خبر خوش شبانه رئیس سازمان بهزیستی برای مددجویان؛ واریزی جدید در راه است؟
بودجه سازمان بهزیستی در سه سال، جهشی کمسابقه را پشت سر گذاشته و از ۵۲ همت در سال ۱۴۰۳ به ۱۲۹ همت در بودجه سال ۱۴۰۵ رسیده است؛ رقمی که به گفته رئیس این سازمان، از متوسط رشد بودجه سایر دستگاهها بالاتر است.
مولف
: محسن کریمی
در نشست هماندیشی سازمان بهزیستی کشور با اعضای کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی که با حضور غلامرضا تاجگردون، رئیس هیئترئیسه این کمیسیون، برگزار شد، سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی ضمن قدردانی از حضور نمایندگان گفت: «حضور کمیسیون برنامه و بودجه در بهزیستی برای ما فرصت مهمی است؛ این کمیسیون یکی از کلیدیترین نهادها در شکلگیری و جهتدهی بودجه کشور است.»
حسینی با اشاره به یادداشتی که با عنوان «جنگ رمضان؛ از قاعدهگریزی تا معکوس شدن قواعد جنگ» منتشر کرده، توضیح داد که در جنگ ۴۰ روزه اخیر، بسیاری از قواعد شناختهشده جنگها برعکس شد. او گفت: «در اغلب جنگها، مردم به دلیل نگرانی از آینده، مشارکتهای نقدی و غیرنقدی خود را کاهش میدهند، اما در این دوره، مشارکت مردم با سازمان بهزیستی به شکل معناداری افزایش یافت؛ بهطوریکه مردم بیش از هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان به بهزیستی کمک کردند که نسبت به دوره مشابه سال قبل، رشدی حدود ۴۰۰ درصدی را نشان میدهد.»
رئیس سازمان بهزیستی با تشکر از نقش کمیسیون برنامه و بودجه در حمایت از این سازمان افزود: «بودجه بهزیستی در سال ۱۴۰۳، ۵۲ همت بود؛ در سال ۱۴۰۴ به ۷۹ همت رسید و در سال ۱۴۰۵ به ۱۲۹ همت افزایش یافت. این رشد حدود ۶۲ درصدی، بالاتر از میانگین افزایش بودجه سایر دستگاههاست.»
او درباره اجرای قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت نیز توضیح داد: «وقتی وارد سازمان بهزیستی شدم، اعلام کردم که خود را مدعیالعموم اجرای این قانون میدانم و آن را میثاقنامه سازمان با افراد دارای معلولیت میشمارم. در سال ۱۴۰۰ تنها حدود ۳.۶ درصد از اعتبارات مورد نیاز اجرای قانون تأمین میشد؛ یعنی حدود هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان. این سهم در سالهای بعد به ترتیب به ۴.۶ درصد، ۵.۳ درصد و ۸.۸ درصد رسید و در سال ۱۴۰۴ به ۱۲.۷ درصد و در سال ۱۴۰۵ به ۲۳.۶ درصد افزایش یافت. به بیان دیگر، بودجه اجرای این قانون طی این سالها ۳۴ برابر شده است.»
حسینی افزود: «در حال حاضر حدود ۸۲ درصد مواد ۳۴گانه قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت در حال اجراست و ۱۸ درصد باقیمانده به رفع ابهامهای قانونی و تأمین اعتبارات نیاز دارد.»
به گفته رئیس سازمان بهزیستی، طی سه سال اخیر مستمری مددجویان این سازمان نیز رشد قابلتوجهی داشته است: «در سال ۱۴۰۳ مستمریها ۳۰ درصد افزایش یافت، در سال ۱۴۰۴ این افزایش به ۴۰ درصد رسید و مجلس برای سال ۱۴۰۵ افزایش ۵۰ درصدی را مصوب کرده است.»
او افزود: «سهم بهزیستی از بودجه عمومی کشور نیز رو به رشد بوده؛ بالاترین سهم بهزیستی در سالهای گذشته ۱.۷ درصد بود، اما این سهم اکنون به ۲.۴ درصد رسیده است.»
حسینی همچنین به برخی دستاوردهای بودجهای اشاره کرد: «برای نخستینبار، ردیف بودجه مستقل برای اورژانس اجتماعی تعریف شد که اعتبار آن به ۳۰۰ میلیارد تومان رسیده است. علاوه بر این، حدود هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان برای صندوق ضمانت و حمایت از فرصتهای شغلی اختصاص یافته تا مأموریتهای توانمندسازی سازمان با قدرت بیشتری دنبال شود.»
حسینی با مرور تاریخچه سازمان بهزیستی گفت: «این سازمان در سال ۱۳۵۹ به ابتکار شهید محمدعلی فیاضبخش و با ۶ مأموریت آغاز به کار کرد. آن زمان خود شهید فیاضبخش برای پیگیری امور سازمان مستقیماً به دولت مراجعه میکرد. در طول این سالها مأموریتهای بهزیستی بهطور مستمر افزایش یافته و امروز به ۱۷۲ مأموریت رسیدهایم؛ یعنی حدود ۲۸ برابر شدن مسئولیتها، از دوران قبل از تولد تا پس از مرگ.»
او ادامه داد: «در حوزه ژنتیک، سالانه با حدود ۶۷ هزار مورد تصادف منجر به معلولیت یا فوت مواجهایم و بسیاری از زنان سرپرست خانوار ناشی از این حوادث زیر چتر حمایتی بهزیستی قرار میگیرند. در زمینه پیشگیری و غربالگری نیز حجم قابلتوجهی از خدمات ارائه شده است؛ تاکنون حدود ۱۸ میلیون غربالگری شنوایی انجام شده و در برنامه غربالگری بینایی کودکان ۳ تا ۶ سال، بیش از ۶۲ میلیون غربالگری صورت گرفته که نتیجه آن نجات حدود ۵۵۰ هزار کودک از نابینایی و تنبلی چشم بوده است.»
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به تنوع و گستردگی مأموریتها گفت: «در حوزههای آسیبهای اجتماعی، مسکن، اشتغال و دهها حوزه دیگر فعال هستیم و تلاش میکنیم در هر کدام، کیفیت زندگی مردم را بهبود دهیم. با وجود این، باید بپذیریم که توسعه ساختاری سازمان به تناسب گسترش مأموریتها پیش نرفته است.»
به گفته او، «زیستبوم مشارکت» در قالب ۱۲ راهبرد طراحی شده است: «ما معتقدیم مردم ظرفیت بسیار بالایی برای مشارکت با بهزیستی دارند. ترکیب کمکهای مردمی و افزایش بودجه دولتی باعث شد در دو سال گذشته حدود ۱۰۰ هزار نفر جدید تحت پوشش خدمات بهزیستی قرار بگیرند.»
حسینی در عین حال تأکید کرد: «سیاست ما این است که از مدل اعانهپردازی صرف به سمت توانمندسازی و فرصتآفرینی حرکت کنیم. هدف نهایی باید این باشد که روزی بهجای گزارش افزایش آمار مددجویان، از کاهش تعداد افراد نیازمند حمایت خبر بدهیم.»
او درباره برنامههای توانمندسازی گفت: «در حوزه آموزش و مهارتآموزی، اقدامات گستردهای انجام شده است. هماکنون حدود ۲۰۰ هزار دانشآموز و دانشجو تحت پوشش سازمان هستند. بازگرداندن حدود ۲ هزار دانشآموز بازمانده از تحصیل به چرخه آموزش را دنبال میکنیم و فقط در سال گذشته ۹۵۰ هزار نفر از آموزشهای فنی و حرفهای بهرهمند شدهاند.»
حسینی افزود: «در سال گذشته ۱۴۰ هزار فرصت شغلی ایجاد شد که نسبت به سال پیش از آن ۵۲ درصد رشد داشت و ۳۰ درصد بالاتر از هدف تعیینشده بود. همچنین برای ۱۰ هزار زوج دارای معلولیت و مددجو جهیزیه تأمین شد و برنامهمان این است که امسال همه افراد واجد شرایطی که ازدواج میکنند، جهیزیه دریافت کنند.»
او در ادامه به توسعه اورژانس اجتماعی اشاره کرد: «ساختار اورژانس اجتماعی از ۳۲ ساختار به ۳۷۵ ساختار رسمی افزایش یافته است. ۱۵ مرکز جدید راهاندازی شده و برای امسال نیز ایجاد ۳۰ مرکز جدید در دستور کار است. علاوه بر این، ۱۰۰ درصد زنان سرپرست خانوار روستایی و عشایری تحت پوشش بیمه قرار گرفتهاند و صف پشتنوبتی حق پرستاری و کمکهزینه افراد دارای ضایعه نخاعی به صفر رسیده است.»
به گفته رئیس سازمان بهزیستی، «یارانههای مرتبط با خدمات حمایتی نیز حدود ۹۰ درصد افزایش یافته و پرداختیهای مربوط به ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت حدود ۴۰۰ درصد رشد کرده است.»
حسینی یکی دیگر از محورهای فعالیت سازمان را توسعه خدمات تخصصی برای افراد دارای اختلال طیف اتیسم اعلام کرد: «۱۱ مرکز تخصصی اتیسم راهاندازی شده است. در گذشته مراکز شبانهروزی موقت برای افراد دارای طیف اتیسم وجود نداشت، اما اکنون علاوه بر این مراکز، مراکز روزانه ویژه افراد بالای ۱۴ سال نیز ایجاد شده که دو مورد آن افتتاح شده است.»
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به آثار روانی جنگ ۴۰ روزه اخیر گفت: «این جنگ علاوه بر ابعاد افتخارآمیز ملی، برای بخشی از جامعه ترومای روانی ایجاد کرده است. اگر در زمان مناسب مداخله نکنیم، احتمال مزمن شدن این آسیبها وجود دارد. از ۳۰ خرداد طرح ملی سنجش سلامت روان آغاز شده و هفت وزارتخانه در اجرای آن با بهزیستی همکاری میکنند.»
به گفته او، در این طرح از دو پرسشنامه استاندارد استفاده میشود: «پرسشنامه اول برای شناسایی نشانههای روانی ناشی از جنگ و پرسشنامه دوم برای ارزیابی تخصصیتر شدت آسیبهای روانی و اجتماعی.»
حسینی درباره نظام ارجاع پیشبینیشده در این طرح گفت: «پس از تحلیل نتایج، افراد بر اساس نوع نیاز، به دستگاههای مرتبط معرفی میشوند؛ افراد نیازمند درمان به وزارت بهداشت، دانشآموزان و معلمان به وزارت آموزش و پرورش، دانشجویان و اعضای هیئت علمی به وزارت علوم، خانوادههای شهدا به بنیاد شهید و مددجویان کمیته امداد به این نهاد ارجاع میشوند.»
او با اشاره به مفهوم «رشد پس از سانحه» (PTG) گفت: «این مفهوم به فرصتهایی اشاره دارد که در دل بحرانها شکل میگیرد. برخی نظریهپردازان از جمله ساچمن معتقدند که در شرایط بحران، نظام بروکراسی ناچار میشود انعطاف بیشتری نشان دهد. امروز میبینیم دستگاههای مختلف برای کمک به بهزیستی پای کار آمدهاند و سطح همکاری و مشارکت بهصورت کمسابقهای افزایش یافته است.»
حسینی افزود: «در جریان جنگ ۴۰ روزه شاهد یکی از بارزترین جلوههای حضور اجتماعی مردم بودیم؛ مردم در طول حدود سه ماه حضور فعال و مداومی در عرصههای اجتماعی داشتند.»
رئیس سازمان بهزیستی کشور در پایان از اجرای طرح «بانک زمان» خبر داد: «برای تداوم و نظاممند کردن مشارکتهای مردمی، طرح بانک زمان را از منطقه ۴ آغاز کردهایم. هدف این است که از ظرفیت زمان و مهارت مردم، برای حل مسائل اجتماعی در سطح محلات استفاده شود تا مشارکت مردمی صرفاً در قالب کمک مالی نباشد، بلکه به شکل حضور و همراهی مستمر در کنار خانوادههای تحت پوشش ادامه پیدا کند.»
