طرز تهیه رشتهپلوی اقتصادی با کشمش و خرما | ساده، خوشعطر و مجلسی
رشتهپلو را اینطور بپز؛ رشته خمیر نمیشود و برنج دانهدانه میماند.
رشتهپلو یک غذای ایرانی با برنج، رشته پلویی، کشمش، خرما و پیازداغ است که برای شب عید، ناهار خانوادگی یا یک شام ساده و شیرینمزه مناسب است. این نسخه بدون گوشت هم کامل است، اما اگر غذای مجلسیتر میخواهید میتوانید کنار آن گوشت قلقلی سرو کنید. نکته اصلی این است که رشته پلویی دیرتر از برنج وارد آب جوش شود و برنج کمی زندهتر آبکش شود؛ چون رشته در زمان دمکشیدن هم نرمتر میشود.
اطلاعات سریع
- زمان آمادهسازی: ۲۵ دقیقه
- زمان خیساندن برنج: ۱ تا ۲ ساعت
- زمان آمادهکردن کشمش، خرما و پیازداغ: ۲۰ دقیقه
- زمان جوشاندن برنج و رشته: ۸ تا ۱۰ دقیقه
- زمان دمکشیدن: ۳۵ تا ۴۵ دقیقه
- زمان کل بدون احتساب خیساندن: حدود ۱ ساعت و ۲۰ دقیقه
- مناسب برای: ۴ نفر
- روش پخت: آبکش و دمکرده
- سطح دشواری: ساده رو به متوسط
مواد لازم برای رشتهپلو ساده با کشمش و خرما
- برنج ایرانی یا دانهبلند: ۳ پیمانه
- رشته پلویی: ۱۵۰ گرم
- پیاز متوسط: ۲ عدد
- کشمش پلویی: سهچهارم پیمانه، حدود ۱۰۰ گرم
- خرما: ۸ تا ۱۰ عدد
- کره یا روغن: ۵ تا ۶ قاشق غذاخوری
- زعفران دمکرده غلیظ: ۲ قاشق غذاخوری، اختیاری
- زردچوبه: نصف قاشق چایخوری، اختیاری برای پیازداغ
- دارچین: نصف قاشق چایخوری
- فلفل سیاه: یکچهارم قاشق چایخوری، اختیاری
- نمک: حدود ۲ قاشق غذاخوری برای آب برنج
- نان یا سیبزمینی برای تهدیگ: به مقدار لازم
مواد لازم برای گوشت قلقلی اختیاری
- گوشت چرخکرده: ۲۵۰ گرم
- پیاز کوچک: ۱ عدد، رندهشده و آبگرفته
- زردچوبه: نصف قاشق چایخوری
- فلفل سیاه: نصف قاشق چایخوری
- دارچین: یکچهارم قاشق چایخوری
- نمک: نصف قاشق چایخوری
- روغن: ۲ قاشق غذاخوری برای سرخکردن
طرز تهیه رشتهپلو
۱. برنج را بشویید و بخیسانید
برنج را چند بار با آب سرد بشویید تا آب آن کمتر کدر شود. سپس آن را با آب و نمک ۱ تا ۲ ساعت بخیسانید.
برای رشتهپلو، برنج را کمی زندهتر از چلو ساده آبکش کنید؛ چون رشته پلویی، کشمش و مواد شیرین کنار برنج دم میکشند و رطوبت قابلمه میتواند دانهها را نرمتر کند.
۲. پیازداغ را آماده کنید
پیازها را خلالی نازک خرد کنید. ۳ قاشق غذاخوری روغن داخل تابه بریزید و روی حرارت متوسط گرم کنید.
پیاز را ۱۲ تا ۱۵ دقیقه تفت دهید تا طلایی و سبک شود. اگر زردچوبه دوست دارید، در یک دقیقه پایانی نصف قاشق چایخوری زردچوبه اضافه کنید و هم بزنید.
پیازداغ نباید تیره و خشک شود؛ چون بعد از دمکشیدن کنار برنج طعم تلخ میدهد. بخشی از پیازداغ را برای تزئین روی پلو کنار بگذارید.
۳. کشمش را کوتاه تفت دهید
کشمش را پاک کنید، سریع بشویید و کاملاً خشک کنید. یک قاشق غذاخوری کره یا روغن داخل تابه کوچک بریزید و روی حرارت کم گرم کنید.
کشمش را ۱ تا ۲ دقیقه تفت دهید تا کمی پف کند و براق شود. بعد سریع از تابه خارج کنید.
کشمش اگر زیاد روی حرارت بماند، سفت و تلخ میشود. همین که کمی پف کرد، کافی است.
۴. خرما را آماده کنید
هسته خرماها را بگیرید. اگر پوست ضخیم دارند، میتوانید پوستشان را هم جدا کنید. خرماها را با یک قاشق غذاخوری کره یا روغن روی حرارت کم، ۱ تا ۲ دقیقه گرم کنید تا براق و کمی نرم شوند.
خرما را زیاد سرخ نکنید؛ قند آن زود تیره میشود و طعم سوخته میگیرد. خرما بهتر است برای روی پلو یا کنار آن استفاده شود، نه اینکه از ابتدا لابهلای برنج زیاد دم بکشد.
۵. گوشت قلقلی را آماده کنید، اگر نسخه مجلسی میخواهید
گوشت چرخکرده، پیاز آبگرفته، زردچوبه، فلفل سیاه، دارچین و نمک را داخل کاسه بریزید. مواد را ۳ تا ۴ دقیقه ورز دهید تا منسجم شود.
از مایه، قلقلیهای کوچک به اندازه گردو بردارید. آنها را ۱۵ دقیقه داخل یخچال بگذارید تا بهتر شکل بگیرند.
تابه را روی حرارت متوسط گرم کنید، ۲ قاشق غذاخوری روغن بریزید و قلقلیها را ۸ تا ۱۰ دقیقه بچرخانید تا همه طرفشان قهوهای و مغزپخت شود. گوشت چرخکرده باید کامل بپزد و وسط قلقلیها خام نماند.
اگر رشتهپلو را بدون گوشت میخواهید، این مرحله را حذف کنید و مقدار کشمش یا خرما را کمی بیشتر نکنید؛ همین مقدار برای تعادل طعم کافی است.
۶. آب برنج را بجوشانید
قابلمه بزرگی را تا نیمه آب کنید و روی حرارت زیاد بگذارید تا بجوشد. آب خیساندن برنج را خالی کنید.
وقتی آب به جوش آمد، برنج را داخل قابلمه بریزید. حرارت باید آنقدر زیاد باشد که آب بعد از اضافهشدن برنج دوباره سریع به جوش برگردد.
۷. رشته پلویی را در زمان درست اضافه کنید
برنج را ۵ تا ۶ دقیقه بجوشانید. وقتی اطراف دانه برنج نرم شد اما مغز آن هنوز کمی سفت بود، رشته پلویی خردشده را اضافه کنید.
رشته را با دست به تکههای ۵ تا ۷ سانتیمتری خرد کنید تا داخل پلو بلند و نامرتب نماند. بعد از اضافهکردن رشته، ۲ تا ۳ دقیقه دیگر بجوشانید.
رشته پلویی زود نرم میشود. اگر از همان ابتدا همراه برنج داخل آب جوش برود، هنگام دمکشیدن خمیر میشود. در بعضی دستورها رشته چند دقیقه پایانی به برنج اضافه میشود و همین روش برای کنترل بافت مطمئنتر است.
۸. برنج و رشته را آبکش کنید
وقتی برنج هنوز کمی زنده است و رشته نرم اما سالم مانده، مواد را آبکش کنید. دانه برنج باید با فشار انگشت نصف شود اما کاملاً له نشود.
اگر برنج زیادی نرم شده، بعد از آبکشکردن دیگر آن را با آب زیاد نشویید و هنگام دمکردن حرارت را خیلی ملایم نگه دارید. اگر رشته هنوز کمی سفت است، مشکلی نیست؛ در زمان دمکشیدن نرمتر میشود.
۹. قابلمه را برای تهدیگ آماده کنید
کف قابلمه ۲ قاشق غذاخوری روغن بریزید. اگر تهدیگ نان میخواهید، نان را کف قابلمه پهن کنید. اگر تهدیگ سیبزمینی میخواهید، سیبزمینی را ورقهای نازک کنید و کف قابلمه بچینید.
تهدیگ نان برای رشتهپلو سادهتر و مطمئنتر است. تهدیگ سیبزمینی به حرارت ملایمتر نیاز دارد تا در زمان دمکشیدن طولانی نسوزد.
۱۰. رشتهپلو را لایهلایه کنید
یک لایه از مخلوط برنج و رشته داخل قابلمه بریزید. روی آن کمی پیازداغ، مقدار کمی دارچین و کمی کشمش تفتخورده پخش کنید. لایهها را ادامه دهید تا مواد تمام شود.
همه کشمش را داخل پلو نریزید؛ بخشی از آن را برای روی دیس نگه دارید. خرما را هم بهتر است بیشتر برای تزئین و سرو نهایی استفاده کنید تا بافتش داخل پلو له نشود.
اگر گوشت قلقلی دارید، آن را بعد از پخت کنار بگذارید و هنگام سرو روی پلو بچینید. گذاشتن قلقلیها بین لایهها ممکن است چربی و آب گوشت را وارد برنج کند و ظاهر پلو را سنگینتر کند.
۱۱. رشتهپلو را دم کنید
با دسته قاشق چند سوراخ در برنج ایجاد کنید تا بخار بهتر بالا بیاید. ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری کره یا روغن آبشده روی برنج بدهید.
در قابلمه را با دمکنی بپوشانید. قابلمه را ۵ دقیقه روی حرارت متوسط بگذارید تا بخار کند، سپس حرارت را کم کنید و رشتهپلو را ۳۵ تا ۴۵ دقیقه دم کنید.
در ۱۰ دقیقه پایانی، زعفران دمکرده را روی بخشی از برنج بریزید. زعفران زیاد لازم نیست؛ رشتهپلو باید عطر رشته، پیازداغ، دارچین و کشمش را هم داشته باشد.
۱۲. رشتهپلو را سرو کنید
بعد از خاموشکردن حرارت، ۵ دقیقه در قابلمه را برندارید. سپس پلو را آرام با کفگیر زیرورو کنید تا رشتهها خرد نشوند.
رشتهپلو را داخل دیس بکشید و با برنج زعفرانی، کشمش، خرما، پیازداغ و در صورت تمایل گوشت قلقلی تزئین کنید.
رشتهپلوی خوب باید برنج دانهدانه، رشتههای نرم اما سالم، عطر دارچین و پیازداغ، و شیرینی متعادل کشمش و خرما داشته باشد.
چرا رشتهپلو خمیر میشود؟
رشته زودتر از زمان مناسب وارد آب جوش شده یا برنج بیش از حد نرم آبکش شده است. رشته پلویی از برنج سریعتر نرم میشود، پس باید در ۲ تا ۳ دقیقه پایانی جوشیدن برنج اضافه شود.
دلیل دیگر، بخار زیاد و حرارت نامناسب در زمان دمکشیدن است. بعد از بخارکردن اولیه، حرارت را کم کنید و از دمکنی استفاده کنید تا بخار اضافه روی برنج نچکد.
چرا رشتهپلو خشک میشود؟
کمبودن روغن یا کره، زندهبودن بیش از حد برنج یا دمکشیدن طولانی باعث خشکی پلو میشود. رشته پلویی خودش بافت خشکی دارد و مقدار کمی کره یا روغن روی برنج، بافت را بهتر میکند.
اگر بعد از دمکشیدن دیدید پلو کمی خشک است، چند قاشق آب جوش و کمی کره روی پلو بدهید، در قابلمه را ببندید و ۵ دقیقه روی حرارت خیلی کم بگذارید.
چرا کشمش رشتهپلو تلخ میشود؟
کشمش با حرارت زیاد خیلی سریع میسوزد. آن را فقط ۱ تا ۲ دقیقه روی حرارت کم تفت دهید و زود از تابه خارج کنید.
اگر کشمش را داخل لایههای پلو میگذارید، مقدارش را زیاد نکنید و حرارت دمکشی را ملایم نگه دارید. برای ظاهر و طعم بهتر، بخشی از کشمش را بعد از پخت روی پلو بدهید.
رشتهپلو بدون گوشت
رشتهپلو بدون گوشت با کشمش، خرما، پیازداغ، زعفران و کمی گردو یا خلال بادام کامل میشود. در چند نسخه بدون گوشت نیز کشمش، خرما و مغزها نقش اصلی در طعم و تزئین دارند.
برای نسخه بدون گوشت، میتوانید ۲ قاشق غذاخوری خلال بادام یا پسته را جداگانه با کمی کره گرم کنید و هنگام سرو روی پلو بریزید. خلالها را طولانی تفت ندهید؛ سریع تیره میشوند.
رشتهپلو با مرغ
اگر به جای گوشت قلقلی مرغ میخواهید، ۳۰۰ گرم سینه یا ران مرغ بدون استخوان را با پیاز، زردچوبه، فلفل و کمی نمک بپزید. مرغ پخته را ریشریش کنید و با کمی زعفران و کره ۳ تا ۴ دقیقه تفت دهید.
مرغ را بهتر است هنگام سرو روی رشتهپلو بچینید. اگر مرغ آبدار را بین لایهها بگذارید، بخشی از رطوبت آن وارد برنج میشود.
رشتهپلو با عدس
در بعضی نسخههای خانگی، مقدار کمی عدس پخته هم به رشتهپلو اضافه میشود. اگر این نسخه را میخواهید، نصف پیمانه عدس را جداگانه بپزید تا نرم شود اما له نشود، سپس هنگام لایهکردن همراه برنج و رشته استفاده کنید.
عدس خیس یا آبدار، پلو را شفته میکند؛ بعد از پخت حتماً آبکش و خنک شود.
ادویه مناسب رشتهپلو
دارچین، فلفل سیاه، زعفران و کمی هل با رشتهپلو هماهنگاند. مقدار دارچین را کنترل کنید؛ زیادشدن آن طعم پلو را تیره و غالب میکند.
اگر غذا را با گوشت قلقلی سرو میکنید، دارچین کم در گوشت و مقدار کم در لایههای پلو کافی است.
تهدیگ مناسب رشتهپلو
تهدیگ نان برای رشتهپلو انتخاب خوبی است، چون برنج و رشته نسبتاً خشکاند و نان با روغن کم هم خوب طلایی میشود.
تهدیگ سیبزمینی هم قابل اجراست، اما باید ورقهها نازک و حرارت ملایم باشد. اگر حرارت زیاد باشد، سیبزمینی قبل از دمکشیدن کامل پلو میسوزد.
روش نگهداری و گرمکردن
رشتهپلو پخته را بیشتر از ۲ ساعت در دمای اتاق نگه ندارید، مخصوصاً اگر با گوشت قلقلی یا مرغ سرو شده باشد. باقیمانده را داخل ظرف کمعمق و دربسته در یخچال بگذارید و طی ۳ روز مصرف کنید.
برای گرمکردن، چند قاشق آب روی پلو بپاشید، در ظرف را بگذارید و روی حرارت کم ۸ تا ۱۰ دقیقه گرم کنید. در مایکروویو هم ظرف را بپوشانید تا برنج و رشته خشک نشوند.
اگر رشتهپلو با گوشت یا مرغ نگهداری میشود، بهتر است گوشت و مرغ را جدا از پلو گرم کنید تا برنج له نشود و گوشت هم کامل داغ شود.
پرسشهای رایج
رشته پلویی را از اول با برنج بجوشانیم؟
نه. رشته پلویی زودتر از برنج نرم میشود. بهتر است ۲ تا ۳ دقیقه آخر جوشیدن برنج اضافه شود تا در زمان دمکشیدن خمیر نشود.
برای ۳ پیمانه برنج چقدر رشته لازم است؟
برای ۳ پیمانه برنج، ۱۵۰ گرم رشته پلویی مقدار متعادلی است. اگر رشته بیشتر دوست دارید، مقدار را تا ۱۸۰ گرم افزایش دهید، اما بیشتر از آن ممکن است پلو خشکتر و سنگینتر شود.
رشتهپلو با کشمش بهتر است یا خرما؟
هر دو رایجاند. کشمش بیشتر در لایهها و تزئین استفاده میشود، خرما بهتر است جداگانه کمی گرم شود و هنگام سرو روی پلو یا کنار آن قرار بگیرد.
میشود رشتهپلو را بدون گوشت درست کرد؟
بله. رشتهپلو بدون گوشت با پیازداغ، کشمش، خرما، زعفران و کمی مغز مثل گردو، خلال بادام یا پسته کامل و خوشطعم میشود.
چرا رشتهپلو بعد از گرمکردن خشک میشود؟
رشته و برنج هر دو رطوبت را جذب میکنند. هنگام گرمکردن چند قاشق آب و کمی کره یا روغن اضافه کنید و ظرف را بپوشانید تا با بخار ملایم گرم شود.
