طرز تهیه ماشپلو ساده با کشمش و پیازداغ؛ غذای کمخرج و مقوی
ماشپلو یک غذای ساده و بدون گوشت است که با برنج، ماش، پیازداغ و ادویه درست میشود.
این پلو را میتوان ساده سرو کرد یا با کشمش، خرما، پیازداغ و ماست کنار آن گذاشت. نکته اصلی در ماشپلو این است که ماش را جداگانه تا حد نیمپزِ کامل بپزید؛ یعنی نرم شود اما پوستش باز نشود و داخل برنج له نشود.
اطلاعات سریع
- زمان آمادهسازی: ۱۵ دقیقه
- زمان خیساندن ماش: ۲ تا ۴ ساعت، اختیاری اما بهتر
- زمان خیساندن برنج: ۱ تا ۲ ساعت
- زمان پخت ماش: ۲۵ تا ۳۵ دقیقه
- زمان دمکشیدن پلو: ۴۰ تا ۴۵ دقیقه
- زمان کل بدون احتساب خیساندن: حدود ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه
- مناسب برای: ۴ نفر
- سطح دشواری: ساده
مواد لازم برای ماشپلو بدون گوشت
- برنج ایرانی یا برنج دانهبلند: ۳ پیمانه
- ماش خشک: ۱ پیمانه
- پیاز متوسط: ۲ عدد
- کشمش پلویی: نصف پیمانه، اختیاری
- خرما: ۶ تا ۸ عدد، اختیاری
- زعفران دمکرده غلیظ: ۲ قاشق غذاخوری، اختیاری
- کره یا روغن: ۴ تا ۵ قاشق غذاخوری
- زردچوبه: ۱ قاشق چایخوری
- زیره سبز یا زیره سیاه: ۱ قاشق چایخوری
- دارچین: نصف قاشق چایخوری
- فلفل سیاه: یکچهارم قاشق چایخوری
- نمک: حدود ۲ قاشق غذاخوری برای آب برنج، بهعلاوه کمی برای پیازداغ
- نان یا سیبزمینی برای تهدیگ: به مقدار لازم
طرز تهیه ماشپلو
۱. ماش را پاک کنید و بخیسانید
ماش را پاک کنید و چند بار با آب سرد بشویید تا آب آن شفافتر شود. اگر زمان دارید، ماش را ۲ تا ۴ ساعت در آب خنک بخیسانید.
خیساندن ماش زمان پخت را کوتاهتر میکند و کمک میکند دانهها یکنواختتر بپزند. اگر وقت ندارید، میتوانید بدون خیساندن هم ماش را بپزید، اما زمان پخت کمی بیشتر میشود.
۲. برنج را بخیسانید
برنج را چند بار با آب سرد بشویید تا آب آن کمتر کدر باشد. سپس آن را با آب و نمک ۱ تا ۲ ساعت بخیسانید.
اگر از برنج ایرانی کهنه استفاده میکنید، خیساندن ۲ ساعت بهتر است. اگر برنج تازه یا زودپز است، زمان خیساندن را کوتاهتر بگیرید تا هنگام آبکشکردن نرم و شکننده نشود.
۳. ماش را جداگانه بپزید
ماش خیسخورده را آبکش کنید و داخل قابلمه بریزید. حدود ۳ پیمانه آب تازه اضافه کنید و قابلمه را روی حرارت متوسط بگذارید.
وقتی آب به جوش آمد، کف روی آن را بگیرید. حرارت را متوسط رو به کم کنید و ماش را ۲۵ تا ۳۵ دقیقه بپزید.
ماش زمانی مناسب ماشپلو است که با فشار بین دو انگشت نرم شود، اما دانهها هنوز شکل خود را حفظ کرده باشند. اگر پوست ماش باز شده و دانهها ترکخوردهاند، بیش از حد پخته و احتمالاً داخل پلو له میشود.
ماش پخته را آبکش کنید و کنار بگذارید تا بخار اضافهاش خارج شود.
۴. پیازداغ را آماده کنید
پیازها را خلالی نازک خرد کنید. ۳ قاشق غذاخوری روغن داخل تابه بریزید و پیاز را روی حرارت متوسط رو به کم، ۱۲ تا ۱۵ دقیقه تفت دهید تا طلایی و سبک شود.
زردچوبه، فلفل سیاه، زیره و دارچین را اضافه کنید و حدود ۳۰ ثانیه هم بزنید. ادویهها نباید در روغن داغ بسوزند؛ همین که عطرشان بلند شود کافی است.
اگر کشمش استفاده میکنید، آن را بشویید و کاملاً خشک کنید. کشمش را ۱ تا ۲ دقیقه با بخشی از پیازداغ تفت دهید و سریع از روی حرارت بردارید. کشمش اگر زیاد تفت بخورد، تلخ و سفت میشود.
اگر خرما اضافه میکنید، هسته آن را بگیرید و خرماها را فقط ۱ دقیقه با کمی کره یا روغن گرم کنید تا نرم و براق شوند.
۵. برنج را آبکش کنید
قابلمه بزرگی را پر از آب کنید و روی حرارت زیاد بگذارید تا بجوشد. آبِ خیساندن برنج را خالی کنید و برنج را داخل آب جوش بریزید.
برنج را بسته به نوع آن حدود ۶ تا ۹ دقیقه بجوشانید. وقتی اطراف دانه برنج نرم شد اما مرکز آن هنوز کمی سفت بود، زمان آبکشکردن است.
برنج را آبکش کنید و کمی آب ولرم روی آن بدهید تا شوری اضافه گرفته شود. برنج نباید در این مرحله کاملاً پخته باشد؛ چون همراه ماش دوباره دم میکشد.
۶. برنج و ماش را لایهلایه کنید
کف قابلمه ۲ قاشق غذاخوری روغن بریزید. اگر تهدیگ نان یا سیبزمینی میخواهید، آن را کف قابلمه بچینید.
یک لایه برنج آبکششده بریزید، روی آن کمی ماش پخته و مقداری پیازداغ ادویهای پخش کنید. لایهها را همینطور ادامه دهید تا مواد تمام شود. بهتر است لایه آخر برنج باشد.
کشمش یا خرما را میتوانید هنگام سرو روی برنج بدهید یا در لایههای میانی خیلی کم پخش کنید. اگر مقدار زیادی کشمش را داخل پلو دم کنید، ممکن است شیرینی آن به کل غذا غالب شود.
۷. ماشپلو را دم کنید
با دسته قاشق چند سوراخ در برنج ایجاد کنید تا بخار بهتر بالا بیاید. روی قابلمه دمکنی بگذارید.
قابلمه را ۵ دقیقه روی حرارت متوسط بگذارید تا بخار کند. سپس حرارت را کم کنید و ماشپلو را ۳۵ تا ۴۰ دقیقه دم کنید.
در ۱۰ دقیقه پایانی، زعفران دمکرده را روی بخشی از برنج بریزید. اگر از کره استفاده میکنید، چند تکه کوچک کره روی برنج بگذارید تا عطر بهتری بگیرد.
۸. پلو را آرام مخلوط کنید
بعد از دمکشیدن، حرارت را خاموش کنید و ۵ دقیقه صبر کنید. سپس برنج را با کفگیر آرام از کنارهها به سمت مرکز زیرورو کنید.
ماشپلو را زیاد هم نزنید؛ ماش پخته ظریف است و با فشار زیاد له میشود. بخشی از برنج زعفرانی، پیازداغ، کشمش و خرما را برای روی دیس نگه دارید.
ماشپلو آماده باید دانهدانه باشد، ماشها شکل خود را حفظ کرده باشند و ته قابلمه آب یا بخار سنگین جمع نشده باشد.
چرا ماشپلو شفته میشود؟
مهمترین دلیل شفتهشدن ماشپلو، پخت بیش از حد برنج یا ماش است. برنج باید هنگام آبکشکردن هنوز مغز کمی سفت داشته باشد و ماش هم باید نرم اما سالم بماند.
دلیل دیگر، خیسبودن ماش بعد از آبکشکردن است. بعد از پخت ماش، آن را آبکش کنید و چند دقیقه کنار بگذارید تا بخار اضافهاش خارج شود. ماش خیس و داغ، رطوبت زیادی وارد برنج میکند.
چرا ماش داخل پلو له میشود؟
ماش دانه کوچکی دارد و اگر زیاد بجوشد، سریع ترک میخورد. برای ماشپلو، ماش را تا حدی بپزید که زیر دندان خام نباشد، اما پوست آن باز نشده باشد.
اگر ماش را از قبل خیس کردهاید، از دقیقه ۲۰ پخت آن را بررسی کنید. ماش خیسخورده زودتر از ماش خشک میپزد.
ماشپلو را با شوید درست کنیم یا بدون شوید؟
نسخه ساده ماشپلو با پیازداغ، زیره، دارچین و زعفران هم کامل است. در بعضی دستورها شوید خشک هم اضافه میشود و طعم پلو را معطرتر میکند.
اگر شوید دوست دارید، ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری شوید خشک را هنگام لایهکردن بین برنج و ماش پخش کنید. مقدار زیاد شوید، طعم ماش را کمرنگ میکند و غذا را به سمت سبزیپلو میبرد.
کشمش و خرما را چه زمانی اضافه کنیم؟
کشمش و خرما بهتر است جداگانه کوتاه تفت بخورند و هنگام سرو روی پلو قرار بگیرند. این روش هم ظاهر غذا را بهتر میکند، هم مانع شیرینشدن بیش از حد کل پلو میشود.
اگر غذا را برای کسانی میپزید که طعم شیرین در پلو دوست ندارند، کشمش و خرما را کاملاً جدا سرو کنید.
ماشپلو بدون گوشت را با چه چیزی سرو کنیم؟
ماشپلو بدون گوشت با ماست ساده، ماست و خیار، ترشی، سالاد شیرازی یا سبزی خوردن خوب میشود.
اگر وعده سیرکنندهتر میخواهید، کنار آن تخممرغ نیمرو یا املت ساده هم قابل سرو است، اما نسخه اصلی این مقاله بدون گوشت و مرغ تنظیم شده است.
جایگزینهای قابل اجرا
ماشپلو با شوید
۲ تا ۳ قاشق غذاخوری شوید خشک را بین لایههای برنج و ماش پخش کنید. شوید را با ماش نجوشانید؛ عطرش کم میشود و ممکن است رنگ پلو را تیره کند.
ماشپلو با گوشت چرخکرده
اگر نسخه گوشتی میخواهید، ۲۰۰ گرم گوشت چرخکرده را با پیاز، زردچوبه، فلفل و کمی دارچین تفت دهید تا کاملاً بپزد و آبش کشیده شود. سپس آن را مثل ماش و پیازداغ بین برنج لایه کنید.
ماشپلو با مرغ
۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم مرغ پخته و ریشریششده را میتوان در پایان با پیازداغ و ادویه تفت داد و بین پلو گذاشت. مرغ باید بدون آب اضافه باشد تا برنج شفته نشود.
حذف کشمش و خرما
کشمش و خرما اختیاریاند. اگر حذفشان کنید، پلو طعم سادهتر و ادویهایتری دارد. برای عطر بهتر، کمی زعفران و پیازداغ بیشتر روی پلو بدهید.
تهدیگ سیبزمینی
برای تهدیگ سیبزمینی، یک سیبزمینی متوسط را ورقهای نازک کنید و کف قابلمه بچینید. حرارت دمکشی را خیلی زیاد نکنید؛ چون زمان دمکشیدن این پلو نسبتاً طولانی است و تهدیگ زود میسوزد.
روش نگهداری و گرمکردن
ماشپلو را بعد از پخت بیشتر از ۲ ساعت در دمای اتاق نگه ندارید. باقیمانده را داخل ظرف کمعمق و دربسته در یخچال قرار دهید و طی ۳ روز مصرف کنید.
برای گرمکردن، چند قاشق آب روی پلو بپاشید، در ظرف را بگذارید و روی حرارت ملایم گرم کنید. در مایکروویو هم بهتر است روی ظرف را بپوشانید تا برنج خشک نشود.
اگر کشمش و خرما را جداگانه نگه دارید، هنگام گرمکردن پلو بافت بهتری میماند و شیرینی آن به همه غذا پخش نمیشود.
پرسشهای رایج
ماش را باید قبل از پخت خیس کنیم؟
اجباری نیست، اما خیساندن ۲ تا ۴ ساعته کمک میکند ماش زودتر و یکنواختتر بپزد. اگر ماش را خیس نکردهاید، زمان پخت را بیشتر بگیرید و از دقیقه ۳۰ به بعد بافت آن را بررسی کنید.
نسبت ماش به برنج چقدر باشد؟
برای ۴ نفر، ۱ پیمانه ماش و ۳ پیمانه برنج نسبت متعادلی است. اگر پلو پرماشتر میخواهید، مقدار ماش را به ۱ و یکچهارم پیمانه افزایش دهید، اما بیشتر از این ممکن است پلو سنگین و فشرده شود.
ماشپلو را کته درست کنیم یا آبکش؟
هر دو ممکن است، اما برای نتیجه دانهدانه و کنترل بهتر پخت ماش، روش آبکش مناسبتر است. در روش کته، اگر آب را دقیق تنظیم نکنید، احتمال شفتهشدن بیشتر است.
چه ادویهای برای ماشپلو بهتر است؟
زیره، دارچین، زردچوبه، فلفل سیاه و کمی زعفران با ماشپلو هماهنگاند. مقدار دارچین را زیاد نکنید، چون طعم پلو را شیرین و غالب میکند.
ماشپلو غذای بدون گوشت حساب میشود؟
بله، این نسخه بدون گوشت و مرغ است. اگر از کره استفاده نکنید و روغن گیاهی بزنید، نسخه کاملاً گیاهیتری خواهید داشت.
