وضعیت اینترنت امروز | وصل شدن اینترنت
خبر خوش از اتصال اینترنت بین الملل شنبه ۱۲ اردیبهشت ماه | نشانههای بهبود در دسترسی به اینترنت جهانی
در روزهای اخیر، چشمانداز دسترسی به اینترنت بینالملل در کشور با تغییراتی همراه بوده که اگرچه نشانههایی از بهبود نسبی را در برخی مسیرهای ارتباطی نشان میدهد، اما همچنان از رسیدن به شرایط عادی فاصله دارد.
مولف
: محسن کریمی
گزارش اختصاصی و تحلیلی پایگاه خبری سرگرمی روز؛ بررسی دادههای فنی، پایشهای شبکه و بازخوردهای کاربران در نقاط مختلف کشور نشان میدهد سطح اتصال به اینترنت جهانی که پیشتر با افت قابلتوجه مواجه بود، اکنون از مرز حدود ۱۰ درصد ظرفیت معمول عبور کرده است. این افزایش اما بهصورت یکنواخت در میان همه کاربران اتفاق نیفتاده و عمدتاً در میان افرادی مشاهده میشود که از مسیرهای خاص شبکهای، خطوط سازمانی یا دسترسیهای ویژه استفاده میکنند.
بهبود محدود؛ نه بازگشت کامل اینترنت
کارشناسان شبکه تأکید دارند که این افزایش ظرفیت را نمیتوان نشانه بازگشت اینترنت بینالملل به وضعیت پایدار تلقی کرد. آنها معتقدند بهبودهای اخیر بیشتر جنبه مقطعی، محدود و در برخی لایههای ارتباطی دارند و بخش قابلتوجهی از کاربران همچنان با اختلالهای شدید، سرعت پایین یا عدم دسترسی کافی روبهرو هستند. تجربه کاربران در اپراتورها و مناطق مختلف نیز یکسان نیست و از «اتصال نسبی» تا «قطع کامل»، طیفی گسترده را شامل میشود.
افزون بر این، رشد استفاده از سرویسهایی که در بازار با عنوان «اینترنت پرو» شناخته میشوند، یکی از پدیدههای مهم این دوره بوده است. چنین سرویسهایی که معمولاً با مسیرهای متفاوت شبکهای یا تنظیمات ویژه عرضه میشوند، بهخصوص میان کسبوکارهای آنلاین، کاربران حرفهای و افرادی که بهطور مستمر نیازمند ارتباط با خدمات بینالمللی هستند، محبوبیت بیشتری یافتهاند. همین موضوع بحثهایی جدی درباره شفافیت ساختاری، نحوه توزیع و میزان دسترسی به این نوع سرویسها ایجاد کرده است.
در شرایطی که برخی گزارشهای داخلی از عبور سطح دسترسی از ۱۰ درصد حکایت دارد، دادههای نتبلاکس که وضعیت کلی و سراسری اتصال کشور را میسنجد، عددی حدود ۱ تا ۲ درصد را نشان میدهد. کارشناسان توضیح میدهند این تفاوت الزماً نشانه تناقض نیست؛ چراکه آمارهای میدانی معمولاً دسترسیهای محدود و غیرعمومی مانند خطوط ویژه یا سرویسهای خاص را نیز لحاظ میکنند. از سوی دیگر، نتبلاکس تنها وضعیت عمومی و مشترک میان تمامی کاربران را رصد میکند. بنابراین، اختلاف در روش اندازهگیری و طبقهبندی نوع اتصال، دلیل اصلی تفاوت میان دو گزارش است.
افزایش بحثها درباره اینترنت پرو و دسترسیهای ویژه، واکنش برخی نمایندگان مجلس را نیز به همراه داشته است. محمد معتمدیزاده، سخنگوی کمیسیون اصل نود مجلس، در گفتوگویی با انتقاد از این وضعیت آن را مصداق «تبعیض» دانست و گفت جامعه حق دارد نسبت به این موضوع ناراضی باشد.
او با اشاره به شکلگیری نوعی دوگانگی در دسترسی به اینترنت گفت: «مردم نیازمند اینترنت پرسرعت هستند و وزارت ارتباطات باید این مطالبه را پیگیری کند. سرگرمی روز نوشت،اینکه بخشی از جامعه بتواند از امکانات ویژهای مثل سیمکارتهای سفید استفاده کند و دیگران از آن محروم باشند، قابل قبول نیست.»
معتمدیزاده همچنین از احتمال ورود کمیسیون اصل نود به موضوع خبر داد و افزود: «میتوانیم از وزارت ارتباطات گزارش بخواهیم تا مشخص شود چه اقداماتی انجام شده و برنامه آینده چیست. هدف این است که تبعیض از میان برداشته شود و همه مردم بهصورت عادلانه از اینترنت استفاده کنند.»
سخنگوی کمیسیون اصل نود با اشاره به آسیبهای واردشده به کسبوکارهای دیجیتال در دوره اختلال اینترنت گفت: «مشکلات فراوانی برای کسبوکارها ایجاد شده و باید بهگونهای برنامهریزی شود که محدودیتهای امنیتی ضروری، کمترین آسیب را بر اقتصاد دیجیتال وارد کند.» او همچنین بر ضرورت توسعه پلتفرمهای داخلی تأکید کرد و گفت: «پلتفرمها باید به سطحی برسند که جذابیت و امکانات لازم را برای کاربران داخلی ایجاد کنند.»
یکی از جنبههای بحثبرانگیز این دوره، بهرهبرداری برخی افراد از شرایط محدودیت برای درآمدزایی بوده است. گزارشهای میدانی نشان میدهد بعضی واحدهای صنفی که به اینترنت بدون اختلال دسترسی دارند، از این امکان بهعنوان امتیازی قابل فروش استفاده میکنند. بر اساس مشاهدات، برخی فروشندگان برای در اختیار گذاشتن رمز وایفای خود به مشتریان، مبالغی بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان دریافت میکنند.
این مسئله بهویژه برای خریداران گوشیهای آیفون که برای فعالسازی اولیه دستگاه نیازمند اتصال پایدار به سرورهای بینالمللی هستند، چالشبرانگیز شده است. در شرایطی که اینترنت اپراتورها برای اکتیو کردن Apple ID و راهاندازی گوشی دچار اختلال است، برخی خریداران ناچارند پس از پرداخت هزینه سنگین خرید دستگاه، برای تنها چند دقیقه اتصال به اینترنت، هزینه اضافی پرداخت کنند.
این وضعیت پرسشهایی درباره نحوه توزیع دسترسیهای ویژه و چارچوب نظارتی آن ایجاد کرده است. کارشناسان معتقدند اگر بخشی از این دسترسیها برای صنوف خاص یا موارد ضروری در نظر گرفته شده، باید سازوکار مشخص، شفاف و نظارتپذیر داشته باشد تا به ابزار درآمدزایی غیررسمی تبدیل نشود. از سوی دیگر، فروش پهنای باند توسط اشخاص حقیقی بدون مجوز، با مقررات فناوری اطلاعات همخوانی ندارد و نیازمند رسیدگی دستگاههای مسئول است.
کارشناسان معتقدند این وضعیت نهتنها مصداق تبعیض دیجیتال است، بلکه میتواند زمینهساز رانتهای گسترده در فضای فناوری اطلاعات شود. از این رو، انتظار میرود نهادهای نظارتی و اتحادیههای مرتبط با حوزه ارتباطات و فروشندگان تجهیزات دیجیتال، با ورود دقیقتر به این موضوع، مانع سوءاستفاده از محدودیتها شوند.
در سوی دیگر ماجرا، وزارت ارتباطات نیز درباره روند بازگشایی اینترنت توضیحاتی ارائه کرده است. محمدحافظ حکمی، مشاور وزیر ارتباطات، در گفتوگویی تلویزیونی اعلام کرد: «قطع اینترنت خواست هیچکس در کشور نبوده و شرایط ایجاب کرده است.» او گفت وزارت ارتباطات روزانه تحلیل خود از مخاطرات سایبری و امنیتی را به نهادهای ذیصلاح ارائه میکند و امید دارد با ارزیابیهای امنیتی دقیق، امکان بازگشت اینترنت بهصورت مرحلهای یا حتی یکباره فراهم شود.
حکمی با تأکید بر اینکه بخشی از خدمات اینترنت بینالملل به کشور بازگشته است، افزود: «بر اساس ارزیابی نهادهای مرتبط، تلاش میشود دسترسیها بهگونهای مدیریت شود که هم امنیت تأمین شود و هم نیازهای مردم و کسبوکارها در حد امکان پاسخ داده شود.»
با وجود برخی نشانههای بهبود در دسترسی به اینترنت جهانی، وضعیت کنونی همچنان ناپایدار، محدود و فاصلهدار با حالت عادی است.سرگرمیروز نوشتف اختلاف میان آمارهای رسمی و میدانی، گسترش سرویسهای موسوم به اینترنت پرو، افزایش نارضایتی عمومی از تبعیض در دسترسی، واکنش برخی نمایندگان مجلس و بروز پدیدههایی مانند فروش اینترنت ویژه به قیمتهای بالا، همگی نشان میدهد که مسئله دسترسی به اینترنت در کشور وارد مرحلهای پیچیده و چندلایه شده است.
در چنین شرایطی، بهنظر میرسد بازگشت کامل به وضعیت پایدار نیازمند یک برنامه جامع از سوی نهادهای مسئول، شفافسازی درباره دسترسیهای ویژه، تقویت زیرساختها و حمایت از کسبوکارهای آسیبدیده است تا اینترنت بهعنوان یک نیاز اساسی، بهطور عادلانه و پایدار در دسترس همه کاربران قرار گیرد.
