طعم غذا را تلخ و غالب میکند؛ برای ۴ نفر، یک قاشق چایخوری کافی است.
پیاز خام را خیلی نازک خلال کنید تا تندی آن آزاردهنده نشود. اگر پیاز تند است، ۵ دقیقه در آب سرد بگذارید و سپس خشک کنید.
پنیر فتا یا پنیر سفید را خرد کنید و در پایان روی مواد بریزید. اگر پنیر را با سیبزمینی داغ زیاد له کنید، بافت آن گم میشود و نمک غذا بالا میرود.
جایگزینهای قابل اجرا
روغن زیتون بهجای کره
میتوان بهجای کره از ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری روغن زیتون استفاده کرد. طعم غذا سبکتر میشود و عطر کره را نخواهد داشت، اما بافت خشک نمیماند.
نان سنگک بهجای لواش
نان سنگک طعم بهتری میدهد، اما برای پیچیدن باید نرم و نازک باشد. اگر سنگک ضخیم یا خشک است، آن را بهصورت لقمه باز سرو کنید، نه رول کامل.
تخممرغ عسلی
برای بافت نرمتر، تخممرغ را ۷ تا ۸ دقیقه بپزید تا زرده کمی مرطوبتر بماند. این نسخه برای مصرف فوری مناسب است و بهتر است نگهداری نشود.
حذف پنیر
پنیر کاملاً اختیاری است. نسخه ساده و اصلی با سیبزمینی، تخممرغ، کره، نمک و فلفل هم کامل و سیرکننده است.
اضافهکردن سماق
مقدار کمی سماق در زمان سرو، طعم پیاز و تخممرغ را متعادل میکند. آن را داخل مایه داغ زیاد مخلوط نکنید تا عطرش از بین نرود.
روش سرو
یرالما یومورتا را بهتر است گرم یا ولرم سرو کنید. کنار آن پیاز، سبزی خوردن، گوجه، خیارشور، دوغ یا چای شیرین کمرنگ انتخابهای رایجی هستند.
برای صبحانه، نسخه ساده با کره، فلفل و نان کافی است. برای شام، میتوانید داخل ساندویچ کمی سبزی، پنیر و گوجه اضافه کنید تا کاملتر شود.
روش نگهداری و گرمکردن
مخلوط سیبزمینی و تخممرغ را بیشتر از دو ساعت در دمای اتاق نگه ندارید. باقیمانده را داخل ظرف دربسته در یخچال بگذارید و طی ۲ تا ۳ روز مصرف کنید.
برای گرمکردن، مواد را داخل تابه روی حرارت کم بگذارید و یک قاشق غذاخوری آب یا مقدار کمی کره اضافه کنید تا دوباره نرم شود. ساندویچ آماده را بهتر است نگه ندارید؛ چون نان در یخچال خیس و سفت میشود.
اگر تخممرغ را عسلی پختهاید، غذا را همان روز مصرف کنید و برای نگهداری چندروزه کنار نگذارید.
پرسشهای رایج
یرالما یومورتا یعنی چه؟
در منابع آشپزی، یرالما یومورتا را ترکیبی از واژههای آذری برای سیبزمینی و تخممرغ معرفی کردهاند. این غذا در تبریز و مناطق آذریزبان به شکل ساده و خیابانی شناخته میشود.
تخممرغ را جدا له کنیم یا با سیبزمینی؟
بهتر است سیبزمینی را اول له کنید، سپس تخممرغ خردشده را اضافه کنید. این کار باعث میشود تخممرغ بیش از حد له و خمیری نشود.
سیبزمینی را آبپز کنیم یا تنوری؟
هر دو روش درست است. آبپز سریعتر و خانگیتر است؛ تنوری طعم قویتر و بافت خشکتری میدهد. در هر دو روش، سیبزمینی باید کاملاً مغزپخت باشد.
میشود یرالما یومورتا را بدون کره درست کرد؟
بله، اما کره بخش مهمی از بافت و عطر این غذاست. اگر کره مصرف نمیکنید، مقدار کمی روغن زیتون اضافه کنید تا مواد خشک نشود.
برای هر نفر چند سیبزمینی و تخممرغ لازم است؟
برای وعده متوسط، یک سیبزمینی متوسط و یک تخممرغ برای هر نفر کافی است. اگر غذا قرار است وعده اصلی و سیرکنندهتر باشد، میتوانید برای هر نفر یک تخممرغ اضافهتر در نظر بگیرید.
