قطعی اینترنت کی تمام می شود؟ | اتصال اینترنت بین الملل امروز ۲۳۲ اردیبهشت
قادر باستانی تبریزی، استاد ارتباطات و عضو هیاتمدیره انجمن صنفی روزنامهنگاران، میگوید سیاستهای محدودکننده اینترنت نهتنها نارضایتی عمومی را کاهش نداده، بلکه هزینههای اقتصادی و فناورانه قابلتوجهی بر کشور تحمیل کرده است؛ در حالی که به اعتقاد او راهحل پایدار در اصلاح حکمرانی و بازسازی اعتماد عمومی نهفته است.
باستانی تبریزی با اشاره به دادهها و تجربه روزمره کاربران اینترنت در ماههای اخیر، وضعیت فعلی دسترسی به اینترنت را عاملی برای افزایش نارضایتی اجتماعی دانست. او گفت وقتی دادههای روشن نشان میدهد جامعه از یک سیاست ناراضی است، نادیده گرفتن آن یا نشانه بیاعتنایی به افکار عمومی است یا بیانگر ضعف در تصمیمگیری؛ و هر دو حالت به گفته او مسئلهای جدی به شمار میآید.
به باور این پژوهشگر رسانه، اینترنت در ایران به نوعی قربانی سازوکارهای غیرشفاف و ساختارهای غیرپاسخگو در فرآیند تصمیمسازی شده است. او در عین حال تاکید کرد دولت تا حدی که اختیار داشته برای بهبود وضعیت تلاش کرده، اما صرف اعلام نارضایتی مسئولان از وضعیت موجود کافی نیست. به گفته او اگر اختیار تصمیمگیری در این حوزه از دولت سلب شده باشد، باید این موضوع بهصراحت اعلام شود تا مطالبات عمومی مسیر روشنی پیدا کند.
خبرآنلاین نوشت،باستانی تبریزی در ادامه با اشاره به فناوریهایی مانند اینترنت ماهوارهای استارلینک، آنها را نشانهای از سرعت تحول در فناوری دانست. او گفت پیشرفت تکنولوژی منتظر تصمیمهای سیاسی نمیماند و ظهور چنین خدماتی نشان میدهد راهکار موثر، ایجاد رقابت در کیفیت و قیمت است نه محدودسازی دسترسی. از نگاه او طرحهایی مانند «اینترنت پرو» یا سایر راهکارهای موقت، در نهایت تنها به افزایش هزینهها منجر میشوند.
او در عوض بر ضرورت «حکمرانی هوشمندانه» در حوزه اینترنت تاکید کرد و گفت اصلاح رابطه میان دولت و جامعه، شرط اصلی حل این مسئله است. به گفته وی، در حال حاضر تصمیمگیری درباره اینترنت به نظر میرسد در اختیار طیفی محدود قرار دارد که وزن چندانی برای افکار عمومی قائل نیست و در چنین چارچوبی اینترنت نه بهعنوان زیرساخت توسعه بلکه بهعنوان تهدیدی دائمی دیده میشود.
این استاد ارتباطات ریشه بسیاری از چالشهای کنونی را فاصله میان افکار عمومی و فرآیند تصمیمسازی دانست، اما در عین حال معتقد است ساختار سیاسی کشور ظرفیت اصلاح را دارد. او پیشنهاد کرد تعریف روشن «حقوق شهروندی دیجیتال» میتواند ابهامها را کاهش دهد و چارچوبی شفاف برای سیاستگذاری ایجاد کند؛ رویکردی که به گفته او جایگزین برخوردهای سلبی خواهد شد و نهادها را در برابر تصمیماتشان پاسخگو میکند.
باستانی تبریزی همچنین به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی محدودیتهای اینترنت اشاره کرد و گفت تجربه نشان داده مزایای چنین اقداماتی حتی در کوتاهمدت نیز محدود است. به گفته او این سیاستها نه امنیت سایبری پایدار ایجاد میکنند و نه مانع بروز ناآرامیهای اجتماعی میشوند، در حالی که آسیبهای اقتصادی، اجتماعی و فناورانه آنها گسترده است.
او هشدار داد در بلندمدت این روند میتواند به عقبماندگی فناوری، افزایش هزینههای توسعه و انتقال مرجعیت اطلاعاتی به خارج از کشور منجر شود. از نظر او قطع اینترنت نه امنیت بیشتری ایجاد میکند و نه ثبات سیاسی؛ بلکه صرفاً هزینههای انباشتهای برای اقتصاد و جامعه به همراه دارد.
این روزنامهنگار همچنین به آنچه «نبرد روایتها» در فضای رسانهای مینامد اشاره کرد و گفت تصور اینکه با بستن اینترنت میتوان این رقابت را کنترل کرد، واقعبینانه نیست. به گفته او بازیگران بیرونی همواره مسیرهای جدیدی برای انتشار اطلاعات پیدا میکنند، در حالی که سیاستگذاران داخلی همچنان بر راهحلهای محدودکننده تاکید دارند.
باستانی تبریزی در ادامه عملکرد رسانههای رسمی را نیز مورد نقد قرار داد و گفت این رسانهها هنوز نتوانستهاند تنوع اجتماعی جامعه را بازتاب دهند و همچنان با رویکردی تکصدایی عمل میکنند؛ در حالی که جامعه امروز ایران متکثرتر از آن است که در قالب چنین چارچوبی بازنمایی شود.
او همچنین تاکید کرد برخی سیاستگذاران مسائل اجتماعی و اقتصادی را بیش از حد به نقش رسانهها تقلیل میدهند. به گفته او مشکلاتی مانند تورم، بیکاری و فشار اقتصادی واقعیتهایی ملموس در زندگی روزمره مردم هستند و رسانهها بیشتر نقش تقویتکننده یا بازتابدهنده این مشکلات را دارند، نه اینکه از ابتدا آنها را ایجاد کنند.
باستانی تبریزی در پاسخ به این پرسش که آیا اینترنت عامل ناآرامیهای اجتماعی است، گفت ریشه این ناآرامیها عمدتاً اقتصادی و اجتماعی است و اینترنت صرفاً میتواند بازتابدهنده یا تشدیدکننده آن باشد. او افزود این تصور که با قطع اینترنت میتوان خطاهای ادراکی جامعه را اصلاح کرد، سادهسازی مسئله است، زیرا این برداشتها اغلب از تجربه واقعی زندگی مردم ناشی میشوند.
او در پایان تاکید کرد اینترنت را نمیتوان صرفاً بهعنوان ابزاری موقت برای مدیریت بحران در نظر گرفت. به گفته وی، این شبکه اکنون بخشی از زیرساختهای اصلی زندگی، اقتصاد و فرهنگ جامعه است و تصمیمگیری درباره آن باید با توجه به پیامدهای بلندمدت انجام شود.
باستانی تبریزی معتقد است در صورت بهبود کیفیت حکمرانی و توجه به مطالبات عمومی، اینترنت میتواند به جای یک تهدید، به ابزاری برای تولید ثروت و توسعه اقتصادی تبدیل شود. به گفته او ایران ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطبهای فناوری در منطقه را دارد، اما تحقق این هدف مستلزم اعتماد به متخصصان داخلی و پذیرش جریان آزاد اطلاعات است؛ مسیری که هرچه دیرتر در پیش گرفته شود، هزینههای بیشتری به همراه خواهد داشت.
