یکی از وظایف اساسی کلیه‌ها، حذف اوره و مواد معدنی اضافی از خون است. عموماً، بدن انسان این مواد را از طریق ادرار دفع می‌کند. اما در برخی موارد، انباشت از املاح در کلیه‌ها می‌تواند منجر به تشکیل سنگ‌هایی به‌شکل کریستالی شود.
سنگ‌های کلیه می‌توانند در هر دو کلیه تشکیل شوند و از آنجا به مجاری ادراری که کلیه‌ها را به مثانه متصل می‌کنند، منتقل شوند.
به طور معمول، سنگ‌های کوچکتر کلیه بدون بروز علائم و مشکلات خاصی دفع می‌شوند، اما سنگ‌های بزرگتر ممکن است در مجاری ادراری لانه کنند و منجر به درد شوند. اگر این سنگ‌ها به درستی دفع نشوند، می‌توانند عوارضی چون عفونت یا آسیب‌های کلیوی را به‌دنبال داشته باشند.
چقدر زمان می‌برد تا کلیه یک سنگ را دفع کند؟
دو عامل اساسی بر سرعت خروج سنگ‌های کلیه تأثیرگذارند: اندازه و مکان سنگ. سنگ‌های کوچک عموماً با سرعت بیشتری و با کمترین درد دفع می‌شوند. تحقیقات نشان می‌دهد که حدود ۸۰ درصد سنگ‌های کوچکتر از ۴ میلی‌متر، ظرف مدت یک ماه به‌صورت خودکار از بدن خارج می‌شوند. همچنین، حدود ۶۰ درصد سنگ‌های با اندازه بین ۴ و ۶ میلی‌متر، در ۴۵ روز دفع می‌شوند. اما سنگ‌های بزرگتر از ۶ میلی‌متر ممکن است نیازمند زمان بیشتری باشند و در برخی موارد، خارج شدن آنها نیازمند مراجعه به پزشک و جراحی باشد.
مکان قرارگیری سنگ کلیه نیز در فرآیند خروج آن تأثیرگذار است؛ بعضی از سنگ‌ها در داخل کلیه قرار دارند در حالی که بعضی دیگر ممکن است در مجاری تشکیل شوند. بر اساس تحقیقات انجام‌شده، نزدیکی سنگ به مکان قرارگیری (کلیه یا مثانه) نیز تأثیرگذار است. حدود ۵۰ درصد از سنگ‌هایی که در نزدیکی کلیه شکل می‌گیرند و ۸۰ درصد از سنگ‌هایی که در نزدیکی مثانه هستند، به‌صورت خودکار و بدون دخالت خاصی دفع می‌شوند.
چگونه به خروج سنگ‌ها سرعت بدهیم؟
بهترین راه برای افزایش سرعت خروج سنگ کلیه، مصرف آب زیاد است. مایعات بیشتر باعث افزایش حجم ادرار می‌شود که به حرکت سنگ در مسیر خروجی کمک می‌کند. همچنین، با کاهش مصرف مواد پروتئینی، کلسیم و نمک، و افزایش مصرف مرکبات، می‌توانید از تشکیل سنگ‌های جدید و بزرگتر شدن سنگ‌های موجود جلوگیری کنید.
مرکبات، به دلیل داشتن سیترات، می‌توانند از شکل‌گیری سنگ‌های کلیه جلوگیری کنند. همچنین، تغذیه و پزشکان متخصص نیز ممکن است برای رفع مشکل سنگ کلیه، رژیم‌های غذایی خاصی را به شما توصیه کنند.
چه‌زمانی به دکتر مراجعه کنیم؟
درد می‌تواند نشانگر نیاز به مراجعه به پزشک باشد و نشان دهنده این است که آیا برای دفع سنگ کلیه، نیاز به مراقبت‌های پزشکی بیشتر است یا خیر. اگر علائمی مانند درد شدید و مداوم در منطقه پشت و پهلوها، ادرار همراه با بوی نامطبوع، سوزش حین ادرار، وجود خون در ادرار، تب و لرز، و استفراغ را تجربه می‌کنید، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید. این علائم ممکن است نشانه عفونت کلیه باشند که برای جلوگیری از عوارض جدی‌تر، نیاز به درمان فوری دارند.
علاوه بر جراحی، روش‌های مختلفی برای درمان سنگ کلیه وجود دارد. اگرچه جراحی به‌طور نادر به‌عنوان انتخاب اولیه درمان در نظر گرفته می‌شود، اما در صورت لزوم سنگ‌های بزرگتر از ۶ میلی‌متر ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند. اما در طب سنتی، روش‌های تغذیه‌ای موجود هستند که حتی برای سنگ‌های بزرگتر از ۶ میلی‌متر نیز می‌توانند موثر باشند.
سنگ‌هایی با این اندازه ممکن است در مجاری ادراری گیر کنند و باعث بروز عفونت و آسیب به بافت کلیه‌ها شوند. مدت زمانی که طول می‌کشد تا یک بیمار پس از دفع سنگ کلیه، بهبود یابد، بستگی به روش دفع سنگ دارد. اگر یک سنگ به‌طور طبیعی یا با مصرف داروهای کم دفع شود، دردهای جانبی به‌سرعت کاهش می‌یابند. اما اگر سنگ از طریق جراحی دفع شود، عموماً فرد می‌تواند در همان روز به روال عادی فعالیت‌های خود بازگردد. با این حال، در برخی موارد، لازم است از فعالیت‌های شدید خودداری شود و پس از مشورت با متخصص، حدود یک هفته پس از جراحی به روند عادی زندگی بازگردید.